Cái ngày ấy, cả cõi nín thở.

Không ai bảo ai, nhưng từ bờ biển lên non cao, từ rừng thẳm ra đồng bằng, muôn loài đều biết hôm nay là ngày. Người ta gác lại việc đồng. Thú rừng thôi kiếm ăn. Chim ngừng bay. Cả gió cũng như lặng đi. Bởi hôm nay, sau bao nhiêu mùa lặng lẽ chắp cờ, cả cái cõi này sắp cùng nhau làm một việc, và không ai biết chắc nó sẽ thành hay bại. Chỉ biết rằng nếu bại, thì sẽ không còn lần thứ hai.

Ở giữa cõi, nơi cây nêu dựng lên cao vút, Lạc Long Quân và Âu Cơ đứng bên nhau. Quanh họ là trăm người con của bọc trăm trứng, đủ cả trăm, thân đầy sẹo sau bao đời chinh chiến, nhưng đứng thẳng, không thiếu một ai. Xa hơn nữa, trải ra tới tận chân trời mọi phía, là cái giống người bé nhỏ, là muôn thú, là cả cỏ cây, tất thảy đều đang nắm giữ một đầu mối của tấm cờ vô tận, cái tấm cờ mà chính tay họ đã góp từng sợi.

Bụt đứng lặng ở một bên, tay không, như khi Bụt đến. Bụt không kéo. Việc kéo không phải của Bụt. Bụt chỉ khẽ gật đầu với Lạc Long Quân, một cái gật rất nhẹ, như nói: Giờ là của các con.

Lạc Long Quân đặt tay lên sợi dây nêu. Âu Cơ đặt tay lên tay chàng. Trăm người con đặt tay lên. Và dọc khắp cõi, muôn triệu bàn tay, bàn tay chai của người nông phu, bàn tay run của bà cụ lòa, cả những cái vòi voi, những cái mỏ chim, những sợi tơ nhện, cùng bám lấy tấm cờ.

Chàng hô một tiếng.

Và cả cõi cùng kéo.

Cây nêu trung tâm vươn lên. Tấm cờ buộc trên ngọn nó tung ra, nhưng nó không tung như một lá cờ thường tung. Bởi nó không phải một lá cờ thường. Nó nối liền với tấm cờ vô tận đang gấp giấu khắp giang sơn, và khi đầu mối trung tâm được kéo lên, thì như một mạch máu chạy khắp thân người, cái lực ấy truyền đi, từ cây nêu giữa cõi, tỏa ra bốn phương, tới từng làng, từng non, từng sông, nơi muôn loài đang chờ sẵn với cờ trong tay.

Và cả cõi bật cờ cùng một lúc.

Từ mỗi mái nhà, cờ dựng lên. Từ mỗi đỉnh non, cờ dựng lên. Bên mỗi khúc sông, trong mỗi cánh rừng, cờ dựng lên. Muôn triệu mảnh cờ mà bao mùa nay được chắp trong bí mật, được nối với nhau bằng chỉ nhện và mối buộc người, giờ đồng loạt tung ra, căng lên, nối liền, và trong một khoảnh khắc, cả giang sơn từ biển tới non, từ nam chí bắc, phủ kín một tấm cờ duy nhất, dài đến vô tận, trải đến hút mắt, che rợp cả một cõi.

Cái bóng của lá cờ ấy đổ xuống khắp mặt đất.

Cờ trải tới đâu, theo đúng từng chữ lời thề, đất ấy thuộc về muôn loài tới đó.

Mà cờ thì trải khắp giang sơn.

Dưới đáy Biển Hư, Kẻ Có Trước Đất chợt thấy một điều nó chưa từng thấy trong suốt cái tồn tại dài hơn cả đất của nó.

Nó thấy cõi tuột khỏi tay mình.

Từng vùng, từng vùng một, cái bóng lạnh của nó bị đẩy lùi, không phải bởi sức, không phải bởi gươm giáo, mà bởi cái bóng của một tấm cờ đang trải rộng ra khắp nơi cùng một lúc. Chỗ nào cờ phủ tới, chỗ ấy đất không còn là của nó nữa; lời thề của chính nó bứng nó ra khỏi chỗ ấy, như bàn tay hất một hạt bụi. Nó gào lên. Nó vùng vẫy. Nó cố dồn cái lạnh của mình trở lại, cố bám lấy mặt đất mà nó đã ngồi lên suốt bao đời.

Nhưng nó không phá nổi lời thề.

Nó, kẻ có trước cả đất, kẻ mạnh hơn tất cả, bị trói bởi đúng cái luật xưa hơn nó: đã thề thì không nuốt được lời. Nó đã thề rằng cờ trải tới đâu, đất ấy thuộc về lũ tiểu bối tới đó. Nó cứ ngỡ cờ chỉ trải được một mảnh bằng bàn tay. Nó đâu ngờ cái lũ nó khinh, những con tằm, những bà cụ lòa, những đứa trẻ bện chỉ, đã lặng lẽ chắp cho cái "bàn tay" ấy dài ra thành cả một giang sơn.

