Đêm ấy trong gian sổ, Trần Ngọc Lam xếp toàn bộ sổ sách thành ba chồng, không xếp theo năm như mọi khi, và bắt con trai đoán vì sao bà xếp thế.

Mạc Thiên Tứ nhìn ba chồng giấy trên chiếu. Chồng thứ nhất mỏng, bìa vải dầu còn mới. Chồng thứ hai dày hơn, gáy sổ cong vì lật nhiều. Chồng thứ ba cao nhất, giấy ngả màu nâu sẫm, một vài cuốn phải buộc thêm dây gai vì gáy đã lỏng. Mở bất cứ cuốn nào trong chồng cuối ra cũng có mùi dầu trẩu, thứ dầu người ta xoa lên bìa vải để chống mối mọt, xộc lên mũi ngay khi lật trang đầu tiên. Ngọn đèn dầu cá đặt giữa chiếu cháy hơi khói, ám một quầng đen mờ lên khoảng trần phía trên.

Trần Ngọc Lam ngồi mài lại mực trước khi bắt đầu, tay đưa thỏi mực trên mặt nghiên đá ba lượt, chậm, đều, dù mực trong lọ vẫn còn đủ dùng.

"Chồng đầu là sổ dân," bà nói, không chờ cậu đoán. "Chồng giữa là sổ xâu bài từng bến.