Ngày thứ ba trên bờ bên kia, đường mòn chạy dọc mép nước, hẹp, ướt, trơn sỏi. Bà Nọi đi một mình, hai tay buông thõng, không gánh gì. Đòn gánh đã mất, thúng đã mất, vai trái bà nhẹ đến lạ và cứ nghiêng về một bên, quen cái nặng cũ. Cứ đi vài chục bước, bà lại đưa tay lên đổi vai cho một cái đòn không còn đó.

Sau lưng có tiếng chân trần chạy.

"Chị!"

Bà không dừng. Thằng Lụm đuổi kịp, thở như bễ lò rèn, tóc dính bệt vào trán, quần xắn cao, hai bắp chân đầy đất đỏ.

"Chị!"

"Nghe rồi."

"Em tìm chị hai ngày."

"Mày bảo tám ngày."

"Em đi tắt."

"Tắt đâu?"

"Qua đèo. Có đường mòn của người hái thuốc."

"Mày biết đường đó?"

"Em hỏi một ông."

"Ông nào?"

"Ông ngồi đầu đèo, ông chỉ."

"Mày đi chân trần qua đèo?"

"Chân em không trầy."

Bà liếc xuống. Hai bàn chân nó bám đất, ngón xòe, gan bàn chân hồng nguyên như chân đứa trẻ vừa tắm xong. Bà nhìn một nhịp rồi nhìn đi chỗ khác.

"Mày ăn chưa?"

"Chưa."

Bà móc trong túi một miếng cá khô nữa, ném cho nó. Nó chụp, cười toe, gặm.

"Thúng chị đâu?"

"Mất."

"Muối?"

"Mất."

"Chị không buồn à?"

"Buồn gì."

"Em buồn."

"Mày buồn thay."

"Em quen."

Họ đi qua một con dốc nhỏ, rồi xuống tới một cái quán ven đường, mái lá thấp, hai cái ghế đẩu, một thùng gỗ đựng nước. Bà chủ quán, người đàn bà gầy, mắt quầng, đứng sau quầy lau một cái gáo dừa bằng chiếc khăn đã ngả màu.

"Xin gáo nước."

"Một đồng."

"Nửa đồng."

"Nước suối, nửa đồng." Bà chủ quán múc, đưa. "Bà mặn mồm."

"Nước múc khi nào?"

"Sáng nay."

"Sáng nay hay sáng qua?"

"Sáng nay. Sao hỏi?"

"Nó không đục."

"Suối thì trong."

"Bà đi lên núi?"

"Đi."

"Ai trên núi?"

"Con gái út."

"Mừng."

"Ừ."

Bà Nọi móc trong túi vải bên hông một túi nhỏ bằng nắm tay, trong có chút muối cuối cùng dành cho cá khô. Bà bốc một nhúm, thả vào gáo nước.

Nhúm muối rơi xuống, nằm trên mặt nước. Nó không tan.

Không có gì lạ ở cái cách nó nằm, trắng, nhỏ, từng hạt tách ra rồi dính lại, trôi quanh mép gáo theo vòng tay lắc của người cầm. Nước trong gáo vẫn trong, vẫn lặng. Muối vẫn là muối, hạt nào hạt nấy, cạnh vuông, sắc.

"Chị." Thằng Lụm cúi đầu nhìn. "Muối chưa tan."

"Khuấy."

Nó thò ngón tay vào, khuấy. Muối quay theo ngón tay, vòng tròn, rồi đứng yên khi ngón tay rút ra. Nó thò vào lần nữa, lấy một hạt, bỏ vào miệng.

"Mặn."

"Muối thì mặn."

"Mà nó không tan."

"Uống."

"Chị uống đi."

Bà Nọi cầm gáo, ngửa cổ, uống một hơi. Nước chảy xuống cổ họng, mát. Bà đặt gáo xuống quầy. Dưới đáy gáo còn nguyên nhúm muối, trắng, khô, không dính chút nước nào.

Bà chủ quán nhìn cái gáo, rồi nhìn bà. Bà ta mở miệng định nói gì, rồi thôi, cầm gáo lên, úp xuống, gõ hai cái. Nhúm muối rơi ra, lăn trên mặt quầy, hạt nào hạt nấy. Bà chủ quán quét chúng vào lòng bàn tay mình, nhìn, rồi thả vào thùng nước.

Nước trong thùng cũng không tan được chúng.

"Nửa đồng," bà chủ quán nói, mắt không rời cái thùng nước.

Bà Nọi đặt nửa đồng lên quầy.

Họ đi tiếp. Lối mòn xuống thấp dần, đi vào một khúc ven sông có bến nhỏ, vài mái lá, một dãy sạp bày hàng. Ở sạp thứ ba, một người đàn ông bán dép ngồi bệt trên một tấm bạt, xung quanh bày dép cao su, đôi nào cũng mới, đôi nào cũng sạch, mũi dép chĩa thẳng thành hàng.

"Dép không?" ông ta hỏi, không nhìn bà, nhìn xuống chân thằng Lụm. "Dép cho thằng nhỏ."

"Bao nhiêu?"

"Hai đồng."

"Hai đồng."

"Hôm qua tôi bán hai đồng."

"Hôm nay hai đồng?"

"Hôm nay, hai đồng. Không, hôm nay ba đồng."

"Ba?"

"Hôm qua hai đồng."

"Hôm nay ba?"

"Hôm qua hai đồng. Hôm nay hai đồng. Hôm nay ba đồng. Không." Ông ta ngừng, ngón tay gãi vào cằm. "Tôi không bán."

"Vậy hai đồng?"

"Hôm qua tôi bán hai đồng."

Bà Nọi đứng yên. Thằng Lụm nép sau lưng bà, tay bấu vào vạt áo bà, và bà không gạt nó ra.

"Đi thôi," bà nói.

Ông bán dép vẫn ngồi, vẫn gãi cằm, vẫn nói "hôm qua hai đồng" với cái mặt không thay đổi, không nhìn ai, không đợi ai đáp, và tiếng ông vang lên đều đều sau lưng họ, tròn trịa, như một cuộn chỉ đang quay trên cái cọc.

Bến nhỏ nằm ngay dưới chân dốc. Ở đó, sát mép nước, neo một chiếc thuyền gỗ dài, mũi sơn đỏ bạc, và trong khoang là pho tượng Phật vàng, hai tay đặt trên đầu gối, mắt nhắm.

Bà Nọi dừng lại.

Chiếc thuyền đang đậu y như nó đã đậu ở chợ đêm, chỉ khác là bây giờ nó nằm ở một bến khác, cách chỗ cũ mấy ngày đường. Dây neo buộc vào cọc không căng, nhưng cũng không chùng, giữ một độ cong cứng như được vẽ. Mặt thuyền không bụi. Mạn thuyền không rêu, không một vệt nước, không một chiếc lá. Trên đầu pho tượng, trên vai, trên đôi bàn tay, không có một con chim nào đậu, dù cả bến nhỏ đầy chim, những con chim sáo nhỏ đang nhảy trên mái lá và rỉa lông trên cọc neo.

"Chị." Thằng Lụm kéo vạt áo bà. "Cái thuyền này em thấy ở chợ."

"Mày thấy lầm."

"Em thấy đúng."

"Thấy lầm."

"Em thấy đúng. Không ai xuống, không ai lên."

"Mày nói nhiều."

"Chị thấy chim không?"

"Thấy."

"Chim không đậu lên nó."

"Chim thích mái lá."

"Em thấy chim thích hết, trừ nó."

"Đi."

"Chị ơi."

"Gì?"

"Hôm nay là hôm qua phải không?"

"Đi."