Chuyến hiện trường đầu tiên là ở Đông Anh, bốn mươi ba ngôi.

Xe đi từ sáu giờ sáng. Trên xe có bốn người: anh Lộc, hai anh trong đội bốc, và nó.

Nó ngồi ghế sau, ôm cái máy ảnh mới mua và một cái cặp đựng biểu mẫu.

Trên đường, anh Lộc quay ra nói chuyện.

Anh hỏi nó học ở đâu mà biết chữ nho.

Nó bảo ông nội cháu dạy.

Anh hỏi ông cụ làm gì.

Nó bảo ông cháu ngày trước làm ở thư viện.

Anh Lộc gật gù, rồi anh kể chuyện của anh. Anh quê Thanh Hoá, ra Hà Nội năm hai mươi ba tuổi, làm phụ hồ ba năm, rồi theo một ông chú vào nghề này.

Anh bảo: nghề này hồi ấy chưa có công ty đâu. Toàn làm lẻ, ai thuê thì đi.

Nó hỏi anh làm bao lâu rồi.

Anh bảo mười bốn năm.

Nghĩa địa ở Đông Anh nằm ở rìa một cánh đồng sắp thành khu công nghiệp. Đã có cọc mốc cắm, đã có một dải đường công vụ rải đá.

Bốn mươi ba ngôi mộ nằm rải rác trên một khoảnh chừng nửa hecta, cỏ mọc ngang gối, có mấy cây dứa dại.

Đội tới, dựng bạt, dỡ đồ.

Và việc đầu tiên anh Lộc làm là thắp hương.

Nó đứng nhìn.

Anh Lộc lấy trong thùng đồ ra một bó hương, một chai rượu trắng, một đĩa nhựa, mấy quả cau, một xấp tiền vàng.

Anh bày ra ở đầu khoảnh đất, thắp hương, rót ba chén rượu, rồi anh đứng chắp tay khấn.

Anh khấn to, khấn rõ, khấn chừng hai phút. Đại ý là hôm nay có việc của nhà nước, các cụ ở đây phải chuyển sang chỗ mới, anh em chúng con làm thuê, có gì không phải mong các cụ bỏ quá.

Khấn xong, anh vái ba vái, rồi anh quay ra bảo hai anh kia bắt đầu.

Nó đứng đấy, và trong người nó có một cái gì đó lệch đi.

Ba người mặc bảo hộ ở nghĩa địa xóm Bãi không thắp hương. Ông chăn bò nói thế. Ông đứng xa, ông không thấy khói.

Nó đã dựng cả một chuỗi suy luận từ chi tiết ấy. Nó đã kết luận rằng người ta đối xử với người chết như đối xử với hàng.

Và bây giờ, ở Đông Anh, chính cái người đàn ông thọt chân trái ấy đang đứng khấn hai phút giữa cánh đồng.

Trưa hôm ấy, lúc nghỉ ăn cơm hộp dưới bóng bạt, nó hỏi.

Nó hỏi: anh ơi, lúc nào cũng phải làm lễ trước hả anh.

Anh Lộc bảo: chứ sao. Không xin thì mang vạ.

Nó hỏi: có khi nào không làm không ạ.

Anh Lộc đang cầm hộp cơm. Anh dừng lại một nhịp.

Rồi anh bảo: mộ vô chủ thì thôi.

Nó hỏi: sao lại thôi ạ.

Anh Lộc bảo: vô chủ thì có ai đâu mà xin.

Anh nói câu ấy rất bình thường, rất thật thà, vừa nói vừa xúc cơm.

Nó ngồi dưới cái bạt ấy, tay cầm hộp cơm, và nó không nói gì thêm.

Từ chỗ tôi đứng bây giờ, tôi vẫn cho rằng câu ấy là câu quan trọng nhất mà anh Lộc từng nói với tôi, quan trọng hơn tất cả những gì anh dạy tôi về nghề trong ba năm sau đó.

Vô chủ thì có ai đâu mà xin.

Trong đầu anh Lộc, cái lễ ấy không phải để xin người nằm dưới đất. Nó là để xin con cháu người ta, xin cái phần người sống còn quan tâm tới ngôi mộ này.

Mộ có người nhận thì phải xin, vì có người còn để ý.

Mộ vô chủ thì không cần, vì không có ai để ý cả.

Anh Lộc không ác. Anh làm nghề mười bốn năm, anh tin mình đang giúp người chết có chỗ mới, và anh chưa bao giờ để sót một cái mộ nào.

Anh chỉ đơn giản là không tin rằng dưới cái nấm đất không tên kia còn có ai.

Cả cái công ty ấy không tin.

Và đấy chính là chỗ mà tôi khác họ, khác từ ngày đầu tiên, khác một cách tuyệt đối, và tôi đã không nói ra suốt ba năm.

Chiều hôm ấy, trong bốn mươi ba ngôi mộ, có mười một cái không bia.

Đội bốc mười một cái ấy sau cùng, bốc nhanh hơn hẳn, không quây bạt riêng, không thắp thêm hương.

Nó đứng cách đó chừng mười bước, tay cầm bảng kẹp giấy, và nó nhìn.

Nhìn chệch đi.

Ở rìa khoảnh đất, chỗ mấy cây dứa dại, không khí méo.

Không phải một chỗ. Là một vệt dài, cao chừng ngang ngực người lớn, kéo suốt dọc bờ khoảnh đất, và nó dịch.

Nó dịch theo đội bốc.

Nó đi theo họ, cách chừng bốn năm bước, giữ nguyên khoảng cách ấy, và mỗi lần đội chuyển sang một ngôi mộ khác thì nó cũng chuyển.

Nó không tấn công ai. Nó không làm gì cả.

Nó chỉ đi theo, như một đám người đứng nhìn từ xa xem người ta khiêng đồ đạc của mình ra khỏi nhà.

Trên xe về, anh Lộc ngồi ghế trước, mở nhạc, và cả xe im.

Nó ngồi ghế sau, và nó nghĩ về cái vệt ấy.

Nó nghĩ: mười một cái mộ vô chủ ở đây, tối nay sẽ nằm trong kho, mỗi cái một hộp, mỗi hộp một số.

Rồi nó nghĩ tiếp, và cái nghĩ tiếp này mới là chỗ mở ra cả Quyển sau: mười một con kia bây giờ ở đâu.

Chúng nó đứng ở khoảnh đất ấy mấy chục năm. Chúng nó đứng vì cái xác nằm đấy.

Bây giờ cái xác đi rồi.

Chúng nó ở lại cánh đồng này, hay chúng nó theo cái xe.

Suốt bốn mươi phút đường về, tôi ngồi với câu hỏi ấy, và tôi không dám hỏi ai trong xe.

Tối hôm ấy, tôi ở lại công ty muộn hơn mọi hôm, lấy cớ làm nốt hồ sơ.

Tám giờ, khi văn phòng chỉ còn bảo vệ, tôi đi ra phía sau, tới chỗ cửa cuốn của kho.

Tôi không vào. Tôi chỉ đứng ở ngoài, cách chừng ba mét, và tôi nhìn chệch đi.

Cái kho ấy tối, cửa đóng.

Ở ngay trước cửa cuốn, không khí méo.