Đêm ấy không trăng. Bốn cây đuốc tre cắm ở mũi, lái và hai bên mạn, cháy nghiêng theo gió thổi từ phía thác, và dưới ánh lửa lúc sáng lúc tối, bốn người đàn ông kéo từng đoạn dây, đưa vật bọc vải dầu từ thuyền lạ xuống chiếc thuyền của Khamphan.

"Đỡ đầu. Đỡ đầu cho tao!" chú Seng quát, chân dạng ra trên ván mạn.

"Dạ."

"Trời đất, thằng này nặng như cái nhà. Người ta nói không nặng, mẹ nó."

"Chú nhẹ tay," Nouk nói, tay nắm cái nút thừng. "Nó mà trượt xuống nước là hết."

"Hết cái gì? Nó là cái hòm."

"Chú đừng gọi nó là hòm."

"Không là hòm thì là cái gì?"

"Em không biết."

"Không ai biết, vậy kêu nó là hòm cho tiện."

"Chú. Con thấy nó rung," thằng Daeng nói, giọng nhỏ.

"Mày thấy nó rung thì tay mày rung."

"Dạ, tay con."

Khamphan không nói gì trong lúc ấy. Anh đứng ở mũi thuyền, một tay nắm cột, một tay cầm cây sào dò, dò bãi đá phía trước. Khi vật đã nằm yên giữa thuyền, anh quấn dây quanh nó ba vòng, thắt nút theo kiểu của nghề nhà anh. Ngón cái bẹt miết vào từng nút, một lần, hai lần. Rồi anh gật đầu.

"Anh có hỏi ông ấy nó là gì không?" Nouk hỏi nhỏ.

"Không."

"Sao anh không hỏi?"

"Ông ấy không trả lời."

"Anh vẫn nhận."

"Tôi nhận."

Họ đẩy thuyền ra.

Ngoài bến nước chưa sôi, mới chỉ lăn tăn như da một con thú đang ngủ, nhưng đi được một đoạn thì nghe thấy nó, tiếng thác dồn lại thành một thứ âm thanh có hình có khối, dày hơn bất kỳ tiếng gió nào, và thuyền bắt đầu rung nhẹ từ dưới đáy lên. Khamphan đứng đầu, đo từng bước đi bằng cây sào, tìm luồng hẹp giữa những hòn đảo chỉ hiện lên khi đuốc quét qua, đen, nhẵn bóng, lổm chổm. Nước xung quanh trắng xoá, sủi bọt ở khắp các hướng, nhưng không chảy theo một đường, nó chảy lung tung, chia nhánh, nhập nhánh, như muôn nghìn con rắn trắng đang đuổi nhau giữa lòng đá.

"Bên phải," anh nói.

"Bên phải có đá," Nouk nói.

"Có đá. Đi ôm đá. Sát."

"Sát bao nhiêu?"

"Một sải."

Họ đi sát. Tảng đá bên phải trôi qua tay họ, ướt, rêu đen, lạnh như da cá. Rồi luồng hẹp lại, rồi hẹp hơn nữa. Hai bên mạn thuyền cọ vào đá, tiếng ken két kéo dài như tiếng nghiến răng. Khamphan chống sào, đẩy thuyền ra khỏi một chỗ, kéo vào một chỗ khác, đầu gối hơi khuỵu, vai trái sa xuống thấp hơn.

Rồi cả thuyền khựng lại.

Một tiếng rền lan từ đáy thuyền lên mạn, và vật bọc vải dầu trượt về phía trước, kẹt vào giữa hai tảng đá nằm hai bên luồng, như một cái nêm vào kẽ cửa. Sợi dây trên mũi thuyền căng ra thẳng tắp. Ngoài kia nước trắng ào qua hai bên, xô vào thuyền, vào đá, vào vật, và không ai nghe được gì ngoài tiếng thác.

"Mẹ nó!" chú Seng hét. "Mắc rồi!"

"Giữ dây!" Khamphan quát. "Nouk, ôm cột. Daeng, giữ đuôi!"

"Dạ!"

"Con giữ không nổi anh!"

"Giữ!"

Đuốc ở mũi thuyền bị nước tạt, tắt phụt. Còn ba cây. Họ giữ. Họ giữ bằng dây, bằng cột, bằng sức vai, bằng cả hơi thở của mình, và nước thì cứ ào ào dồn từ thượng nguồn xuống như muốn nhổ cái thuyền ra khỏi chỗ nó đứng.

Ngón cái bẹt của Khamphan trắng bệch trên sợi dây.

"Anh Phan! Dây chịu được tới sáng không?" Nouk hét.

"Chịu."

"Sao anh biết?"

"Dây này cha tôi bện."

"Bện hồi nào?"

"Hồi ông còn sống."

"Mẹ nó, dây sáu năm mà còn chắc," chú Seng gầm. "Dây cha mày chắc hơn thằng con."

"Chú!"

"Chú gì, tao khen."

"Chú sợ không?" thằng Daeng hỏi, răng va vào nhau.

"Sợ chết cha."

"Mà chú vẫn giữ."

"Tao giữ vì tao sợ hơn mày."

"Con có làm gì sai không chú?"

"Mày làm gì mà sai. Tao với mày cùng tội, cùng ăn một nồi."

"Tháo đi," chú Seng nói, giọng lạc đi vì gió.

"Chưa."

"Tháo ngay! Dây đứt thì mất cả thuyền!"

"Chưa."

"Nó là cái nêm, mày không thấy hả? Nó càng kẹt thì nước càng ép!"

"Tôi thấy."

"Vậy sao mày chưa tháo?"

Khamphan không trả lời. Anh nhìn dây, nhìn đá, nhìn nước, nhìn vật bọc vải dầu mà chỉ thấy vải dầu đen bóng, ướt, vẫn buộc nguyên. Mắt anh chuyển từ chỗ này sang chỗ khác, nhanh, rồi chậm, rồi dừng lại. Anh nhớ lời người khách. Đừng tháo. Anh nhớ xấp tiền một trăm tám chục nằm trong thắt lưng, nằm cạnh con dao của cha. Anh nhớ rằng dao chỉ cần rút ra.

Anh không rút.

Tay họ rát, rồi tê, rồi không còn cảm giác gì ngoài sợi dây lạnh và thô nằm trong lòng bàn tay như một con vật sống. Họ giữ cả đêm. Đêm dài hơn bất cứ đêm nào họ từng giữ một bè, dài như một năm. Nouk khóc không thành tiếng, thằng Daeng run, chú Seng chửi hết mọi thứ chửi được, rồi chửi lại, rồi im, rồi chửi nhỏ. Đuốc cháy dần, cây thứ hai tắt, cây thứ ba tắt. Chỉ còn cây ở lái thuyền, ngọn lửa bé tí, đỏ.

Gần sáng, từ phía bến vọng ra một tiếng khóc nhỏ, thanh, yếu, của một đứa trẻ. Rồi một chấm sáng lay động ở rất xa. Ai đó đang cầm đèn bão đứng ở đầu bến và đưa nó qua lại, chậm, từ trái sang phải, từ phải sang trái, không kèm một tiếng nào.

Chú Seng nhìn ra đó, rồi quay lại nhìn Khamphan, rồi nhìn đôi tay anh. Giọng chú không còn quát.

"Mày đợi nó vỡ mới chịu tháo à?"