Bà Kim Ngọc đứng trước gương trong phòng ngủ, ngắm nhìn hình ảnh phản chiếu của chính mình lâu hơn thường lệ, một thói quen bà hiếm khi cho phép mình làm, coi đó là một sự lãng phí thời gian không cần thiết trong suốt bao nhiêu năm bận rộn với công việc buôn bán.

Tin tức về việc hài cốt được xác định là nữ giới, có địa vị cao, chôn cùng trang sức tinh xảo, đã lan tới bà qua Phong chỉ vài giờ sau buổi giám định, và kể từ đó, bà không thể tập trung vào bất kỳ công việc nào khác.

Bà ngồi xuống bàn trang điểm cũ, mở ngăn kéo dưới cùng, lấy ra một hộp gỗ nhỏ bà vẫn cất giữ suốt nhiều năm, bên trong là vài món đồ kỷ niệm của gia đình: một chiếc khăn tay thêu tay đã ngả màu, một tấm ảnh cũ của bà nội, và chiếc vòng ngọc gia truyền bà vẫn đeo hằng ngày, giờ được tháo ra đặt cẩn thận trên bàn.

Bà cầm chiếc vòng lên, xoay nhẹ dưới ánh đèn, nhìn kỹ hoa văn khắc trên đó, một hoa văn bà đã nhìn ngắm không biết bao nhiêu lần trong đời nhưng chưa bao giờ dám đặt cạnh bất kỳ hiện vật nào khác để so sánh trực tiếp, sợ rằng sự so sánh đó sẽ phá vỡ niềm tin bà đã nuôi dưỡng suốt cả đời, theo cả hai hướng: hoặc xác nhận, hoặc phủ nhận hoàn toàn.

Suốt mấy chục năm hoạt động trong giới buôn cổ vật, bà đã quen với việc giữ khoảng cách, hành động qua trung gian, giấu mặt sau những cái tên khác, những con người khác. Nhưng lần này, khi đối diện với một phát hiện có thể liên quan trực tiếp tới câu chuyện gia đình mình, bà nhận ra phương thức cũ không còn phù hợp nữa.

"Tui không thể tiếp tục nấp sau người khác được nữa," bà tự nhủ, giọng bà khẽ nói ra thành lời dù chỉ có một mình trong phòng. "Nếu đây thật sự là điều tui đã tìm kiếm cả đời, tui phải tự mình đối diện, không qua Phong, không qua bất kỳ ai khác."

Bà gọi điện cho Phong ngay trong đêm, giọng bà quyết đoán khác hẳn mọi lần trước.

"Anh sắp xếp cho tui một cuộc gặp với cô Nguyễn Ngọc Thư, người phụ trách đoàn khảo cổ," bà nói. "Gặp công khai, đàng hoàng, dưới danh nghĩa chủ tiệm đồ cổ Ngọc Cổ Trai, không giấu giếm chi hết."

Phong, ở đầu dây bên kia, im lặng một lúc vì bất ngờ. "Bà chủ, làm rứa không nguy hiểm cho... cho những chuyện khác mình đang làm sao?"

"Có thể," bà đáp, giọng bà bình thản tới lạ. "Nhưng tui đã suy nghĩ kỹ rồi. Có những thứ quan trọng hơn sự an toàn của một đường dây buôn bán. Anh cứ làm theo lời tui."

Cúp máy, bà Kim Ngọc ngồi lại một mình, nhìn vào tấm ảnh cũ của bà nội một lần nữa, và lần đầu tiên sau rất nhiều năm, bà cảm thấy một sự nhẹ nhõm kỳ lạ len vào giữa nỗi lo lắng đang bao trùm, như thể việc quyết định bước ra ánh sáng, dù mang theo nhiều rủi ro, cũng đồng thời gỡ bỏ được một phần gánh nặng bà đã mang theo suốt cả cuộc đời trưởng thành của mình.

Bà nghĩ tới con trai mình, người đã từ chối nối nghề và gần như cắt liên lạc, đang sống một cuộc đời riêng ở Đà Nẵng, không hề hay biết gì về những gì mẹ mình đang theo đuổi. Bà từng tự nhủ mình không cần con trai hiểu, không cần bất kỳ ai hiểu, miễn là bà tự mình biết rõ lý do mình làm những việc mình đã làm. Nhưng đêm nay, ngồi một mình với hộp kỷ vật cũ, bà chợt thấy cô đơn hơn bất kỳ lúc mô khác trong đời, một nỗi cô đơn bà đã quen che giấu sau vẻ ngoài lạnh lùng, sắc sảo của một người phụ nữ thành đạt trong nghề buôn đồ cổ.

Bà đứng dậy, bước tới bên bàn thờ nhỏ đặt trong góc phòng, nơi bà vẫn thắp nhang cho bà nội mỗi tối rằm, và lần này bà thắp thêm một nén nhang ngoài lệ thường, đứng lặng một lúc lâu trước bàn thờ, không cầu xin điều gì cụ thể, chỉ đơn giản muốn có một khoảnh khắc tĩnh lặng trước khi bước vào một giai đoạn mới của cuộc đời, giai đoạn bà biết rõ sẽ không còn đường lùi.

Sáng hôm sau, bà dậy sớm hơn thường lệ, tự tay chọn một bộ áo dài giản dị nhưng trang nhã, chuẩn bị kỹ càng như thể sắp bước vào một cuộc đàm phán quan trọng nhất trong sự nghiệp buôn bán của mình, dù điều bà thực sự đang chuẩn bị đối diện không phải là một thương vụ, mà là chính câu chuyện gốc rễ của cả cuộc đời bà.

Trước khi ra khỏi nhà, bà đeo lại chiếc vòng ngọc gia truyền lên cổ tay, cân nhắc một lúc rồi quyết định mang thêm theo hộp gỗ nhỏ chứa tấm ảnh cũ, cất cẩn thận trong túi xách, một quyết định bà chưa từng nghĩ mình sẽ làm: mang theo bằng chứng riêng tư nhất của gia đình mình tới gặp một người ngoài, một nhà khoa học nhà nước mà tới hôm qua bà vẫn còn coi là đối thủ cần theo dõi từ xa.

Bà đứng trước cửa tiệm một lúc, nhìn vào tấm biển "Ngọc Cổ Trai" đã treo suốt ba đời, và tự hỏi liệu sau cuộc gặp này, cái tên đó, cùng với chính danh tính bà đã xây dựng suốt cả cuộc đời, có còn giữ nguyên được ý nghĩa cũ hay không, trước khi bước ra, khoá cửa, và lên xe hướng về phía khu lán trại của đoàn khảo cổ.