Trên đỉnh dốc có một cột mốc bê tông, to bằng ba người ôm, đứng giữa chỗ ba con đường mòn gặp nhau. Nó có ba mặt, và mỗi mặt quay về một bờ. Mặt hướng bờ bên này sơn số bốn, nét vôi đã bạc thành màu sữa loãng. Mặt hướng bờ bên nọ có số bảy, chỉ còn nửa, nửa kia bị rêu ăn. Mặt hướng bờ bên kia sơn số ba, nét còn rõ hơn hai mặt kia, vì gió từ phía ấy ít thổi tới. Dưới chân cột là một vòng đất nhẵn, mòn lõm xuống, nơi biết bao nhiêu lượt chân người đứng chờ, và quanh vòng ấy cỏ không bao giờ mọc, như thể đất cũng nhớ rằng nó đã bị đạp.

Bà Nọi dừng ở rìa vòng đất, đặt đòn gánh xuống, thở ra một hơi ngắn. Thằng Lụm dừng sau bà ba bước, bám vào một thân cây gầy, thở hồng hộc.

Từ phía sau cột mốc bước ra một người đàn ông, vai xệ, đeo một cái băng vải đỏ nhạt trên cánh tay trái, ngậm một cọng cỏ khô giữa hai hàm răng. Anh ta bốn chục tuổi, mặt xám như người ít ngủ, đôi giày da bạc màu, và anh ta nhìn hai thúng muối trước khi nhìn người.

"Anh Khoan."

"Bà Nọi."

"Tháng này bà qua đây hai lần."

"Hai lần."

"Mỗi lần tôi đều hỏi."

"Mỗi lần tôi đều đáp."

Anh Khoan gật, nhả cọng cỏ ra, và đưa tay lên gãi gáy. Bà Nọi lục trong túi vải bên hông, lấy ra một bó thuốc lá cuốn, đưa cho anh, không nói gì. Anh nhận, ngửi, bỏ vào túi áo trên, rồi lại xòe bàn tay ra.

"Thêm một bó."

"Tôi đưa rồi."

"Một bó là cho cột. Một bó là cho tôi."

Bà Nọi nhìn bàn tay xòe của anh một lúc, rồi đưa thêm một bó nữa. Anh đút nó vào túi quần, và lúc ấy mới lấy từ túi ngực ra một mảnh giấy nhàu và một cái bút chì cụt.

"Tên gì?"

"Nọi."

"Đã nói rồi."

"Ừ thì nói lại."

"Nọi."

"Thằng này là ai?"

"Lụm."

"Con bà?"

"Không."

"Em bà?"

"Không."

"Vậy là gì?"

"Nó đi theo."

"Nó có giấy không?"

"Em không có," thằng Lụm nói, giọng nhỏ, chân trần xoắn vào nhau.

"Hai cái không có." Anh Khoan thở dài. "Họ?"

"Không có."

"Nơi sinh?"

"Không biết."

Anh Khoan ngừng bút. Anh nhìn bà, không giận, không ngạc nhiên, chỉ mệt, mệt như một người đã hỏi câu ấy nhiều lần và đã nghe câu đáp ấy nhiều lần.

"Ghi sao?"

"Ghi gì cũng được."

"Gì cũng được thì tôi ghi trống."

"Ghi trống cũng được."

Anh ghi một nét gì đó lên mảnh giấy, nhìn nó, rồi gạch đi. Anh ghi nét khác, nhìn nó, và gạch tiếp. Thằng Lụm nhìn bàn tay anh, nhìn mảnh giấy ngày một đen thêm những vệt bút chì, và nó mở miệng định nói gì, rồi thấy mặt bà Nọi vẫn bình thản như mặt đá, nên nó ngậm lại.

"Bà có cái gì khai không?"

"Muối. Thuốc lá."

"Bao nhiêu?"

"Bốn chục ký. Hai chục bó. Còn mười tám bó, tôi đã đưa anh hai."

"Còn gì nữa không?"

Bà Nọi không đáp ngay. Gió từ phía bờ bên kia thổi lên, nhẹ, và vạt áo bà lay một chút. Cái thúng bên trái trên mặt đất nằm yên, miệng thúng đầy muối trắng, phẳng, ấn chặt, không một hạt nào xô lệch.

"Không còn gì."

Anh Khoan cúi xuống, chấm đầu ngón tay vào muối, đưa lên lưỡi.

"Mặn."

"Muối thì mặn."

"Muối mùa trước nhạt."

"Mùa trước anh cũng nói vậy."

Anh nhìn cái thúng, rồi nhìn bà. Rồi anh gập mảnh giấy làm tư, nhét vào lại túi ngực, và quay đi. Anh bước ba bước, dừng, không quay mặt, nói vọng lại sau lưng.

"Bà đi đi. Tôi không thấy bà."

Bà Nọi gánh lại hai thúng. Đòn gánh võng xuống, kẽo kẹt, rồi bà vòng qua cột mốc, bước theo mặt hướng bờ bên kia, đi trên nền đất nhẵn mòn chỗ biết bao người đã đi, và không ai trên đó ngăn bà lại. Sau lưng, anh Khoan đã ngậm lại cọng cỏ khô, mắt nhìn theo bóng bà đi xa dần, rồi đưa tay lên gãi trán, như người vừa quên mình định làm gì tiếp.

Thằng Lụm chạy theo, chân trần giẫm lên những chỗ bà đã giẫm.

"Chị."

"Hử?"

"Sao người ta không giữ chị lại?"

"Giữ để làm gì."

"Giữ để hỏi."

"Hỏi rồi."

"Họ hỏi mà chị không trả lời."

"Tao trả lời."

"Chị nói không biết."

"Thì đó là trả lời."

"Nhưng họ không ghi được."

"Họ ghi hay không là chuyện của họ."

"Chị không buồn à?"

"Buồn gì."

"Em thì em sợ."

"Sợ gì."

"Sợ họ hỏi em lần sau."

"Hỏi thì đáp. Đáp không biết thì đi."

"Dễ vậy hả?"

"Không dễ. Quen."

Thằng Lụm im, đi thêm vài bước, rồi hỏi thật nhỏ, như hỏi chính nó.

"Mỗi lần qua cột mốc, chị đều như vậy hả?"

Bà Nọi không đáp.

"Mai mình tới ngã ba hả chị?"

"Tối nay tới chợ. Mai tới ngã ba."

"Chị đếm chưa?"

"Đếm rồi."

"Đếm từ hôm qua?"

"Đếm từ hồi tao biết đi."

Sương đã tan hẳn. Mặt trời lên cao hơn, đổ ánh sáng trắng xuống sườn dốc bên kia, nơi những thửa ruộng bậc thang xếp từng lớp xanh nhạt, và xa hơn nữa, ở cuối tầm mắt, một dải nước bạc mỏng ló ra giữa hai ngọn đồi như một vết cắt. Đó là con sông. Chợ đêm nằm ngay dưới chân dốc, và xuôi thêm một buổi sáng là chỗ ba bờ gặp nhau.

Bà bước xuống dốc, bước ngắn, nhanh, chân đặt chắc, giày cỏ mòn gót kêu sột soạt trên sỏi vụn, và những giọt sương cuối cùng còn bám trên lá cỏ rụng xuống áo bà từng hạt. Vai trái bà nhói một nhịp, rồi nhói thêm, và bà dừng lại, hạ đòn gánh xuống một nhịp để trút hơi thở, rồi lại nâng lên. Thúng bên phải nhẹ. Thúng bên trái nặng hơn, nặng hơn cái nặng của muối.

Bà đổi vai.