Lên non không dễ như xuống nước.

Lạc Long Quân là con của nước, nên xuống sâu tới đâu chàng cũng thấy như về nhà. Nhưng non thì lạ. Càng lên cao, khí càng loãng, nước càng ít, và cái thân mang cả biển của chàng càng thấy nặng, thấy khô, thấy mình như một con cá bị nhấc khỏi dòng.

Nhưng chàng không đi một mình mà mò mẫm. Đúng như lời tổ tiên dặn, giữa cõi, dưới chân dải non, chàng tìm tới hai cái mốc sống: hai kẻ khổng lồ già, một ông một bà, đứng đó tự thuở nào, lặng lẽ như hai ngọn núi. Ông Đùng và Bà Đà. Hai người nhìn chàng, và nhận ra ngay cái dòng máu Rồng trong chàng, cái dòng mà chính hai người đã cứu lấy, đã dặn dò rồi để lại nơi vực sâu năm xưa. Bà Đà, người vẫn giữ mối với dòng Tiên trên non, chỉ tay lên phía đỉnh cao nhất, nơi mây phải ngước. "Cháu tìm dòng lên non phải không," bà nói, giọng chậm như đá lăn. "Nó ở trên ấy. Đi đi. Đã tới lúc rồi."

Chàng theo tay bà mà leo, mấy ngày mấy đêm, qua những sườn đá mà bóng Quỷ đã liếm tới làm cây cối còi cọc, qua những khe núi tối, cho tới khi chàng vượt lên khỏi cái tầng bóng mờ ấy, và đột nhiên, chàng thấy nắng.

Nắng thật. Không phải cái nắng nhợt nhạt phải xuyên qua bóng Biển Hư mới tới được mặt đất, mà là cái nắng của buổi ban sơ, vàng ấm, rọi thẳng, cái nắng mà chàng chỉ nghe tổ tiên kể chứ chưa từng thấy. Trên đỉnh non cao này, bóng Quỷ với không tới. Mây nằm dưới chân chàng như một biển trắng. Và bầu trời trên đầu chàng, chàng ngửa mặt nhìn, và lần đầu trong đời, chàng thấy một mảng trời chưa bạc màu, xanh trong đến nhức lòng, xanh như cõi này lẽ ra phải xanh nếu chưa từng có kẻ nào trồi lên từ đáy biển đen.

Chính ở dưới mảng trời chưa bạc ấy, chàng gặp nàng.

Nàng là con của dòng Tiên, cái dòng máu mà Bà Đà năm xưa đã dặn dò rồi để lại nơi non cao. Qua bao đời giữ mình trên đỉnh, dòng Tiên cũng đã quên gần hết gốc gác Cự Nhân của mình; họ chỉ còn giữ một điều, truyền từ đời này sang đời khác nhẹ như truyền một hơi thở: rằng bầu trời vốn xanh, rằng bóng tối bên dưới không phải là lẽ thường của cõi, và rằng dòng máu của họ sinh ra là để giữ lấy cái mảng trời chưa bạc ấy, đợi ngày trả nó về cho cả cõi.

Và như dòng Rồng dưới nước lập nên tộc Long, dòng Tiên trên non cũng dần thành một dòng cao quý; người đời sau gọi bậc đứng đầu dòng ấy là Đế Lai. Con gái ngài, sinh ra dưới mảng trời chưa bạc nơi đỉnh cao, mang cả non trong hơi thở, chính là người mà đời sau gọi là Âu Cơ.

Nàng mang cả non trong hơi thở. Không phải nói cho hay. Nơi nào nàng đi qua, cỏ cây héo úa vì bóng Quỷ lại ngẩng lên được một chút, như người ốm gặp gió lành. Nàng chạm tay vào một cành khô, cành khô nhú lộc. Nàng thở ra, hơi thở mang theo cái mát của đỉnh cao và cái ấm của nắng chưa bạc, và cái hơi ấy có thể xoa dịu một vết thương, dỗ yên một cơn sốt. Dòng Tiên không mạnh như dòng Rồng, họ không vật được quái, không dựng được sóng, nhưng họ có cái mà dòng Rồng không có: họ chữa lành. Nước cuốn đi, non giữ lại. Rồng phá vỡ, Tiên vun trồng.

Khi Lạc Long Quân vừa lên tới đỉnh, thở còn chưa đều, thân còn khô ran vì thiếu nước, thì chính Âu Cơ là người bước tới. Nàng nhìn chàng, cái kẻ lạ, to lớn, mình còn vương vảy nước, mắt còn mang cả vực sâu, và nàng không sợ. Nàng chỉ khẽ đặt tay lên cánh tay đang khô nứt của chàng.

Và chàng thấy dễ chịu. Cái khô rát dịu đi. Cái nặng nề của việc rời xa nước vơi bớt. Lần đầu tiên kể từ khi rời vực sâu, Lạc Long Quân, kẻ mang cả biển, kẻ một mình gánh cả một dải bờ, thấy có ai đó đỡ cho mình một chút.

"Ngươi từ dưới kia lên," Âu Cơ nói. Giọng nàng như gió qua rừng thông. "Từ chỗ tối."

"Ta từ dưới nước," chàng đáp, bằng thứ tiếng của nước mà lạ thay, nàng nghe hiểu, bởi hai dòng vốn cùng một gốc, chỉ là một dòng đã quen tiếng sóng, một dòng đã quen tiếng gió, mà gốc thì vẫn thông nhau. "Ta lên tìm dòng đã lên non. Tổ tiên ta dặn: đêm dài rồi cũng có hồi sáng, nhưng muốn nó sáng, hai dòng phải tìm lại được nhau."

