Tôi đặt mâm đầu tiên vào một tối thứ bảy cuối tháng sáu.

Tôi nấu ở nhà, ba cân gạo, nấu bằng cái nồi cơm điện năm lít làm hai lượt, mất gần ba tiếng.

Tôi không nhờ chị Lệ.

Tôi chở cơm xuống bằng hai cái nồi quấn khăn bông cho giữ nhiệt, buộc sau xe máy, đi bốn chục cây.

Tôi không mang bát.

Đấy là chi tiết tôi đã cân nhắc rất kỹ, và tôi cân nhắc nó theo đúng cái kiểu của tôi.

Bát riêng là để chỉ ra rằng phần này của người này. Bát riêng đi kèm với gọi tên. Bát riêng là mâm.

Cái tôi làm không phải mâm. Nên tôi đổ cơm ra hai cái mẹt lót lá chuối, đổ chung, không chia.

Không tên. Không bùa. Không bát.

Tôi đặt hai cái mẹt lên nền gạch, rồi tôi lùi ra chừng mười bước và tôi ngồi xuống bờ.

Cái mặt ruộng động ngay.

Nó động trước khi tôi ngồi xuống xong, động cả bốn hecta, và lần này thì cái động ấy không giống cái nhích của bảy tháng trước.

Nó dồn về.

Cả cái khối trải trên bốn hecta co lại, co từ ngoài vào, dồn về phía cái nền gạch, và trong chừng hai phút thì cả cái méo ấy tụ thành một khoảnh chừng mười lăm mét vuông quanh hai cái mẹt cơm.

Tôi ngồi cách mười bước và tôi nhìn.

Trong cái khoảnh ấy, tôi đếm được mười một chỗ đậm hơn.

Mười một cái hình, có cái cao có cái thấp, đứng chen nhau quanh hai cái mẹt.

Chúng nó không tách hẳn ra như đêm rằm. Chúng nó vẫn dính vào nhau ở chân, vẫn là một khối, mà phần trên thì đã có hình.

Cái cao hai mét đứng ở giữa.

Tôi ngồi ở bờ suốt một tiếng rưỡi.

Trong một tiếng rưỡi ấy, cơm trên hai cái mẹt không hề vơi đi một hạt.

Từ chỗ tôi đứng bây giờ, tôi biết đấy là chỗ mà lẽ ra tôi phải dừng lại, đứng dậy, đổ cơm đi và không bao giờ quay lại nữa.

Vì cơm không vơi.

Suốt mười lăm năm làm nghề, tôi bày mấy trăm cái mâm và chưa lần nào cơm vơi đi. Tôi biết chuyện đó. Ông cụ dạy tôi từ đầu: người ta không ăn bằng miệng, cái mâm là để chỉ chỗ.

Nghĩa là cái mẹt cơm của tôi đêm ấy không cho chúng nó được cái gì cả.

Nó chỉ làm đúng một việc: nó gọi chúng nó tới.

Tôi ngồi ở bờ và tôi nhìn mười một cái hình đứng chen nhau quanh hai mẹt cơm không vơi, và tôi tự nói với mình rằng thế là được, thế là chúng nó có cái để bận tâm, thế là đêm nay bốn mươi mấy nóc nhà kia được yên.

Tôi không có một bằng chứng nào cho câu ấy.

Trước khi về, tôi phải xử lý hai mẹt cơm.

Cái ấy tôi không tính trước, và tôi đứng trên nền gạch một lúc lâu với hai mẹt cơm nguội trong tay.

Đổ xuống ruộng thì thành ra bỏ. Mang về thì không được, luật cấm mang đồ cúng về nhà.

Cuối cùng tôi đem đổ xuống cái mương chạy dọc bờ tây.

Tôi làm việc ấy trong bóng tối, đổ ba cân cơm xuống một dòng nước đen đầy bèo, và tôi nhớ mình đã phải đứng nhìn cho tới lúc cơm chìm hết.

Ba cân gạo là hai bữa của một nhà bốn người.

Ở cái xóm cách đó bảy trăm mét có bốn mươi mấy nhà đang ăn không thấy no.

Tôi đứng bên bờ mương và tôi nghĩ tới chuyện ấy đúng ba giây, rồi tôi gạt nó đi, vì nếu nghĩ tiếp thì tôi sẽ phải hỏi mình rằng cái tôi vừa làm có đúng là cho ai ăn không.

Tôi về nhà lúc hai giờ sáng.

Thứ bảy tuần sau tôi lại nấu ba cân gạo.

Thứ bảy tuần sau nữa cũng thế.

Đến tuần thứ tư thì tôi xuống xóm bên và tôi hỏi thăm ông cụ cho gửi xe.

Ông bảo: à, cái vụ ấy đỡ rồi cậu ạ.

Tôi hỏi đỡ từ bao giờ.

Ông bảo: quãng đầu tháng bảy.

Đầu tháng bảy là tuần thứ hai của tôi.

Tôi đứng ở sân nhà ông cụ ấy và tôi thấy trong người mình một cái gì đó nở ra, và tôi phải giữ mặt cho bình thường.

Nó chạy.

Cái tôi nghĩ ra trong ba đêm mất ngủ, cái tôi tự cho phép mình bằng một lập luận bốn bước, cái tôi gọi là bố thí và ghi ra giấy để tự trấn an, nó chạy thật.

Bốn mươi mấy nóc nhà ăn cơm lại thấy no.

Tôi ăn cơm ở nhà ông cụ ấy trưa hôm đó, và tôi nhớ rất rõ là tôi ăn ngon miệng.

Tôi đạp xe về Hà Nội chiều hôm ấy và tôi làm một phép tính.

Ba cân gạo một tuần là hai mươi bốn nghìn.

Xăng xe đi về tám chục cây là năm chục nghìn.

Bảy chục nghìn một tuần, ba trăm nghìn một tháng, để bốn mươi mấy nóc nhà ăn cơm thấy no.

Ba trăm nghìn một tháng.

Từ chỗ tôi đứng bây giờ, tôi phải viết ra cho rõ vì sao con số ấy nguy hiểm hơn mọi thứ khác trong cả cái Quyển này.

Ba trăm nghìn một tháng thì rẻ.

Rẻ tới mức không có lý do gì để dừng.

Rẻ tới mức khi tôi bắt đầu nghèo thật, khi tôi bán nhà, khi tôi ăn một bữa một ngày, tôi vẫn giữ được cái khoản ấy.

Mọi thứ hỏng đời tôi về sau đều bắt đầu bằng một việc rẻ tiền, làm mỗi tuần một lần, và có hiệu quả rõ ràng.