── NHẬT KÝ LẶN ── Lặn số: #23 · Người lặn: Ngọc Thư · Bạn lặn: Khoa Giờ xuống nước: 06:25 · Độ sâu tối đa: 48 m (≈ 30 sải) Bình khí: 220 bar → 72 bar · Thời gian đáy: 25 phút Giảm áp: 5m × 6 phút, 3m × 12 phút Tầm nhìn: khoảng 8 mét · Ghi chú hiện trường: rà soát nốt góc còn lại của khoang chứa di cốt

Đội tiếp tục rà soát kỹ lưỡng góc còn lại của khoang từng chứa bộ hài cốt, đảm bảo không bỏ sót bất kỳ hiện vật nhỏ nào có thể còn nằm lẫn trong lớp trầm tích, một công đoạn tỉ mỉ nhưng cần thiết để hoàn tất hồ sơ khai quật khu vực này trước khi chuyển sang các phần khác của xác tàu.

Ngọc Thư, khi rà tay dọc theo một khe nứt nhỏ ở góc khoang, cảm nhận được một vật thể cứng, nhỏ, hình dạng khác hẳn những mảnh gỗ vụn xung quanh. Cô cẩn thận đào xung quanh, và dần lộ ra một vật hình chữ nhật nhỏ, làm bằng chất liệu giống ngọc hoặc đá quý, một mặt được khắc chạm tinh xảo.

Cô nâng nó lên nhẹ nhàng, chiếu đèn pin vào mặt khắc, và nhận ra đây là một chiếc ấn tín nhỏ, kích thước vừa lòng bàn tay, mặt ấn khắc một ký tự Hán Nôm, nhưng một góc của mặt ấn đã bị sứt mẻ từ lâu, có lẽ do va chạm mạnh vào thời điểm con tàu chìm, khiến một phần nét chữ bị mất hoàn toàn.

Cô chụp ảnh cận cảnh từ nhiều góc độ khác nhau, cố gắng ghi lại được càng nhiều chi tiết còn sót lại càng tốt, dù trong lòng cô đã cảm nhận được ngay từ đầu rằng đây có thể là một phát hiện quan trọng, có khả năng mang tính quyết định cho toàn bộ câu chuyện đang dần được ghép lại.

Khoa bơi lại gần, quan sát qua vai cô, ra hiệu hỏi ý nghĩa của vật thể. Ngọc Thư viết vội lên bảng: "Ấn tín. Chữ bị mất một phần. Cần chuyên gia Hán Nôm."

Còn bốn phút, Khoa ra hiệu, và cả hai kết thúc lượt lặn, mang theo chiếc ấn tín trong túi bảo quản riêng, cẩn thận hơn bất kỳ hiện vật nào khác họ từng thu thập trước đây.

Trên tàu, cả đội tụ lại xem xét phát hiện mới, sự háo hức pha lẫn thận trọng hiện rõ trên từng gương mặt. Diễm cầm chiếc ấn tín, xoay nhẹ dưới ánh sáng, xem xét kỹ phần chữ khắc còn sót lại.

"Chỉ còn lại khoảng một nửa nét chữ," chị nhận xét, giọng chị đầy tiếc nuối. "Không đủ để đọc trọn vẹn được cả chữ, chứ đừng nói tới việc xác định đây là danh xưng của ai. Cần gửi cho chuyên gia Hán Nôm giỏi nhất mình có thể tìm được, nhưng ngay cả rứa, tui cũng không dám chắc họ đọc ra được chi cụ thể."

"Vậy có nghĩa là mình có thể sẽ không bao giờ biết chắc chắn được à?" Hoài Nam hỏi, giọng anh không giấu được sự thất vọng.

"Có thể," Diễm đáp, giọng chị bình thản chấp nhận một sự thật quen thuộc trong nghề. "Khảo cổ học không phải lúc mô cũng cho mình câu trả lời trọn vẹn. Đôi khi, mình phải học cách sống với một khoảng mờ, một câu hỏi không có lời giải, và đó cũng là một phần của công việc ni."

Ngọc Thư cầm chiếc ấn tín lên, nhìn vào phần chữ bị sứt mẻ, một cảm giác vừa tiếc nuối vừa kỳ lạ dâng lên trong lòng cô: có lẽ chính sự không trọn vẹn này, hơn bất kỳ câu trả lời rõ ràng nào, mới là điều phù hợp nhất với một câu chuyện đã bị chôn vùi dưới đáy biển suốt bốn trăm năm, một câu chuyện có lẽ chưa bao giờ định sẵn sẽ được kể lại một cách trọn vẹn.

Trong lúc xoay chiếc ấn dưới ánh đèn, cô nhận ra một chi tiết khác: viền ngoài của mặt ấn được chạm khắc thêm một dải hoa văn nhỏ, dạng dây leo xoắn kết hợp với vài hình khối hình học lặp lại, khác hẳn phần chữ chính giữa. Cô ghi chú lại chi tiết ni riêng, dù chưa nghĩ ngay tới việc nó có thể liên quan tới bất kỳ hiện vật nào khác đội từng thấy.

"Cái viền hoa văn ni có vẻ quen," Diễm nói, nhíu mày nhìn kỹ hơn qua kính lúp. "Tui cần đối chiếu lại với vài hình chụp cũ trong hồ sơ, nhưng có cảm giác đã thấy kiểu chạm khắc tương tự ở đâu đó gần đây."

Ngọc Thư gật đầu, cất chiếc ấn tín vào hộp bảo quản, nhưng lời nhận xét của Diễm cứ lởn vởn trong đầu cô suốt quãng đường tàu quay về bến, một linh cảm mơ hồ rằng chi tiết nhỏ ni, tưởng như phụ, có thể lại là mảnh ghép quan trọng nhất trong tất cả những gì họ đã tìm thấy cho tới lúc ni.

Tối hôm đó, Diễm ngồi lật lại toàn bộ album ảnh hiện vật đã chụp từ đầu dự án, so sánh từng chi tiết hoa văn một cách kiên nhẫn, trong khi Ngọc Thư ngồi cạnh phụ giúp, cả hai làm việc tới tận khuya mà không tìm ra được mẫu đối chiếu nào thật sự khớp trong chính kho dữ liệu của đội. Diễm cuối cùng gấp album lại, xoa mắt mệt mỏi.

"Có khi mình cần nhìn ra ngoài phạm vi những chi đã tìm được dưới nước," chị nói, giọng chị trầm ngâm. "Biết đâu mẫu đối chiếu lại đang nằm ở một nơi hoàn toàn khác, gần hơn mình tưởng."

Ngọc Thư không hỏi thêm chị định ám chỉ điều gì, nhưng trong lòng cô, một cái tên đã bắt đầu thấp thoáng hiện lên, một cái tên gắn liền với chiếc vòng ngọc gia truyền bà vẫn luôn đeo trên cổ tay.