Cái mở mắt dưới đáy Biển Hư không có mắt.

Nó không có mắt, không có mặt, không có hình. Nói nó "mở mắt" chỉ là cách người kể chuyện mượn lời cho dễ, như mượn một cái áo quá rộng khoác lên một thân hình không ai thấy được. Thật ra cái xảy ra dưới đáy biển đen ấy là: một sự chú ý. Suốt bao nhiêu nghìn năm, cái ở đó đã nằm im, không buồn để tâm tới cõi trên. Rồi tới cái ngày đất được nặn xong, ấm áp và có hình có nét, thì lần đầu tiên, nó để tâm.

Nó có trước cả đất. Điều này phải nói cho rõ, vì nó là gốc của mọi chuyện về sau. Khi Thần Trụ Trời còn chưa chống cây cột đầu tiên, khi hỗn mang còn đang thở cái hơi thở dài của nó, thì cái này đã có rồi. Nó không do ai sinh ra, cũng chẳng tự sinh, nó chỉ đơn giản là có, như bóng tối có trước ngọn đèn, như cái đói có trước miếng ăn. Nó là phần của cõi mà Thần Trụ Trời không đẩy lên trời cũng không nện xuống đất được, phần bị bỏ lại, dồn cả vào cái hố không đáy nơi góc biển.

Về sau, khi đã có người để đặt tên, người ta gọi nó là Quỷ Vương. Nhưng cái tên nó tự nhận, nếu một cái không hình có thể tự nhận điều gì, là một cái tên khác, xưa hơn, lạnh hơn: Kẻ Có Trước Đất.

Và Kẻ Có Trước Đất, sau khi để tâm tới cõi trên, bèn trồi lên.

Nó không trồi lên như sóng, không như cá. Nó trồi lên như một cơn lạnh trồi lên từ lòng giếng, như một ý nghĩ xấu trồi lên trong một buổi chiều đang yên. Nước Biển Hư không rẽ ra cho nó, nước chỉ đơn giản thôi không còn là nước ở chỗ nó đi qua. Nó lên tới bờ, tràn vào đất liền, và đất liền nơi nó tràn tới không chết, không cháy, chỉ nguội đi, như một bàn tay ấm vừa buông một bàn tay lạnh.

Nó tìm tới chỗ có Cự Nhân.

Bấy giờ những Người Khổng Lồ Thượng Cổ vẫn đang mải miết với công việc muôn thuở của mình. Ông Đùng gánh đất bồi cho một dải cồn còn thấp. Bà Đà lội xuống một vụng nước, hai tay khoát cho dòng chảy thông ra biển. Quanh họ, những Cự Nhân khác kẻ đắp núi, người khơi sông, cặm cụi, chậm rãi, thật thà. Mồ hôi họ đổ xuống thành mưa nguồn. Hơi thở họ phà ra thành sương sớm. Họ làm, và họ mệt, và họ già đi, bởi Cự Nhân không phải thần, Cự Nhân có chết, và cái đời mấy nghìn năm của họ, dài là dài thật, nhưng vẫn là một cái đời có bờ có bến, có lúc phải cạn.

Kẻ Có Trước Đất đứng ở rìa công việc của họ mà nhìn. Nếu nó có thể mỉm cười, thì lúc ấy nó đã mỉm cười. Bởi nó vừa trông thấy một điều mà nó có thể dùng.

Nó thấy các Cự Nhân mệt.

Rồi nó cất tiếng. Tiếng của nó không vang trong tai, mà vang trong lòng, chỗ sâu nhất, chỗ mà ngay cả kẻ thật thà nhất cũng có một góc tối chưa từng soi tới.

"Các ngươi khó nhọc quá," nó nói. "Ta nhìn mà thương."

Các Cự Nhân ngừng tay. Từ thuở sinh ra tới giờ, chưa có ai nói với họ như thế. Đất không nói. Núi không nói. Nhau thì họ nói, nhưng chỉ nói chuyện đắp chỗ này, khơi chỗ kia. Chưa có ai bảo họ rằng cái họ đang làm là "khó nhọc", rằng có một cách nào khác đỡ khó nhọc hơn. Cái ý ấy, một khi đã được gieo vào, thì như một hạt cỏ dại: rất nhỏ, nhưng bám rễ rất nhanh.

