── NHẬT KÝ LẶN ── Lặn số: #22 · Người lặn: Ngọc Thư · Bạn lặn: Khoa Giờ xuống nước: 06:30 · Độ sâu tối đa: 48 m (≈ 30 sải) Bình khí: 220 bar → 76 bar · Thời gian đáy: 23 phút Giảm áp: 5m × 5 phút, 3m × 12 phút Tầm nhìn: khoảng 9 mét · Ghi chú hiện trường: thu thập nốt các vật phẩm quanh vị trí di cốt

Sau khi bộ hài cốt đã được đưa lên bờ giám định, đội tiếp tục lặn xuống để thu thập những vật phẩm còn sót lại quanh vị trí đó, một công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ gấp bội vì mỗi vật phẩm giờ đây không chỉ là hiện vật khảo cổ, mà còn là một phần của câu chuyện về một con người cụ thể đã từng sống, từng được ai đó yêu thương đủ để chôn cất trang trọng như vậy.

Ngọc Thư nhẹ nhàng gạt từng lớp cát mỏng quanh vị trí đã xác định, tìm thấy thêm một chiếc hộp nhỏ bằng gỗ đã mục gần hết, chỉ còn giữ lại phần khung, bên trong là vài mảnh giấy đã hoá thành bùn đen, không còn đọc được chữ nào, nhưng hình dạng gấp gọn của chúng cho thấy có thể từng là thư từ hoặc tài liệu quan trọng.

Cô thu thập cẩn thận, đặt vào túi bảo quản riêng, dù biết khả năng phục hồi được bất kỳ thông tin nào từ những mảnh giấy đã mục nát này là rất thấp, gần như không đáng kể.

Khoa, ở phía bên kia, phát hiện thêm một món trang sức nhỏ khác: một chiếc nhẫn bằng vàng, hoa văn đơn giản hơn hẳn những món khác đã tìm thấy, như thể được chế tác theo một phong cách khác, hoặc bởi một người thợ khác.

Anh ra hiệu gọi Ngọc Thư lại xem, cả hai cùng quan sát kỹ chiếc nhẫn dưới ánh đèn pin, và Ngọc Thư nhận thấy bên trong lòng nhẫn có khắc vài ký tự nhỏ, đã mòn gần hết theo thời gian nhưng vẫn còn lờ mờ nhận ra được hình dạng.

Cô chụp ảnh cận cảnh từ nhiều góc độ, biết rằng việc đọc được những ký tự này, nếu có thể, sẽ cần tới chuyên môn của các nhà Hán Nôm học, một công việc không thể thực hiện ngay dưới nước.

Còn sáu phút, Khoa ra hiệu, và cả hai bắt đầu thu dọn, kết thúc lượt lặn theo đúng kế hoạch, mang theo thêm vài phát hiện nhỏ nhưng có thể mang ý nghĩa lớn cho việc xác định danh tính người phụ nữ đã được tìm thấy.

Trên tàu, Diễm xem xét chiếc nhẫn dưới kính lúp, gương mặt chị dần trở nên nghiêm túc.

"Kiểu khắc chữ nhỏ bên trong lòng nhẫn ni thường thấy ở đồ cưới thời đó," chị nói. "Nhưng mòn tới mức ni thì khó nói được là chữ chi, có khi chỉ còn lại vài nét rời rạc. Điều chắc chắn hơn là hình dạng và vị trí khắc, gợi ý đây từng là một chiếc nhẫn cưới, cho thấy người phụ nữ ni đã từng kết hôn."

Ngọc Thư cầm chiếc nhẫn lên, xoay nhẹ dưới ánh sáng, một cảm giác gần gũi kỳ lạ dâng lên trong lòng cô khi nghĩ tới việc chính cô cũng đang đeo một chiếc nhẫn cưới cũ, dù đã ly hôn từ lâu, một sự trùng hợp nhỏ nhưng khiến cô không khỏi cảm thấy một mối liên kết mơ hồ nào đó với người phụ nữ đã khuất suốt bốn trăm năm qua.

"Mình sẽ gửi ảnh cho các chuyên gia Hán Nôm, dù chị không đặt nhiều hy vọng," cô nói, giọng cô thận trọng. "Ký tự mòn tới mức ni, có khi người ta chỉ đoán được một nét, không đủ để dựng lại thành một chữ trọn vẹn, chứ đừng nói tới một cái tên."

Diễm gật đầu, đồng tình. "Đúng rứa. Kinh nghiệm của tui, những trường hợp như ri, phần lớn là mình phải chấp nhận sống chung với một khoảng trống không bao giờ lấp đầy được. Không phải chi cũng có câu trả lời, dù mình đào sâu tới mức mô."

Hoài Nam, đứng gần đó ghi chép, ngẩng lên góp lời. "Nhưng dù không đọc được tên, riêng việc biết được người ni từng kết hôn, từng có địa vị xã hội cao, cũng đã là thêm một mảnh ghép quan trọng rồi, phải không chị Thư? Ít nhất mình đang dần vẽ ra được một bức chân dung, dù chưa có gương mặt."

Ngọc Thư gật đầu, đặt chiếc nhẫn trở lại khay bảo quản, ánh mắt cô vẫn không rời khỏi nó thêm một lúc. "Đúng rứa. Có khi câu trả lời đầy đủ không bao giờ tới, nhưng từng mảnh nhỏ như ri, gộp lại, cũng đủ để mình hiểu người phụ nữ ni theo một cách khác, dù không phải cách khoa học vẫn quen dùng."

Cô cất khay bảo quản vào tủ lạnh chuyên dụng, khoá cẩn thận, rồi đứng lặng nhìn ra biển đêm qua ô cửa sổ nhỏ của trạm bảo quản. Cô nghĩ tới việc, dù danh tính người phụ nữ ni có bao giờ được xác định trọn vẹn hay không, ít nhất bà đã được tìm thấy, được đối xử với sự tôn trọng, một điều mà cha cô, cho tới tận bây giờ, vẫn chưa có được.