Mười ngày trước rằm, buổi tối, cả nhà sàn đã ngủ trừ hai người. Ngọn đèn bão treo ở xà ngang chỉ cháy bằng ngón tay, ánh vàng đổ xuống chiếu, xuống rổ cơm đã đậy lồng bàn, xuống những cái bóng dài của người ngồi, và ngoài kia mưa cuối mùa rơi từng hạt nhỏ lên mái tranh như ai đếm tiền xu. Bounma ngồi ở bậc cửa, hai khuỷu tay chống đầu gối, bàn tay buông thõng giữa hai chân, và Si đứng dựa cột nhà, khoanh tay, đã đứng như vậy từ lúc anh nói xong.

"Anh muốn ra giữa sông."

"Em nghe rồi."

"Một mình."

"Em nghe rồi."

"Đêm rằm. Chỗ cũ."

"Em không điếc."

Anh im. Cô nhìn gáy chồng, cái gáy rộng, cháy đen, đã cúi xuống nhiều hơn năm ngoái. Cô nhớ mười hai năm trước anh đứng cúi xuống đúng như thế trước mặt mẹ cô, ngập ngừng xin cưới, hai bàn tay cũng buông thõng như thế, và mẹ cô đã nhìn bàn tay ấy rất lâu trước khi gật đầu. Hồi đó cô nghĩ bàn tay biết nói. Bây giờ cô vẫn nghĩ vậy.

"Anh ra để làm gì?"

"Để thấy lần nữa."

"Thấy rồi thì sao?"

"Thì anh không nói một mình nữa."

"Anh đã nói một mình hết một năm. Anh còn muốn nói một mình tiếp à?"

"Anh muốn có người nói cùng."

Si thở ra, một hơi dài như hơi của người đặt xuống một gánh nước. Cô buông tay khỏi ngực, đi tới ngồi xuống bậc cửa, cách anh một gang tay, nhìn ra đêm.

"Nếu anh ra thì mang người theo."

"Mang ai?"

"Một người."

"Người nào?"

"Người nào cũng được. Người không phải anh."

"Em."

Họ cùng ngẩng lên. Sone đứng ở đầu cầu thang, mái tóc ướt mưa, áo vá vai, tay cầm một xâu cá rô, ánh đèn bão từ trong nhà rọi lên nửa mặt nó, hiền, mệt, và rất kiên định.

"Em nghe hết rồi," nó nói. "Em xin lỗi, em đứng ngoài từ nãy. Em không nghe lén. Em chỉ không dám vào."

"Sone."

"Em đi với anh."

"Mày sợ nước."

"Em sợ."

"Vậy sao đi?"

"Em sợ anh đi một mình hơn."

Si nhìn em rể của chồng, nhìn rất lâu, nhìn như người nhìn một con cá còn thở trong rổ. Rồi cô nhìn Bounma. Bounma đưa tay lên che mắt, dù trong nhà tối.

"Anh mang nó đi để làm chứng," Bounma nói, và giọng anh nghe như đọc một câu đã học thuộc.

"Làm chứng cho ai?" Si hỏi.

"Cho anh."

"Hay vì anh không dám ra một mình?"

Bounma không đáp. Anh nhìn bàn tay, rồi nhìn mưa.

"Anh không muốn kéo em theo."

"Anh có kéo đâu. Em tự đi."

"Em hứa với Duang chưa?"

"Em sẽ nói."

"Nói đi."

"Anh định ra bằng cách nào?" Sone hỏi, ngồi xuống bậc thang, đặt xâu cá bên chân.

"Chèo chỗ cũ. Neo thuyền. Đợi."

"Đợi bao lâu?"

"Tới khi nó lên."

"Nếu nó lên giữa đêm, lúc em ngủ?"

"Em đừng ngủ."

"Dạ. Em không ngủ."

Từ trên gác, tiếng ván cọt kẹt, rồi một cái đầu thò xuống qua lỗ cầu thang, tóc rối, mắt mở to.

"Cha."

"Ngủ đi Kham."

"Cha đi đâu?"

"Đi chèo."

"Đêm hả?"

"Đêm."

"Cha cho con đi."

"Không."

Thằng bé rụt đầu lên, ván kêu một tiếng nữa rồi im.

Duang đến sau khi cá đã được đặt lên mâm và nước đã được đun sôi. Cô chạy từ nhà mình sang dưới mưa, khăn trùm đầu, thở hổn hển, và đứng ở cửa nhìn ba người ngồi bậc cửa, cái nhìn nhanh của người đã đoán đúng nửa điều.

"Anh Sone."

"Hả?"

"Anh đi đâu đêm rằm?"

"Em đi với anh Bounma. Một đêm."

"Ra sông?"

"Ra sông."

"Anh sợ nước."

"Anh sợ."

"Vậy sao đi?"

"Vì anh ấy cần."

Duang không nói gì thêm. Cô cởi khăn trùm đầu, vắt nước, rồi bước vào nhà, lấy từ trong túi vải của mình một chiếc áo ấm màu chàm đã gấp vuông, và quỳ xuống bên cái túi đan của chồng đặt cạnh cầu thang. Cô mở túi, xếp áo vào, vuốt phẳng lớp vải bằng ngón tay, một lần, hai lần, như vuốt một lá thư. Cô không khóc. Cô kéo dây túi lại, buộc nút, và buộc thêm một nút nữa cho chắc.

"Đêm lạnh," cô nói. "Mặc vào."

"Dạ."

"Đừng cởi."

"Dạ."

Duang đứng dậy, lau tay vào váy, và nắm lấy tay chồng một lát, ngắn như thời gian đủ để người ta kiểm tra một cái nút. Rồi cô dắt anh đi, từng bước xuống thang, vào mưa, và hai cái bóng nhỏ dần qua hàng cau cho tới khi đèn bão chỉ còn thấy hai chấm.

Chiều hôm ấy Bounma đã nhờ thằng Kham mang một mảnh giấy tới nhà thầy Vong. Mảnh giấy chỉ có hai chữ, viết bằng cái bút chì cùn, nét to, đều, chữ của người học tới lớp bốn: mười hai.

Mưa thưa dần. Ếch bắt đầu kêu ở bãi bùn dưới chân nhà sàn, từng tiếng lẻ rồi từng đợt, rồi cả bờ sông đồng thanh như một dàn đồng ca vụng, và từ rất xa, từ phía chùa, cái loa thử một câu kinh dở dang rồi tắt. Trong gió thoảng mùi sáp ong và mùi lá chuối héo, mùi của những ngày trước rằm khi cả làng bắt đầu cắt, kết, vót, buộc, và những chiếc kéo, những con dao nhỏ thức khuya trong từng gian bếp. Ở bờ bên kia, chấm lửa của một ngọn nến thờ nhà ai đỏ lên rồi nhòe vào bóng đêm xanh đen.

Trong nhà, Si đứng dậy, đóng cửa sổ, đặt cái đèn xuống thấp hơn, rồi quay lại, nhìn chồng đang ngồi với đôi bàn tay buông thõng. Cô đứng trước anh một lúc, tay vịn khung cửa, và giọng cô khi cất lên không còn gọn như mọi khi, nó chậm, nặng, có kẽ hở.

"Mang nó về nguyên. Em chỉ xin có vậy."