Ở hẻm vực có một người phu đá cầm cái xẻng mòn nửa lưỡi đào xuống một chỗ duy nhất dưới chân vách, đào lâu tới mức nước dưới vực lên tới đó thì không lên nữa. Người ấy tên A Lộc. Ông đào để tìm một thứ, rồi có một năm ông không còn nhớ thứ ấy là gì, mà tay vẫn không thôi.

Hôm ấy trời chưa sáng. Con đường người ta đang mở chưa phải là đường, chỉ là một vệt hẹp cắt vào sườn vực, vàng đất ở trên, đen vực ở dưới, đủ cho một người đi và một người khác nép vào vách mà tránh, đá dưới chân còn ướt sương và lối đi nhỏ dần về phía trước như sợi chỉ bị kéo. A Lộc đi đầu, người thấp vai rộng, xà beng vác ngang vai, ngón trỏ bàn tay phải cong theo cái cán sắt đã siết nhiều năm. Sau ông hai bước, với cái gùi cao quá đầu, là thằng A Sinh mười bốn tuổi, nghỉ hè lên phụ cha mang đá vụn. Xa hơn nữa là cả toán, mười một người, nhỏ như kiến trên vách.

Phía dưới, sâu tới mức ánh sáng đầu ngày chưa với tới, có một mảng nước trắng bạc nằm im giữa hai vách đá, phẳng như một tấm sàn người ta quét xong chưa ai dám giẫm.

Khải ngồi chờ ở chỗ rộng nhất của đoạn đường, trên cái thùng thuốc nổ đóng nắp, quyển giấy kẹp ở đầu gối. Ông là đội trưởng, bốn mươi tám tuổi, người xuôi, không ác cũng không tốt, và ông nói chuyện bằng tiền.

"Đoạn trên, bốn người nạp thuốc. Tính, ông đi với họ."

"Ừ thì tôi đi."

"Đoạn dưới dọn đá. Lộc, anh cầm còi."

"Còi."

"Thằng nhỏ?"

"Gùi đá vụn. Đoạn dưới."

"Xa mạch nổ?"

"Xa."

"Tốt." Khải gạch một nét vào giấy rồi ngẩng lên. "Công nó bốn chục một ngày."

"Bốn chục."

"Cũng nửa kia tháng sau."

"Biết."

"Công tháng này một nửa. Nửa kia tháng sau."

Cả toán đáp cùng một lượt, không ai cao giọng, như người ta đáp câu hát đã thuộc: "Nửa kia tháng sau." Khải gật. Ông gập giấy, nhét vào túi, và cả toán tản ra theo các đoạn của mình, tiếng giày, tiếng xà beng cào đá, tiếng ai ho khan vì bụi, loang vào nhau trước khi tiếng búa đầu tiên của ngày nổi lên.

Nó nổi lên từ trên cao, nện xuống đá một tiếng khô, rồi vách đối diện đáp lại một tiếng khác, trễ nửa nhịp, nhỏ hơn. Búa đập một lần, vách trả lời một lần, và giữa hai tiếng ấy là cả cái hẻm vực im lặng, sâu chừng ba nghìn mét, theo lời những người sống ở đây, với hai bên là những đỉnh băng giá trên sáu nghìn mét mà không ai trong toán từng lên.

"Cha ơi."

"Hử."

"Nước dưới kia đứng thật hả?"

"Đừng nhìn."

"Con có nhìn đâu. Con hỏi thôi."

"Hỏi cũng đừng."

"Sao cha?"

"Phẳng quá."

"Phẳng thì sao?"

"Cái gì phẳng quá thì đừng bước lên." A Lộc xoa gáy, rồi hạ xà beng xuống chống vào vách, đoạn nói thêm, không nhìn con. "Gùi đừng nhét đầy. Đá vụn nặng hơn mắt thấy."

"Con khỏe mà."

"Khỏe thì nhét ít."

"Dạ."

"Cha ơi, mẹ gửi thư chưa?"

"Chưa."

"Mùa gặt cha về không?"

"Về."

"Cha hứa?"

"Cha nói rồi."

Thằng bé nhét ít đúng một lần, rồi thấy cha quay đi, nhét thêm hai nắm. A Lộc không quay lại nhưng ông biết. Ông luôn biết, cái biết của người đã mang gùi từ nhỏ, đọc được trọng lượng qua nhịp bước của người đi sau lưng mình.

Buổi trưa, mặt trời đã nằm chênh chếch trên miệng vực, nắng rọi xuống lòng hẻm thành một dải vàng hẹp, và cả toán ngồi xuống bên bãi đá vụn vừa dọn, mỗi người mở gói lá chuối khô của mình. Cơm nắm với muối ớt. Hạt cơm đã se lại sau mấy giờ trong lá, muối ớt đỏ sẫm bám quanh như bụi gạch, và mùi bụi đá, mùi mồ hôi, mùi thuốc nổ cũ ngấm vào áo trộn với mùi cơm.

"Ông ăn thêm đi," Tính nói với A Lộc.

"Đủ."

Tính ngồi cạnh A Sinh, khều vai thằng bé bằng khuỷu tay. Ông Tính năm mươi hai tuổi, từ miền xuôi lên, nấu ăn cho cả toán, tóc bạc nhiều nhưng tiếng cười còn trẻ.

"Này nhóc, tôi dạy nhóc một câu."

"Câu gì ạ?"

"Người ta cảm ơn mình, mình nói, có gì đâu mà."

"Cò gì đâu mà."

"Có. Không phải cò."

"Có... gì đâu mà."

"Giỏi. Nói nhẹ hơn nữa. Như thổi bụi."

"Có gì đâu mà."

Cả toán bật cười. Người cười đầu tiên là Khải, tiếng cười ngắn như tiếng gõ nắp thùng, rồi tới Vĩnh, rồi tới những người khác, và tiếng cười dội lên vách, trả về nhỏ hơn. A Sinh đỏ mặt, nhưng nó không giận. Nó nói lại một lần nữa, to hơn, giọng núi chọi giọng xuôi, và Tính vỗ đùi đồm độp.

"Ừ thì được rồi, nhóc nói giống ông thầy dưới xuôi lắm."

"Thật không chú?"

"Thật. Tôi đâu có dối nhóc. Mai tôi dạy câu nữa, câu hỏi giá cá."

"Con không bán cá."

"Biết đâu mai mốt bán."

"Thằng này mai lên đội trưởng," Vĩnh nói, miệng đầy cơm.

"Lên làm gì," A Lộc nói. "Học trước."

"Cha học xong rồi hả cha?"

"Cha không học."

"Thì nhóc học thay cha," Tính nói.

A Lộc ăn nắm cơm của mình, chậm, cắn một miếng nhỏ, không cười, nhưng khóe mắt ông nhăn lại một chút, và Tính nhìn thấy, và Tính không nói.

Chiều xuống sớm trong hẻm, bóng vách lấp đi dải nắng cuối cùng. Khải gõ thanh sắt vào nắp thùng thuốc báo hết giờ nghỉ, cả toán đứng dậy, phủi tay, vác dụng cụ về đoạn của mình. A Sinh xốc cái gùi lên lưng, rồi quay lại, hai tay giữ hai quai, đứng chắn trước mặt cha trong chốc lát.

"Hôm nay cha đừng quên thổi còi."