Cái thời loài Quỷ làm chủ mặt đất kéo dài bao lâu, không sách nào chép nổi. Đo bằng đời người thì phải mấy trăm đời. Đo bằng đời Cự Nhân thì cũng đã mấy chục lượt sinh tử. Chỉ có thể nói: nó dài đến mức những kẻ sống trong nó quên mất rằng đã từng có một thời khác, một thời đất còn mềm, và người ta nặn đất vì thương đất, chứ không phải vì bị sai khiến.

Bởi bây giờ, các Cự Nhân vẫn nặn đất. Nhưng họ nặn cho Kẻ Có Trước Đất.

Nó bảo dời núi, họ dời núi. Nó bảo chặn sông, họ chặn sông. Nó bảo đắp lên giữa cõi những công trình mà không một Cự Nhân nào hiểu để làm gì, những bức thành đen chạy dài không biết chắn ai, những cái hố khoét sâu xuống lòng đất không biết chôn gì, những ngọn tháp vươn lên mà đỉnh của chúng không hứng nắng, chỉ hứng cái lặng lẽ tỏa xuống từ phía Biển Hư. Cả mặt đất, cái mặt đất từng được nặn nên trong hiền lành ở buổi ban sơ, dần dần bị nắn lại thành một cái gì khác, lạnh hơn, thẳng hơn, chết hơn.

Và các Cự Nhân, mỗi mùa một chút, rỗng thêm ra.

Đó là điều đau nhất mà những kẻ về sau khi kể lại vẫn phải dừng một quãng mới kể tiếp được. Không phải các Cự Nhân bị đánh gục. Không phải họ bị xiềng xích. Họ vẫn to lớn, vẫn quyền năng, một cái nhấc tay vẫn dời được cả dãy núi. Nhưng cái quyền năng ấy giờ chảy qua những cái thân đã gần rỗng, như nước lũ chảy qua một cái nhà đã bỏ hoang. Mắt họ vẫn mở mà không còn nhìn. Tay họ vẫn làm mà không còn biết mình làm gì. Cái hơi ấm từng phà ra thành sương sớm, nay phà ra chỉ còn hơi lạnh. Họ không chết, chết thì còn nhẹ, họ chỉ nguội dần đi trong khi vẫn đang sống, mỗi mùa dâng đi một phần mình, cho tới khi cái phần còn lại không đủ để nhớ rằng mình đã từng là ai.

Ông già lưng còng, kẻ nói tiếng "được" đầu tiên năm xưa, giờ đã tan vào cái thời ấy, không ai còn phân biệt được ông với đám đông những cái vỏ khổng lồ cặm cụi xây thành đen cho chủ. Ông đã quên mình từng biết thương một dải bờ chưa đắp xong. Ông đã quên cả cái buổi chiều ông đứng thẳng dậy và thấy một dãy núi bay lên theo tay mình. Ông chỉ còn làm. Làm, và nguội, và làm.

Nhưng không phải tất cả đều gục.

Bởi năm xưa, dưới cái vụng nước, đã có hai người đứng im.

Ông Đùng và Bà Đà chưa từng nói tiếng "được". Suốt cái thời dài dằng dặc ấy, hai người lui về, làm lụng lặng lẽ như cũ, vẫn gánh đất, vẫn khơi sông, nhưng khơi cho đất chứ không cho Quỷ. Và vì hai người không nhận sức của Kẻ Có Trước Đất, nên hai người không phải dâng gì cho nó. Họ nghèo hơn đám kia, một cái nhấc tay của họ chỉ dời nổi một tảng đá, chứ không phải cả một dãy núi. Nhưng họ còn nguyên. Cái hơi ấm trong lồng ngực họ vẫn là của họ. Đêm nằm, họ vẫn kể được cho nhau nghe hôm nay khơi được con lạch nào, vẫn còn cái để mà kể, vẫn còn kẻ để mà nghe.

Rồi tới một ngày, Bà Đà không kể nữa. Bà ngồi rất lâu, nhìn ra phía những cái vỏ khổng lồ đang lầm lũi xây thành đen dưới bầu trời đã bạc màu, rồi bà nói với chồng một câu mà về sau người ta khắc lại trong lòng chứ không dám khắc lên đá:

"Mình ơi, chúng nó không chết. Chết thì mình còn khóc được. Đằng này chúng nó còn sống, mà đã không còn là chúng nó nữa. Tôi nhìn không đành."

Ông Đùng đặt gánh đất xuống. Gánh đất ấy, ông gánh đã mấy nghìn năm, chưa từng đặt xuống giữa chừng. Ông nói:

"Vậy thì mình đừng nhìn nữa. Mình đi."

"Đi đâu?"

"Đi tới chỗ nào cái lạnh của nó chưa với tới."

