Sang ngày thứ ba, người ta thôi tìm. Ông trưởng làng đứng trên bãi bùn, tay chắp sau lưng, nói một câu mà ai cũng đã chờ nghe từ hôm qua, rằng thế là đủ. Đủ sào, đủ lưới, đủ người lặn, đủ ba đêm cồng chùa đánh từng hồi. Những cây đuốc cuối cùng được cắm xuống cát cho tắt, khói bay lên mỏng một sợi rồi tan, và đám đông tản đi theo từng nhóm nhỏ, vác theo sào, kéo theo lưới ướt, không nhìn nhau, như người rời một đám tang mà không ai được phép gọi nó là đám tang.

Bounma ở lại. Ba ngày anh chưa về nhà. Anh ngủ trong thuyền, đắp cái áo chàm, ăn mấy con cá nhỏ tự nướng trên bếp than kê ở mũi thuyền, và sáng nào cũng đứng ở mép nước với hai bàn chân ngập tới mắt cá, nhìn dòng sông không chớp mắt, đến nỗi mắt anh đỏ lên, sưng, rát.

Sáng hôm ấy thằng Kham ra bãi trước giờ đi học, cặp đeo sau lưng, đứng nhìn cha buộc lại dây neo.

"Cha ra sông nữa hả?"

"Ừ."

"Cha về không?"

"Cha không biết."

"Mẹ biết chưa?"

"Biết."

"Mẹ có cho không?"

"Mẹ không cho."

"Cha vẫn đi?"

"Ừ."

Thằng bé không nói thêm. Nó đứng đó một lúc, gãi gót chân vào bùn, rồi quay đi, và lần này nó chạy.

Chiều hôm ấy Si đến. Cô đi chân đất xuống bãi, vén váy, ngồi xuống mép nước cạnh anh, nhúng hai chân vào dòng sông, và ngồi như vậy một lúc lâu mà không nói gì. Nước đục, ấm, chảy qua mắt cá cô thành những dải mịn.

"Em xin anh lên."

"Anh không nghe tiếng nước."

"Em biết anh không nghe."

"Anh ngồi cách nó có hai sải tay. Anh không nghe."

"Em biết."

"Anh nói với ai?" cô hỏi, nhẹ.

"Với ai cũng nói."

"Có ai tin không?"

Bounma không đáp. Anh nhìn nước.

"Thầy Vong có tin không?"

"Thầy nói thầy tin anh thấy gì đó."

"Thầy nói vậy là thầy tin."

"Thầy không tin cái anh gọi tên."

"Anh có gọi tên đâu."

"Ừ. Anh không gọi."

Si im, rất lâu. Con chuồn chuồn đậu lên mu bàn chân cô rồi bay đi. Phía xa, trên đê, tiếng loa chợ mở đầu giờ chiều bằng một khúc nhạc cũ, rè, vang qua sông. Giọng cô khi cất lên lại gọn, hiếm có.

"Em không cần anh đúng."

"Si."

"Em cần anh về."

"Về làm gì?"

"Về ngủ. Về nói với thằng Kham là cha nó còn."

"Anh còn."

"Không. Anh ngồi đây như người ở ngoài."

Bounma im. Cô rút chân khỏi nước, vắt vạt váy, đứng dậy, và đứng nhìn tấm lưng cháy đen của chồng thêm một lúc. Rồi cô đi lên bãi, từng bước chậm, không ngoái lại, và cái bóng nhỏ của cô nhạt dần trên đường đê.

Chiều muộn hơn, thầy Vong tới. Ông đi bộ dọc mép nước, quần xắn tới gối, giày xách trên tay, cuốn vở kẹp nách, và khi đến chỗ Bounma ngồi, ông không hỏi gì mà ngồi xuống cạnh anh, đặt giày xuống cát, mở vở ra đầu gối.

"Tôi muốn nghe lại."

"Thầy nghe nhiều lần rồi."

"Tôi nghe nhiều lần, nhưng tôi chưa ghi."

"Thầy muốn ghi?"

"Tôi muốn ghi anh nói, đúng như anh nói. Không thêm, không bớt."

Bounma nhìn thầy. Rồi anh kể, lần thứ tư, đúng từng chữ, từ nhịp thứ mười hai, từ tiếng yên lặng, từ nhịp thứ mười ba không đến. Ông thầy ghi bằng một cây bút chì cụt, chữ nghiêng, nhỏ, nhanh, và thỉnh thoảng ông ngước lên, nhìn mặt anh, rồi lại cúi. Khi anh kể tới đoạn nước đỏ, ông ngừng bút một nhịp, rồi viết tiếp.

"Tôi tin anh," thầy nói khi anh dứt lời. "Tôi không tin tôi biết nó là gì."

"Thầy nói hai lần rồi."

"Tôi sẽ nói lần thứ ba nếu anh cần."

"Tôi cần một thứ khác."

"Thứ gì?"

"Tôi cần ở lại."

"Ở đây?"

"Ở ngoài kia. Chỗ cũ."

"Anh định ra một mình?"

"Một mình."

"Tại sao?"

"Vì nếu tôi lên bờ," Bounma nói, chậm, từng chữ, như bẻ từng lóng tre, "thì chuyện tôi thấy sẽ thành chuyện tôi kể. Mà chuyện kể thì ai cũng cãi được."

Thầy Vong không nói. Ông nhìn dòng sông, nhìn mảnh ánh sáng chiều nằm trên nước thành một vệt cam sẫm, rồi nhìn xuống trang vở, nơi những dòng chữ nhỏ san sát xếp thành hàng. Ông viết thêm một dòng. Ông không đọc nó ra.

"Anh có mang theo cơm không?"

"Nửa nồi."

"Đèn?"

"Một cái."

"Nước uống?"

"Một bình."

"Ba hôm đủ không?"

"Tôi không đếm ngày."

Thầy gật, gấp vở lại, đứng dậy. Ông xỏ giày, phủi cát khỏi gối, và đứng một lúc nhìn Bounma đang cúi xuống buộc lại dây neo. Ông không nói ở lại hay đi. Ông chỉ nói, rất nhẹ, như nói với chính mình:

"Tối nay tôi sẽ ở trên bờ."

Cụ Phò đến sau cùng, chậm, chống gậy, và dừng lại cách thuyền một sải. Cụ không nhìn Bounma mà nhìn xuống mép nước, bằng đôi mắt đục.

"Mày đi hả?"

"Dạ."

"Mang cái này."

"Dây gì vậy cụ?"

"Dây neo. Ông cố tao bện."

"Cháu có dây."

"Dây mày thì mục. Cái này thì không."

"Cụ cho cháu?"

"Tao cho mượn."

Bounma nhận cuộn dây đay đã xám màu thời gian, nặng, mềm, thơm mùi bùn khô. Anh buộc nó vào cọc thuyền, thắt nút hai lần.

Bounma kéo thuyền xuống nước. Chiều muộn lấp lánh trên mạn gỗ ướt, mặt trời đã rơi xuống ngọn tre bờ bên kia, và dòng sông, không nhanh, không chậm, đón thuyền như đón một thứ đã quen đến. Trên bờ thầy Vong đứng yên, cuốn vở khép trong tay, và xa hơn, trên đường đê, một bóng đàn bà dừng lại giữa chừng, quay đầu nhìn xuống. Anh nhảy lên, cầm chèo, đẩy thuyền ra khỏi bờ.