"Các ngươi bốc từng nắm đất, đắp từng hòn núi, cả nghìn năm mới xong một dải bờ," Kẻ Có Trước Đất nói tiếp, giọng nó êm như nước Biển Hư liếm bờ. "Mà rồi các ngươi già, các ngươi chết, và con cháu các ngươi lại bốc lại từng nắm đất ấy. Cực nhọc nối cực nhọc, không dứt. Sao phải thế?"

"Thế thì phải làm sao?", một Cự Nhân hỏi. Ông ta là người lớn tuổi nhất trong đám, lưng đã hơi còng vì mấy nghìn năm cúi xuống bốc đất. Về sau không ai còn nhớ tên ông. Người ta cố tình quên, như cố tình quên một vết nhơ trong nhà.

"Ta cho các ngươi sức," Kẻ Có Trước Đất đáp. "Cái sức mà các ngươi phải đổ cả nghìn năm mới dời được một quả núi, ta cho các ngươi dời nó chỉ bằng một cái nhấc tay. Cái biển các ngươi phải tát cả đời không cạn, ta cho các ngươi lấp nó chỉ bằng một hơi thở. Và hơn thế: ta cho các ngươi làm chủ. Mặt đất này, từ núi cao tới bể sâu, sẽ là của các ngươi. Không còn phải nặn nó, phải hầu nó, phải đổ mồ hôi vì nó. Nó sẽ hầu các ngươi."

Đám Cự Nhân lặng đi. Cái ý "làm chủ" ấy, cũng lại là một ý chưa từng có trong đầu họ. Từ thuở sinh ra, họ chưa từng nghĩ mình là chủ của đất. Họ nghĩ mình là con của đất, sinh ra từ đất, để chăm cho đất. Nhưng bây giờ, có một tiếng nói bảo rằng họ có thể ở trên đất thay vì thuộc về đất. Và cái ý ấy, phải thú thật, là một ý ngọt. Ngọt như quả chín đầu mùa. Ngọt đến mức chẳng ai kịp hỏi vì sao một quả lại chín sớm đến thế, chín trước cả khi cây kịp ra hoa.

"Đổi lại thì sao?", Bà Đà hỏi. Bà vẫn đứng dưới vụng nước, tay còn khoát dở dòng chảy, và bà là người duy nhất trong đám không bước lại gần cái tiếng nói kia. Cạnh bà, Ông Đùng cũng đứng im, gánh đất còn trên vai, mắt nhìn cái bóng lạnh mà không nói gì. Sau này, khi cả cõi trả giá, người ta sẽ nhớ mãi rằng có hai người đã đứng im.

Kẻ Có Trước Đất ngừng một thoáng. Rồi nó nói, và lần này giọng nó thành thật một cách đáng sợ, bởi nó không hề nói dối. Nó chưa bao giờ nói dối. Đó là điều khiến nó nguy hiểm hơn mọi kẻ nói dối trên đời.

"Đổi lại, các ngươi thờ ta làm chủ. Và mỗi mùa, các ngươi dâng ta một phần hồn phách của mình. Chỉ một phần nhỏ. Nhỏ đến mức các ngươi sẽ chẳng thấy mất."

Ấy là lời giao kèo thứ nhất trong cõi này. Chưa từng có giao kèo nào trước nó. Và về sau, dù có thêm bao nhiêu giao kèo nữa, kể cả cái giao kèo ngàn năm sẽ định đoạt số phận muôn loài, thì tất cả đều bắt nguồn từ cái buổi chiều này, từ cái tiếng "được" đầu tiên buột ra khỏi miệng một Cự Nhân đã mỏi.

Người nói tiếng "được" ấy là ông già lưng còng.

Ông không phải kẻ xấu. Cần nói rõ điều đó, kẻo oan cho ông và oan cho cả giống nòi ông. Ông chỉ mệt. Ông chỉ nhìn thấy con đường trước mặt mình là mấy nghìn năm nữa cúi xuống bốc đất, rồi chết, rồi con cháu lại cúi xuống bốc đất, và ông thấy con đường ấy dài quá, nặng quá. Khi một kẻ đang mệt được chìa cho một lối đi tắt, thì cái mệt trả lời thay cho cái khôn. Nó luôn luôn thế. Từ buổi ấy tới tận bây giờ, nó vẫn thế.

