Trong hồ sơ hộ khẩu của khu tái định cư Bàu Cạn có một tờ giấy chuyển đi không ghi nơi chuyển tới, và Trọng tìm ra nó bằng cách hỏi sai chỗ ba lần.

Anh hỏi ban quản lý trước. Ban quản lý không giữ hộ khẩu, chỉ giữ danh sách bàn giao.

Anh hỏi công ty quản lý toà nhà. Người ta nói cái đó bên chính quyền, anh liên hệ phường.

Ba lần hỏi trật đó mất của anh hai ngày rưỡi, và anh ghi cả ba vào sổ, kèm tên người trả lời.

Bốn năm nay anh học được rằng hỏi trật cũng là thông tin: mỗi lần bị đá sang chỗ khác thì anh biết thêm một chỗ không giữ cái mình cần.

Anh lên phường. Người ta nói hộ khẩu bây giờ điện tử hết rồi anh ơi, sổ giấy bỏ lâu rồi, mà anh là ai, anh xin để làm gì, anh có giấy tờ gì không.

Anh không có giấy tờ gì hết.

Cái anh có là bốn năm chở người mất về quê, và trong bốn năm đó anh làm việc với cán bộ tư pháp hộ tịch của chừng ba chục xã phường, vì chở người mất thì phải có giấy báo tử, mà giấy báo tử thì do tư pháp hộ tịch cấp.

Anh gọi cho chị Thắm, tư pháp hộ tịch phường bên, người anh quen từ năm thứ nhất.

"Chị Thắm, em hỏi chị cái này không phải nghiệp vụ."

"Ừ hỏi đi."

"Hồi mười mấy năm trước, người ta chuyển hộ khẩu thì có ghi nơi chuyển tới không chị."

"Có chớ. Bắt buộc." Chị nói ngay, kiểu người trả lời câu đó cả trăm lần. "Cấp giấy chuyển đi thì phải ghi rõ chuyển tới đâu, để bên kia còn nhập vô."

"Nếu không ghi thì sao chị."

"Thì không hợp lệ. Bên kia không nhập được."

"Vậy có trường hợp nào không ghi mà vẫn cấp không chị."

Chị Thắm im một chút.

"Có." Chị nói. "Hồi đó thì có. Nhất là mấy vụ giải toả, tái định cư. Người ta làm ào ào, cả trăm hộ một đợt. Có hộ đi mà không biết đi đâu, cán bộ cứ cấp cho xong."

"Rồi hộ đó sau này sao chị."

"Thì treo. Bên đi thì xoá rồi, bên đến thì không có. Người ta gọi là hộ khẩu treo." Chị nói. "Hồi đó nhiều lắm em. Mấy năm sau nhà nước phải làm mấy đợt rà soát."

Trọng ghi hết, ghi cả cái chữ hộ khẩu treo, và ghi thêm bên cạnh hai chữ của riêng anh: giấy sống.

Bốn năm chở người mất thì anh gặp cái đó hoài. Người ta mất rồi mà hộ khẩu vẫn còn, thẻ bảo hiểm vẫn còn hạn, có nhà tới năm sáu năm sau mới đi xoá. Ngược lại cũng có: người còn sống mà trên giấy thì không ở đâu hết.

"Chị Thắm, em nhờ chị một chuyện."

"Ừ."

"Em có một cái tên. Chị coi giùm em cái tên đó có nằm trong đợt rà soát hộ khẩu treo của huyện mình hồi đó không."

"Tên gì."

Trọng đọc cái tên ghi đè trong cuốn tập số điện thoại.

Trần Thị Mai.

"Trời ơi em," chị Thắm cười. "Cái tên đó huyện mình chắc có mấy trăm người."

"Em biết. Mà em có thêm cái này." Anh lật sổ. "Cái hộ đó nằm trong danh sách hộ diện dời của khu Bàu Cạn, số thứ tự bảy mươi bốn."

Ba ngày sau chị Thắm gọi lại, gọi lúc bảy giờ tối, lúc anh đang chạy chuyến về.

Anh tấp vào lề, tắt máy, mở sổ ra trên vô lăng.

Ba ngày sau chị Thắm gọi lại.

"Em còn giữ cái số thứ tự đó không."

"Còn."

"Chị tra ra rồi. Mà chị nói trước là chị tra giùm em thôi, em đừng có nói với ai là chị đưa."

"Dạ."

"Danh sách hộ diện dời khu Bàu Cạn có một trăm mười tám hộ. Trong đó có hai hộ được cấp giấy chuyển đi trong vòng một năm sau bàn giao." Chị đọc. "Hộ thứ nhất chuyển về huyện Ba Tri, có ghi nơi đến đàng hoàng, nhập khẩu bên đó rồi."

"Hộ thứ hai."

"Hộ thứ hai cấp giấy chuyển đi ngày mười chín tháng tư, không ghi nơi đến." Chị nói. "Chủ hộ tên Trần Thị Mai, sinh năm sáu mươi ba. Hộ có hai nhân khẩu."

Trọng ngồi thẳng lên.

"Hai nhân khẩu là ai chị."

"Chủ hộ với một người nữa. Quan hệ ghi là mẹ."

"Mẹ hả chị."

"Ừ. Mẹ của chủ hộ." Chị Thắm nói. "Mà cái này mới lạ nè em. Cái ô ghi họ tên người mẹ đó bị bỏ trống."

Trọng cầm cây bút, và anh không viết được chữ nào trong ba giây.

"Bỏ trống là sao chị."

"Là không có ghi tên. Có ghi quan hệ mẹ, có ghi năm sinh, mà không có tên." Chị nói. "Chị làm nghề này hai chục năm chị chưa thấy cái nào kỳ vậy. Chắc hồi đó ghi thiếu rồi không ai coi lại."

"Năm sinh bao nhiêu chị."

"Bốn mươi mốt."

Trọng ghi con số đó xuống, và anh làm phép trừ ngay trên giấy.

Người đàn bà đó, nếu còn sống, năm nay tám mươi hai tuổi.

Nếu bà chết vào cái năm cái toà nhà đó còn đang đổ sàn, thì bà chết năm sáu mươi hai.

"Chị Thắm," anh nói. "Cái giấy chuyển đi đó, ai ký."

"Cán bộ tư pháp hộ tịch phường hồi đó."

"Còn ai xác nhận nữa không chị."

"Có. Phải có xác nhận của tổ trưởng dân phố."

Trọng ngồi im trong xe, cây bút còn để trên trang giấy, đèn trong xe bật, ngoài kia là đoạn đường tỉnh vắng.

"Có chữ ký không chị."

"Có. Ký với ghi rõ họ tên." Chị Thắm đánh vần cái tên ra. "Đ, ờ, Đô, ê... Đỗ Văn Vạn."