Hoài Nam dành cả tuần liên hệ với các bảo tàng khác trên khắp cả nước, gửi ảnh chụp chi tiết những món trang sức tìm được, hy vọng tìm ra những mẫu vật tương tự có thể giúp xác định niên đại và nguồn gốc chính xác hơn.

Phản hồi đầu tiên tới từ Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ở Hà Nội, nơi một chuyên gia trang sức cổ nhận ra điểm tương đồng đáng chú ý giữa chiếc trâm cài tóc tìm được và một mẫu vật khác đang được lưu giữ trong kho, xuất xứ từ một cuộc khai quật khảo cổ trên đất liền cách đây gần hai mươi năm, tại khu vực từng là kinh đô cũ vào cuối thế kỷ mười sáu.

Ngọc Thư và Diễm cùng xem xét ảnh chụp mẫu vật đối chiếu được gửi tới, so sánh từng chi tiết nhỏ trên màn hình máy tính, cả hai đều không giấu được sự phấn khích khi nhận ra sự tương đồng rõ rệt trong kỹ thuật chế tác.

"Cùng một trường phái thợ kim hoàn, gần như chắc chắn," Diễm nhận xét, giọng chị đầy tự tin chuyên môn. "Có thể cùng một xưởng, hoặc ít nhất cùng một khu vực đào tạo nghề. Điều ni thu hẹp đáng kể phạm vi thời gian và không gian mình đang tìm kiếm."

"Vậy có nghĩa là người phụ nữ ni có liên hệ tới triều đình hoặc giới quý tộc gần kinh đô cũ?" Hoài Nam hỏi, tay anh vẫn không ngừng ghi chép.

"Có khả năng cao," Diễm đáp, dù giọng chị vẫn giữ sự thận trọng khoa học cần thiết. "Nhưng tui muốn nhấn mạnh, đây vẫn chỉ là suy luận dựa trên sự tương đồng phong cách, không phải bằng chứng trực tiếp xác định danh tính. Khoa học cần nhiều hơn một sự trùng hợp về kỹ thuật chế tác để đưa ra kết luận chắc chắn."

Ngọc Thư gật đầu, đồng tình với sự thận trọng của Diễm, dù trong lòng cô cũng cảm nhận được sức hút mạnh mẽ của giả thuyết đang dần hình thành: một người phụ nữ có địa vị cao, gắn liền với triều đình cuối thế kỷ mười sáu, qua đời trên một con tàu đang chìm ở vùng biển Cù Lao Chàm, được chôn cất trang trọng dù trong hoàn cảnh hỗn loạn.

"Giai đoạn cuối thế kỷ mười sáu đó," Ngọc Thư nói chậm rãi, "chính là thời kỳ nhà Mạc sụp đổ, nhiều gia tộc quý tộc phải chạy loạn bằng đường biển. Nếu đúng như những gì mình đang nghĩ, đây có thể là một trong những gia tộc đó."

Cô nhớ lại những buổi chiều còn ngồi trên giảng đường đại học, nghe thầy giáo giảng về giai đoạn lịch sử hỗn loạn đó chỉ qua vài trang sách khô khan, chưa từng nghĩ có ngày mình sẽ chạm tay trực tiếp vào một mảnh vỡ cụ thể của nó, nằm im lìm dưới đáy biển ngay trước mắt mình, mang theo cả những con người thật, những số phận thật, chứ không chỉ là những dòng chữ trong giáo trình.

Diễm gật đầu, nhưng nhắc lại lời cảnh báo. "Có thể. Nhưng lịch sử giai đoạn ni còn nhiều khoảng trống chưa được lấp đầy, nhiều gia tộc, nhiều câu chuyện tương tự có thể đã xảy ra mà không để lại dấu vết nào trong chính sử. Mình không thể vội vàng gán cho bộ hài cốt ni một câu chuyện cụ thể chỉ dựa trên suy luận, dù suy luận đó nghe hợp lý tới mức mô."

Hoài Nam ghi lại tất cả những nhận định này vào báo cáo, cẩn thận phân định rõ ràng giữa những gì đã được xác nhận và những gì vẫn chỉ là giả thuyết, một thói quen anh đã rèn luyện được suốt nhiều tháng làm việc cùng đội khảo cổ, hiểu rõ tầm quan trọng của việc giữ ranh giới rõ ràng giữa khoa học và phỏng đoán, dù phỏng đoán đó có hấp dẫn tới đâu.

Buổi tối, sau khi gửi báo cáo tổng hợp lên Sở, Ngọc Thư ngồi lại một mình, mở lại toàn bộ hồ sơ khai quật từ ngày đầu tiên, đọc lướt qua từng mốc phát hiện quan trọng: mảnh gỗ đầu tiên ngư dân kéo lên, ngăn bí mật trong khoang, mảnh lụa dệt chỉ vàng, và giờ là bộ hài cốt cùng những món trang sức mang dấu ấn triều đình. Cô cảm nhận rõ ràng câu chuyện đang dần định hình, dù vẫn còn thiếu quá nhiều mảnh ghép để có thể kể lại trọn vẹn.

Cô gấp hồ sơ lại, xoa nhẹ hai bên thái dương đang căng vì mệt mỏi, và tự nhủ, dù kết quả cuối cùng có là gì, công việc của cô không phải là viết nên một câu chuyện đẹp, mà là ghi lại chính xác những gì bằng chứng có thể chứng minh được, không hơn không kém, dù điều đó đôi khi khiến sự thật trở nên kém thoả mãn hơn nhiều so với những giả thuyết hấp dẫn đang trôi nổi xung quanh.

Điện thoại cô rung lên, một tin nhắn từ Diễm: "Ngủ đi. Ngày mai còn dài." Ngọc Thư mỉm cười nhẹ, cất điện thoại, tắt đèn bàn làm việc, nhưng vẫn nằm thao thức thêm một lúc lâu trong bóng tối, đầu óc không ngừng lật lại từng chi tiết nhỏ, như thể chỉ cần tìm đúng góc nhìn, mọi mảnh ghép rời rạc sẽ tự nhiên khớp lại thành một bức tranh hoàn chỉnh, điều cô biết rõ khoa học hiếm khi cho phép xảy ra dễ dàng như vậy.