"Được," ông già nói.

Và cõi đất khẽ rùng mình một cái, như biết rằng vừa có một điều không lành vừa được buộc vào nó, một sợi chỉ đầu tiên trong một tấm lưới sẽ mất rất lâu, rất nhiều máu, mới gỡ ra được.

Kẻ Có Trước Đất giữ lời. Nó luôn giữ lời, hãy nhớ kỹ điều đó, vì chính chỗ này, cái chỗ nó không bao giờ nuốt lời, về sau sẽ thành cái bẫy giết nó.

Ngay khi tiếng "được" vừa dứt, sức mạnh nó hứa tràn vào các Cự Nhân như lũ tràn đồng. Ông già lưng còng đứng thẳng dậy, không phải vì hết còng, mà vì ông vừa thử nhấc tay, và cả một dải núi trước mặt ông bay lên, lơ lửng, ngoan ngoãn, đợi ông đặt nó xuống chỗ nào tùy thích. Một Cự Nhân khác hà một hơi, và cả một cái vịnh cạn khô. Họ reo lên. Lần đầu tiên, những Người Khổng Lồ Thượng Cổ vốn chậm rãi và ít lời ấy reo lên, vì họ vừa nếm cái vị của sức mạnh không phải đổ mồ hôi mà có.

Rồi từng người một, trừ hai kẻ đứng im dưới vụng nước, họ nối nhau nói "được".

Và cái mùa ấy trôi qua. Rồi tới cữ dâng đầu tiên.

Nó đến lặng lẽ, đúng như lời hứa, một phần nhỏ, nhỏ đến mức chẳng ai thấy mất. Một chút hơi ấm rời khỏi lồng ngực mỗi Cự Nhân, bay là là về phía Biển Hư, tan vào cái bóng lạnh nơi đáy không đáy. Chỉ một chút. Đêm ấy, các Cự Nhân ngủ ngon, tay không phải bốc đất, lòng không phải lo. Họ đã là chủ. Đất đã hầu họ.

Chỉ có điều, sáng hôm sau, ông già lưng còng thức dậy và thấy trong mình thiếu đi một cái gì. Ông không gọi được tên cái thiếu ấy. Nó không đau. Nó chỉ trống. Như một gian nhà vừa bị dọn đi một món đồ mà chủ nhà quên mất là món gì, chỉ mơ hồ thấy góc ấy sao mà quạnh.

Ông không nói với ai. Ông cho là mình nghĩ ngợi. Ông vẫy tay, một quả đồi bay lên, và ông lại thấy mình quyền năng, và cái trống trong lòng chìm xuống dưới cái khoái của quyền năng.

Nhưng cái trống ấy không mất đi. Mùa sau, nó lớn thêm một chút. Mùa sau nữa, lớn thêm một chút. Nhỏ đến mức chẳng ai thấy mất, nhưng mùa nối mùa, năm nối năm, cái "chẳng thấy mất" ấy cộng lại thành một cái mất rất lớn, lớn dần tới cái ngày các Cự Nhân sẽ đứng đó, quyền năng ngợp trời, mà rỗng như những cái vỏ.

Còn dưới đáy Biển Hư, Kẻ Có Trước Đất, mỗi mùa lại đầy thêm một chút. Cái nó cho đi là sức mạnh của đất. Cái nó thu về là hồn phách của những kẻ giữ đất. Đó là một cuộc đổi chác mà thoạt nghe thì kẻ nhận được nhiều, nhưng càng về sau càng lộ ra rằng phần thiệt nằm cả ở kẻ nhận: sức thì đến rồi đi, còn hồn phách một khi đã mất thì không có đường lấy lại.

Thế là mở ra cái thời mà về sau, những người kể chuyện nhắc tới bằng giọng khẽ nhất, sợ nhất: cái thời loài Quỷ làm chủ mặt đất, và những Người Khổng Lồ làm bầy tôi.