Trong cơn cùng quẫn, cái đen dưới Biển Hư trồi hẳn lên, lần cuối, để nhìn cho rõ cái đã hạ mình. Và khi nó nhìn ra, khi nó thấy không phải một vị thần cầm gươm, không phải một đạo quân, mà là muôn loài nhỏ bé chụm tay, mỗi kẻ một sợi chỉ, thì lần đầu tiên trong cái tồn tại vô tận của nó, Kẻ Có Trước Đất nếm một cái vị nó chưa từng nếm.

Nó biết mình đã khinh thường.

Nó đã khinh cái nhỏ bé. Nó đã tưởng cái nhỏ bé thì không đáng đếm. Cả cái tồn tại của nó xây trên cái tin ấy: rằng nó lớn, nên nó thắng; rằng những gì bé mọn thì chẳng làm gì được nó. Và chính cái tin ấy, cái khinh miệt ấy, là chỗ nó thua. Bởi nó không tính rằng những kẻ bé mọn, khi chụm lòng lại, có thể kết nên một cái mà cả sức mạnh của nó không cưỡng nổi: một lời thề đã ứng, một tấm cờ đã trải, một cõi đã đồng lòng.

Mặt đất đẩy nó đi. Từng bước, từng bước, cái đen bị dồn ngược ra biển, ra chỗ nước thôi không còn là nước, ra cái hố không đáy nơi nó đã trồi lên thuở ban đầu. Nó vùng vẫy tới cùng, nhưng vô ích, lời thề của chính nó lùa nó về đúng cái chỗ nó đã ra đi.

Ở mép Biển Hư, trước khi chìm hẳn xuống cái đen của mình, Kẻ Có Trước Đất dừng lại. Nó không quỳ. Nó không xin. Một kẻ như nó không biết quỳ, không biết xin. Nó chỉ quay cái phần-không-mặt của mình lại, nhìn về phía cả cõi đang ngập trong bóng cờ và ánh nắng, cái nắng thật, cái nắng của buổi ban sơ, giờ đã rọi được xuống khắp mặt đất lần đầu tiên sau bao đời, và nó buông một lời.

Cái lời ấy, muôn loài đứng dưới cờ đều nghe. Nó không lớn, nhưng nó lạnh tới tận xương, và nó sẽ còn vọng qua ngàn năm:

"Các ngươi thắng ta hôm nay. Bằng một tấm cờ. Bằng cái lòng của lũ tiểu bối chụm lại." Cái đen gợn lên, và trong cái gợn ấy không phải sự tức tối của kẻ thua cuộc, mà một cái gì đó điềm tĩnh hơn, đáng sợ hơn nhiều. "Nhưng lòng người thì có bền được mãi không? Cờ này do các ngươi dựng. Ngày nào các ngươi còn dựng nó, ta còn bị nhốt. Nhưng ta có cả vĩnh hằng để đợi. Đợi các ngươi mỏi tay. Đợi con cháu các ngươi quên vì sao phải dựng. Đợi cái ngày không còn ai buồn kéo lên một cây nêu."

Nó chìm dần xuống cái đen.

"Ngày nào cây nêu hết," tiếng nó vẳng lên từ đáy không đáy, lần cuối, "ngày đó ta quay lại."

Rồi Biển Hư khép lại trên nó, đen và lặng như chưa từng có gì trồi lên.

Trên khắp cõi, dưới tấm cờ vô tận còn đang bay, muôn loài đứng lặng.

Rồi ai đó, không ai biết là ai, có lẽ là một đứa trẻ, reo lên. Và tiếng reo ấy lan đi, từ làng này sang làng khác, từ non này sang non khác, cho tới khi cả một giang sơn cùng vỡ òa. Bao đời sống trong bóng tối, hôm nay lần đầu tiên họ đứng dưới nắng thật, trên một mảnh đất là của chính mình, được giành lại không phải bằng sức của kẻ mạnh, mà bằng bàn tay của tất cả.

Lạc Long Quân và Âu Cơ đứng giữa niềm vui ấy, tay trong tay. Chàng nhìn tấm cờ trải khắp trời, và lòng chàng nhẹ như chưa từng nhẹ. Nàng nhìn cái giống người bé nhỏ đang nhảy múa dưới nắng, và mắt nàng ướt.

Chỉ có Bụt, đứng lặng một bên, là không reo, không cười. Bụt nhìn về phía Biển Hư đã khép, nơi lời nguyền vừa chìm xuống, và trong đôi mắt an nhiên của Bụt thoáng một nét buồn rất xa.

Bởi Bụt biết một điều mà giữa cơn vui này chưa ai muốn nghĩ tới: Kẻ Có Trước Đất không hề thua. Nó chỉ đổi cách. Nó thua vì lòng người chụm lại, nên từ giờ, cái nó sẽ nhắm vào, cái nó sẽ kiên nhẫn gặm mòn suốt ngàn năm, chính là cái lòng ấy.

Cây nêu đã dựng. Nhưng cây nêu, tự nó, chỉ là một cây tre. Cái giữ nó đứng, cái làm nó thiêng, không nằm ở cây tre, mà nằm ở chỗ người ta còn nhớ vì sao phải dựng nó.

Và trí nhớ, thì Bụt biết, là thứ mong manh nhất trên đời.