Ngày thứ tư trên bờ bên kia, đường mòn bỏ sông, leo lên núi. Đá thay cho sỏi, rừng thay cho bãi, và sương sớm bám vào từng thân cây như một lớp vải mỏng, ướt, thơm mùi lá mục. Ở một ngã ba đầu làng dưới chân dốc, có một đám trẻ đang đá cầu bằng lông gà, và thằng Lụm dừng lại nhìn chúng.

"Chị."

"Hử."

"Em chơi một chút."

"Chơi."

"Chị đi trước, em theo sau."

"Ừ."

"Em theo kịp."

"Ừ."

"Chị đợi em ở nhà chị Lơ nhé."

"Tao không đợi ai."

"Vậy em đợi chị."

"Ừ."

"Chị đi đi."

"Đi đây."

Bà không quay lại, bước chân vẫn ngắn và đều như mọi ngày. Tiếng cười của lũ trẻ nhỏ dần sau lưng, lẫn vào tiếng chim, và khi bà leo hết dốc thì chỉ còn tiếng giày cỏ của bà trên đá.

Làng nằm trên một triền nương, mười hai nóc nhà sàn gỗ xếp thành hai dãy, mái lá, cột đen vì khói. Chó nằm trước thềm. Gà bới dưới gầm. Phía sau mỗi nhà có một cái chuồng heo, một giàn bầu, một mảnh vườn nhỏ, và xa hơn, những thửa nương bậc thang nhuộm xanh đến tận mây. Nhà thứ tư ở dãy bên phải, cái nhà có hàng rào tre vừa mới dựng, mùi tre chưa khô.

Bà đứng trước cầu thang gỗ, nhìn lên.

Cánh cửa mở trước khi bà gõ. Trong ánh sáng sau cửa là một người đàn bà trẻ, hai mươi bốn, thân hình mảnh, mặc áo chàm, tóc buộc gọn sau gáy, và trước ngực chị bế một đứa bé quấn tã nâu, mặt đỏ hồng, mắt nhắm nghiền.

"Má."

"Ừ."

Lơ đứng nhìn bà. Môi chị run, rồi dừng.

"Má đi lâu quá."

"Ừ."

"Má đói không?"

"Đói."

"Má vào đi."

"Tao ngồi đây."

"Ngồi ở thềm?"

"Thềm."

"Cái ghế trong nhà có tựa lưng."

"Tao ngồi thềm."

Lơ không cãi. Chị bế đứa bé xuống, ngồi cạnh bà trên bậc gỗ, đặt đứa trẻ vào cánh tay bà. Nó nhẹ, ấm, đầu nó tựa lên khuỷu tay bà vừa khít, và bà không nhúc nhích, cánh tay giữ nguyên một tư thế, như người đang giữ một ly nước đầy.

"Tên nó là gì?"

"Chưa có."

"Sao chưa?"

"Chồng con bảo đợi má."

"Mày đặt đi."

"Con đặt không được."

"Sao không được?"

"Con muốn má đặt."

"Để mày đặt."

Lơ cười, ngắn, run run, rồi cúi nhìn con.

"Con sẽ nghĩ."

"Nghĩ đi."

"Nặng bao nhiêu hả má?"

"Ba ký rưỡi."

"Má đoán giỏi."

"Tao bế quen."

"Má bế ai?"

"Mày. Anh mày. Chị mày."

"Anh Pàng khỏe không má?"

"Khỏe. Lên lương."

"Chị Vàn?"

"Sắp sinh."

"Sớm không?"

"Sớm. Ở đó có bà mụ."

"Má gặp chị ấy chưa?"

"Chưa."

"Má sẽ đi gặp không?"

"Mùa này không."

"Mùa sau?"

"Mùa sau."

"Má hứa nhé."

"Tao đi."

Họ ăn tối ở sàn nhà. Cơm nếp, măng rừng, một bát canh đắng, và một con cá suối nhỏ nướng vàng. Chồng Lơ, một người trẻ da sạm, ít nói, về muộn từ nương, đặt cái cuốc ở góc nhà rồi cúi chào bà bằng một cái gật đầu cứng. Bà ăn chậm, ít, không ngồi vào chỗ ghế có tựa mà ngồi sát vách, hai chân xếp, lưng không chạm gì.

"Má dùng cá," chồng Lơ nói, giọng trầm, gắp một con vào bát bà.

"Cám ơn."

"Má đi đường vất vả?"

"Không."

"Nước sông lên?"

"Lên."

"Qua đò?"

"Qua."

"Có sao không?"

"Mất hai thúng."

"Muối?"

"Muối."

"Mất thì thôi," anh nói. "Con cho má cái mới."

"Ừ."

Đứa bé khóc một lần, ngắn, rồi ngủ.

Khi người trong nhà đã nằm xuống, Lơ ngồi lại bên bếp lửa, nơi bà còn ngồi.

"Má."

"Hử."

"Má tên gì?"

"Nọi."

"Nọi," Lơ lặp lại. Chị lẩm nhẩm cái tên một lúc như người thử một hạt gạo giữa hai răng. Bếp lửa kêu lép bép. "Má."

"Hử."

"Má tên gì?"

"Nọi."

Lơ ngẩng lên. Mặt chị không tỏ vẻ gì, nhưng bàn tay chị đã siết vào ống tay áo.

"Con hỏi rồi mà."

"Ừ."

"Con hỏi lúc nãy hả?"

"Ừ."

Lơ cười gượng, tiếng cười nhỏ, khô, rớt xuống sàn như một hạt gạo rơi. "Lạ quá. Con hỏi nữa."

"Ừ."

"Má ngủ đi."

"Ừ."

"Có chăn ở góc nhà."

"Thấy rồi."

"Má lạnh thì đắp hai lớp."

"Tao quen lạnh."

"Má nói quen nhiều."

"Ừ."

Sáng ra, sương dày. Bà dậy trước gà. Bà xếp chiếc chăn mượn gọn gàng ở góc nhà, đứng ở cửa, nhìn đứa bé còn ngủ trong nôi tre, nhìn lâu, rồi quay đi. Dưới chân cầu thang, chồng Lơ đã đứng chờ, tay cầm một cái thúng nhỏ bằng nan mới và một đoạn đòn gánh tre còn xanh vỏ, không nói gì, đặt chúng cạnh chân bà. Trong thúng là ngô khô, vài con cá khô, một nắm muối núi gói trong lá chuối.

Lơ chạy ra, chân trần, tóc chưa buộc. Chị nắm lấy tay bà, nắm chặt, bàn tay chị ấm, hơi ướt.

"Má."

"Hử."

"Má đi đâu?"

"Đi."

"Má về nữa không?"

"Đi."

Chị siết tay bà thêm một nhịp. Rồi chị buông, chậm, từng ngón.

Bà xỏ đòn gánh vào quai thúng, vắt lên vai trái. Một đầu đòn có thúng, đầu kia chỉ có sợi dây buông thõng. Bà bước xuống cầu thang. Phía sau, Lơ đứng giữa sân, hai tay buông, đầu hơi nghiêng như người đang nghe một tiếng gì ở xa, nhưng chị không nhìn theo bà, và chồng chị đã quay vào nhà. Tiếng đứa bé khóc cất lên trong nôi, và Lơ ngoảnh vào.

Bà đi qua hàng rào tre, đi qua con chó nằm trên thềm nhà bên cạnh, con chó không ngẩng lên. Bà đi xuống con dốc có sương. Đòn gánh võng xuống ở đầu có thúng, và đầu kia nhẹ bẫng, đung đưa theo từng bước chân.

Bà đổi vai. Chỉ còn một thúng.