Sáng ra, trời nặng. Mây đen từ thượng nguồn dồn về, thấp, đục, phủ kín dải núi xa như một tấm chăn ướt, và mặt sông đã mất cái màu bạc của mấy hôm trước, thay vào đó là thứ nâu đỏ, đặc, cuộn chậm, kéo theo cành cây, bọt trắng và những bó rơm lạ. Mưa đầu nguồn đã rơi từ đêm, ở nơi không ai nhìn thấy, và nước đang dâng tới đây.

Ngã ba sông hiện ra sau một khúc quanh, rộng, trống, câm. Ba con nước từ ba hướng đổ về một chỗ, ba bờ đứng nhìn nhau qua mặt sông, không bờ nào vẫy tay với bờ nào. Bến đò nhỏ nằm ở bờ bên này, một cái cầu ván đóng vội, một mái lá, và một chiếc đò độc mộc buộc vào cọc, hơi nghiêng, lắc nhẹ theo từng đợt sóng.

Ông Sự ngồi trên mũi đò, nón sụp xuống tận mày, hai tay đặt trên chèo, mắt nhìn xuống dòng nước như nhìn một con thú đang ngủ. Ông sáu chục tuổi, lưng cong, và khi bà Nọi bước xuống cầu ván, ông không ngẩng đầu.

"Nước lên rồi."

"Tôi thấy."

"Mấy chiếc đò kia quay về cả từ sáng."

"Tôi thấy."

"Bà đi hôm nay thì bà đi một mình."

"Tôi biết."

"Đò nhỏ. Ba người không chở được, hai người chở được, một người thì chở."

"Một người, một gánh."

Ông Sự lẩm bẩm gì đó, không rõ, như nói với nước. Gió từ thượng nguồn thổi xuống, mang theo mùi đất ướt và mùi lá mục, và đò rùng mình một cái, dây neo rít lên trên cọc.

"Tôi trả hai giá," bà Nọi nói.

"Hai giá cũng không mua được nước hiền."

"Tôi không mua nước hiền."

"Bà mua gì?"

"Mua bên kia."

"Bên kia có ai?"

"Con gái út. Mới sinh con."

"Mừng."

"Ừ."

Ông Sự ngẩng đầu lên, lần đầu. Mắt ông đục, nhỏ, nhưng sắc, và ông nhìn bà Nọi một lúc lâu như người ta nhìn một tảng đá lạ nằm sai chỗ.

"Tôi chở bà," ông nói. "Nhưng nếu nước nó đòi cái gì thì bà đưa đi."

Bà Nọi không đáp.

"Bà nghe không?"

"Nghe."

"Vậy bà đưa hay không?"

"Tôi nghe."

"Mười một năm tôi chở bà," ông Sự nói.

"Mười một."

"Thúng phải bà đặt mũi. Thúng trái bà đặt giữa."

"Thúng trái tôi ôm."

"Ôm?"

"Ôm."

"Đò nhỏ. Bà ôm thúng thì đò lệch."

"Tôi ngồi lệch lại."

"Bà nói như đã tính."

"Tôi tính rồi."

Ông Sự thở ra, dài, rồi cúi xuống, lấy ca múc nước ra khỏi lòng đò. "Bà đợi. Nước xuống chút thì tôi chèo. Hay nó không xuống thì tôi chèo."

Thằng Lụm đứng ở đầu cầu ván, hai tay xoắn vào nhau.

"Em đi theo đường bộ," nó nói. "Tám ngày. Em theo kịp chị."

"Đừng theo."

"Em theo."

"Đừng theo, Lụm."

"Em đi đường bộ chứ có đi đò đâu." Nó nhìn bà, đôi mắt tròn, sáng, ươn ướt. "Em ở bờ bên kia. Chị tới thì em ở đó."

"Mày đi chân trần tám ngày."

"Em quen."

"Mày nói quen nhiều."

"Em học của chị."

Bà Nọi nhìn nó một nhịp, rồi quay đi, và nó chạy đi, chân trần đập trên cầu ván, nhỏ dần về phía lối mòn dọc bờ.

Bà ngồi xuống bậc thang gỗ của bến, nơi không có lưng tựa, hai thúng đặt cạnh chân. Bà đợi. Mây đè thấp hơn, và trong im lặng nghe được tiếng nước cào vào bờ, chậm, nặng, như tiếng ai kéo một thứ gì đó rất lớn trên sỏi.

Bà đưa tay xuống thúng trái, gạt lớp muối trên cùng ra, một bên, rồi một bên, cho tới khi ngón tay chạm vào vải thô. Bà lôi vật ấy lên.

Một cái hộp thiếc nhỏ bằng bàn tay, hình chữ nhật, từng được dùng đựng kẹo hay thuốc, nắp đã rỉ ra màu nâu, mép nắp ăn sâu vào thân hộp, và muối đã thấm vào đáy từ hai mươi hai năm, đóng thành những tinh thể trắng li ti quanh chân. Nó nhẹ, nhẹ đến mức một đứa trẻ cũng nâng được.

Bà nhìn nó.

Hai mươi hai năm trước, cũng ở ngã ba này, cũng vào một buổi sáng trời nặng như thế, mẹ bà tên Mơ đã tựa lưng vào một gốc cây ven đường và tắt thở ở đó, mắt còn mở nhìn con đường. Bà khi ấy ba mươi, ba đứa nhỏ còn gửi lại ở một quán ven đường, và bà đã khóc cho tới khi không còn gì để khóc. Rồi bà đi tìm chỗ chôn. Bà đi tới bờ bên này, và người đeo băng tay ở đó nhìn bà, nhìn mẹ bà, rồi chỉ sang bờ nọ. Bà tới bờ nọ, và người ở đó nhìn bà, nhìn mẹ bà, rồi chỉ sang bờ kia. Bà tới bờ kia, và người ở đó chỉ ngược về bờ bên này. Ba ngày, ba bờ, ba cái chỉ tay. Không bờ nào đất cho mẹ bà nằm.

Đêm thứ ba, bà nhặt củi. Bà đốt. Bà ngồi canh cho tới sáng, và khi lửa tắt, bà lấy chiếc hộp thiếc bà vẫn mang theo trong gùi, quét tro vào, đậy nắp. Từ đó nó nằm dưới lớp muối, ở thúng bên trái, và chưa có chỗ nào nhận.

Bà gạt lại muối lên nắp hộp. Bàn tay ép xuống. Muối trắng phủ kín như tuyết.

"Bà Nọi."

Ông Sự đã đứng dậy, đò đã được múc cạn, nước vẫn còn đục nhưng không dâng thêm. Ông cầm chèo trong tay, và nhìn bà bằng đôi mắt không rõ là thương hay không.

"Ông nói nước xuống."

"Nó không xuống. Nhưng nó không lên thêm. Trong một lúc."

"Thúng phải để tôi buộc vào mạn."

"Tôi buộc."

"Dây tôi chắc hơn."

"Dây tôi cũng chắc."

"Bà cãi tôi."

"Tôi không cãi. Tôi đếm."

Bà Nọi đứng dậy, vắt đòn gánh lên vai, và bước xuống cầu ván, chân đặt lên từng tấm ván ướt, ngón chân bấm chặt vào thớ gỗ.

"Lên đi. Ngồi giữa."