Âu Cơ lặng đi. Bởi tổ tiên nàng cũng dặn nàng đúng một câu như thế. Bao nhiêu đời nay, dòng Tiên giữ mảng trời chưa bạc trên đỉnh cao, mà lòng vẫn day dứt một nỗi: giữ cho riêng mình thì có ích gì? Một mảng trời xanh mà cả cõi bên dưới vẫn tối, thì cái xanh ấy để làm gì, ngoài để mà đau? Đã bao đời dòng Tiên nhìn xuống cái bóng mờ phủ khắp mặt đất, thương cái giống người nhỏ bé đang khốn khổ dưới ấy, mà không xuống được, bởi họ nhẹ, họ chữa lành được nhưng không đánh được, xuống thì cũng chỉ là thêm những kẻ yếu chịu chết.

"Ta chữa được vết thương," nàng nói khẽ, như nói với chính mình, "mà không đuổi được kẻ gây ra vết thương. Còn ngươi thì đuổi được kẻ gây ra vết thương…"

"…mà không chữa được vết thương," chàng tiếp lời. Hai người nhìn nhau. Và trong cái nhìn ấy, cả hai cùng hiểu ra một điều đơn giản đến mức đáng lẽ phải hiểu từ lâu: cái một mình chàng thiếu, nàng có. Cái một mình nàng thiếu, chàng có. Rồng và Tiên, nước và non, phá và dựng, đuổi và lành, tách ra thì mỗi bên đều dở dang, mà chắp lại thì thành trọn vẹn.

Ấy là buổi đầu tiên hai dòng máu chưa khuất tìm lại được nhau, sau một đêm dài đằng đẵng.

Họ ở bên nhau. Không phải chỉ vì cõi cần, mà vì, nói cho thật, hai người thương nhau. Cái kẻ mang cả biển và cái người mang cả non, gặp nhau dưới mảng trời chưa bạc, thấy ở nhau cái phần mình còn thiếu, thì làm sao mà không thương. Âu Cơ theo Lạc Long Quân xuống khỏi đỉnh cao, xuống với cái giống người nhỏ bé nơi các bờ sông. Nàng đi tới đâu, đất bạc màu xanh lại tới đó, người ốm khỏe lại tới đó, mùa đói lùi đi tới đó. Còn chàng thì vẫn ngày ngày diệt quái, giữ cho cái vùng nàng vừa hồi sinh không bị lũ con của Quỷ phá lại.

Cái giống người nhỏ bé, lần đầu tiên trong lịch sử ngắn ngủi của mình, được nếm một quãng bình yên. Có kẻ mạnh đứng chắn phía trước, có người lành vun đắp phía sau. Chúng bắt đầu dựng làng chứ không chỉ trốn hang. Bắt đầu cấy lúa chứ không chỉ hái lượm. Bắt đầu, cái này mới là quý nhất, bắt đầu cười.

Nhưng cả Lạc Long Quân lẫn Âu Cơ đều biết cái bình yên này mỏng lắm. Nó chỉ dày bằng đúng cái vùng hai người che chở nổi. Ngoài vùng ấy ra, bóng Biển Hư vẫn phủ, quái của Quỷ vẫn hoành hành, và cái giống người ở những nơi xa vẫn khốn khổ như xưa.

Một đêm, ngồi bên nhau nhìn ngọn lửa giữa làng, Âu Cơ nói:

"Mình che được từng này người. Còn những người kia thì sao? Còn cả cõi thì sao? Chẳng lẽ hai ta cứ đi mãi, che mãi, tới khi kiệt sức thì thôi?"

Lạc Long Quân im lặng hồi lâu. Rồi chàng nói ra cái điều mà chàng đã nghĩ từ lâu nhưng chưa dám nói, bởi nói ra là chấp nhận một gánh nặng khủng khiếp.

"Hai ta thì không đủ, mình ạ. Ta mạnh, mình lành, nhưng hai ta cũng chỉ là hai. Muốn che cả cõi, phải có nhiều. Nhiều kẻ vừa mạnh như ta, vừa lành như mình. Cả một dòng giống như thế."

Âu Cơ nhìn chàng. Nàng hiểu chàng định nói gì. Và nàng cũng hiểu rằng cái điều chàng định nói, một khi đã làm, sẽ không có đường lui.

"Mình muốn," nàng nói chậm rãi, "sinh ra một giống mới. Nửa Rồng, nửa Tiên. Vừa đuổi được quái, vừa chữa được lành. Đủ đông để rải khắp cõi, đủ mạnh để giữ khắp cõi."

"Phải." Chàng nắm tay nàng. "Không phải để làm chủ đất, cái lỗi ấy các cụ tổ ta đã phạm rồi, và cả cõi này đang trả giá. Mà để giữ đất. Một giống sinh ra không phải để ngồi trên đất, mà để đứng chắn cho đất."

Đêm ấy, dưới ngọn lửa giữa làng, giữa cái giống người nhỏ bé đang ngủ yên trong quãng bình yên mỏng manh mà hai người vừa giành lấy, Rồng và Tiên nắm tay nhau và định đoạt một điều sẽ đổi thay cả cõi.

Họ sẽ sinh ra một trăm người con.