Văn phòng Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam nằm trên tầng hai một toà nhà cũ giữa lòng Tam Kỳ, và Hoài Nam đã đứng trước cánh cửa đó đúng bảy phút trước khi gõ, tay vẫn còn cầm tờ trình đã chép lại từ trí nhớ sau khi cuốn sổ tay cũ hỏng hoàn toàn.

"Vào đi," giọng ông Đặng Quốc Vinh vang ra từ bên trong, không mấy nhiệt tình.

Ông Vinh năm nay ngoài năm mươi, ngồi sau một chiếc bàn gỗ rộng phủ đầy hồ sơ, cặp kính lão trễ xuống sống mũi. Ông không đứng dậy khi Hoài Nam bước vào, chỉ ra hiệu cho anh ngồi xuống chiếc ghế đối diện.

"Báo cáo về vụ Cù Lao Chàm à?" ông hỏi, không đợi Hoài Nam mở lời.

"Dạ. Ngư dân báo phát hiện một mảnh gỗ tàu cổ ngoài khơi Bãi Hương, có dấu hiệu là một xác tàu đắm chưa từng được ghi nhận. Bên bảo tàng đã cử người khảo sát sơ bộ, và..."

"Và cô Thư muốn xin giấy phép khai quật ngay," ông Vinh cắt ngang, giọng nghe như đã đoán trước toàn bộ câu chuyện. "Cô ấy lúc nào cũng vội."

Hoài Nam khựng lại nửa giây. "Dạ, chị Thư đề nghị xin giấy phép khảo sát sơ bộ trước, chưa phải khai quật chính thức. Đúng quy trình, thưa chú."

Ông Vinh gỡ kính, xoa hai bên thái dương. "Anh biết một xác tàu như vậy kéo theo bao nhiêu thủ tục không? Đánh giá tác động, xin ý kiến liên ngành, báo cáo lên tỉnh, có khi phải báo cáo cả Bộ. Sở mình đang thiếu người, thiếu ngân sách. Mùa này còn phải lo cho ba lễ hội văn hoá nữa."

"Cháu hiểu, nhưng nếu để chậm, có nguy cơ mất chứng cứ hiện trường. Ngư dân đã đồn ra rồi ạ, có người đã hỏi thăm quanh khu vực đó." Hoài Nam cố giữ giọng bình tĩnh, dù trong lòng anh thấy một sự bực bội mơ hồ đang dâng lên, cùng loại cảm giác anh từng có ở một vụ việc khác, năm ngoái, khi một di tích nhỏ ở huyện khác bị chậm trễ xử lý cho tới khi không còn gì để bảo vệ nữa.

Ông Vinh nhìn anh một lúc lâu, ánh mắt khó đoán. "Anh mới về Sở được bao lâu rồi?"

"Dạ, gần một năm."

"Vậy thì anh còn chưa hiểu hết cách vận hành ở đây đâu." Ông Vinh đứng dậy, bước tới cửa sổ, nhìn xuống con đường bên dưới. "Được rồi. Tôi sẽ ký giấy phép khảo sát sơ bộ, ba mươi ngày. Sau đó phải có báo cáo đầy đủ để tôi trình lên trên xin khai quật chính thức. Không được tự ý mở rộng phạm vi nếu chưa có giấy."

"Cháu cảm ơn chú."

"Đừng cảm ơn vội." Ông Vinh quay lại, giọng chợt nghiêm hơn. "Anh cùng cô Thư ra đó, giữ mọi thứ gọn gàng, đúng luật. Tôi không muốn nghe chuyện gì rắc rối liên quan tới cổ vật ở vùng biển đó lần nữa. Lần trước..." ông dừng lại, không nói hết câu, rồi phất tay. "Thôi, chuyện cũ. Anh về chuẩn bị đi."

Hoài Nam đứng dậy, cúi chào, rồi bước ra khỏi phòng, trong đầu vẫn còn văng vẳng câu nói bỏ lửng của ông Vinh. Lần trước. Anh không biết ông đang nhắc tới chuyện gì, nhưng linh cảm của một cán bộ mới vào nghề, dù còn non, đủ để mách bảo anh rằng đó không phải một câu nói vô tình.

Ra tới hành lang, anh gọi điện cho Ngọc Thư, báo tin giấy phép đã được duyệt.

"Ba mươi ngày," cô lặp lại, giọng vừa nhẹ nhõm vừa tính toán. "Không nhiều, nhưng đủ để bắt đầu."

"Anh Vinh có nhắc tới một chuyện gì đó ở vùng biển này, từ trước, nhưng không nói rõ," Hoài Nam nói thêm, vẫn còn thắc mắc. "Chị có biết không?"

Đầu dây bên kia im lặng một giây dài hơn bình thường. "Có thể là vụ khai quật lớn hồi cuối những năm chín mươi," Ngọc Thư nói, giọng cô chậm hơn một chút. "Sau vụ đó có cả một làn sóng lặn trộm cổ vật quanh khu vực này, kéo dài mấy năm. Chắc ông Vinh còn nhớ."

Hoài Nam không hỏi thêm, nhưng anh ghi lại điều đó vào trong đầu, cùng một mục khác anh vừa mới bắt đầu lập từ hôm nay, trong lúc chờ có cuốn sổ tay mới thay cho cuốn đã hỏng: danh sách những câu nói bỏ lửng của người khác mà anh chưa hiểu hết, nhưng ngờ rằng sớm muộn gì cũng sẽ phải hiểu.

Trên đường xuống cầu thang, anh ghé qua một tiệm văn phòng phẩm nhỏ gần Sở, mua một cuốn sổ tay mới, bìa vải thay vì bìa da, rẻ hơn nhiều so với cuốn cũ mẹ anh tặng ngày ra trường. Người bán hàng hỏi có cần bọc ni lông không, và lần đầu tiên trong ngày, Hoài Nam bật cười thành tiếng, một tiếng cười ngắn, nửa vì chua chát, nửa vì thấy bài học sáng nay đã ngấm nhanh hơn anh tưởng.

"Cho cháu hai cái," anh nói. "Một cái bọc ngay bây giờ."

Anh bước ra khỏi tiệm, cuốn sổ mới đã nằm gọn trong túi ni lông trước cả khi anh viết chữ đầu tiên vào đó, và tự nhủ rằng chuyến ra đảo lần tới, dù biển có động thế nào, ít nhất phần ghi chép của anh sẽ không còn là thứ đầu tiên gục ngã.