Và hai người đi tìm những kẻ chưa gục. Không nhiều. Sau bao nhiêu mùa dâng hồn, những Cự Nhân còn giữ được mình chỉ đếm trên đầu ngón tay, dăm ba kẻ năm xưa cũng đã ngần ngừ trước cái tiếng nói ngọt kia, cũng đã không kịp nói "được", hoặc nói rồi mà nửa lòng còn giữ lại. Ông Đùng, Bà Đà gom họ lại, lặng lẽ, từng người một, trong đêm, như gom những đốm than còn đỏ trong một đống tro đã nguội gần hết.

Rồi họ chia nhau đi trốn. Không phải trốn vì hèn, mà trốn để giữ. Bởi lúc ấy, đánh thì chưa đánh được: Kẻ Có Trước Đất mạnh hơn tất cả, mà đám bầy tôi khổng lồ của nó thì đông và quyền năng, dẫu đã rỗng. Muốn có ngày đối mặt với nó, trước hết phải còn có kẻ để mà đối mặt. Phải giữ lấy cái đốm than, đợi một ngày đủ gió.

Họ chia làm hai ngả, tìm về hai nơi mà cái lạnh từ Biển Hư khó lần tới nhất.

Một nửa tìm xuống nước, không phải thứ nước cạn nơi Quỷ đã chặn đã nắn, mà xuống thật sâu, xuống những vực biển mà ánh sáng còn rọi tới nhưng cái lạnh của Biển Hư thì đã loãng đi, xuống những lòng sông ngầm chảy trong lòng đất mà chưa bàn tay nào bẩn tới. Ở dưới ấy, qua bao nhiêu đời, những Cự Nhân trốn nước dần đổi khác. Thân họ thuôn dài ra để lượn theo dòng. Da họ ánh lên vảy để chống cái buốt của vực sâu. Hơi thở họ hòa vào hơi nước, tới mức không còn phân biệt được đâu là họ, đâu là dòng. Con cháu của họ, sinh ra dưới nước, lớn lên trong nước, mang cả cái mênh mông và cái sâu thẳm của nước trong mình, và người đời sau, khi trông thấy, gọi giống ấy là Rồng.

Nửa kia tìm lên non, không phải mấy quả đồi thấp nơi Quỷ đã dựng tháp, mà lên thật cao, lên những đỉnh mà mây phải ngước, nơi bầu trời còn giữ được một mảng chưa bạc màu, nơi cái nắng buổi ban sơ vẫn còn rọi tới dù cả cõi bên dưới đã tối. Ở trên ấy, qua bao nhiêu đời, những Cự Nhân trốn non cũng dần đổi khác. Thân họ nhẹ đi để hợp với cái loãng của khí cao. Mắt họ trong ra để hứng cái nắng còn sót. Bước chân họ thôi làm lún đất, mà chỉ khẽ chạm, như sương chạm lá. Con cháu của họ, sinh ra trên mây, lớn lên trong nắng, mang cả cái cao và cái sáng của non trong mình, và người đời sau, khi trông thấy, gọi giống ấy là Tiên.

Ông Đùng theo dòng xuống nước một quãng, dặn dò, rồi trở lên. Bà Đà theo dòng lên non một quãng, dặn dò, rồi trở xuống. Hai người không đi hẳn với bên nào. Hai người ở lại, giữa cõi, ngay dưới bóng những cái thành đen, bởi ai đó phải ở lại để nhớ đường về, ai đó phải ở lại làm cái mốc cho hai dòng máu kia, một ngày nào đó, còn tìm lại được nhau. Họ đứng đó, hai thân già khổng lồ giữa một mặt đất đã đổi chủ, lặng lẽ như hai ngọn núi. Về sau, họ sẽ đúng là hai ngọn núi thật. Nhưng đó là chuyện của một hồi khác, một cái giá khác, mà giờ chưa tới lúc kể.

Thế là trong cái thời tối tăm nhất của cõi này, khi loài Quỷ làm chủ và những Người Khổng Lồ làm bầy tôi rỗng, thì ở dưới cùng của nước và trên cùng của non, có hai đốm lửa nhỏ vẫn cháy. Chúng không đủ sáng để soi cho ai. Chúng chỉ đủ để không tắt. Và đôi khi, giữ cho một đốm lửa không tắt, qua một đêm dài đủ dài, lại là việc khó hơn và đáng kể hơn cả việc đốt lên một đám cháy.

Dòng Rồng dưới nước giữ lấy ký ức về một thời đất còn được thương. Dòng Tiên trên non giữ lấy một mảng trời chưa bạc. Cả hai cùng đợi. Đợi cái gì, chính họ cũng chưa biết. Chỉ biết rằng đêm nào rồi cũng có hồi phải sáng, và khi cái sáng ấy tới, thì phải còn có kẻ thức để mà đón nó.

Rất lâu, rất lâu về sau, lâu đến mức dòng Rồng đã quên mình từng là Cự Nhân, dòng Tiên đã quên mình từng bốc đất, từ hai đốm lửa được giữ suốt một đêm dài ấy, sẽ sinh ra hai con người.

Một người mang cả biển trong huyết quản. Một người mang cả non trong hơi thở.

Và cái ngày hai người ấy gặp nhau, cõi này mới bắt đầu có đường trở lại.