Nhà văn hoá thôn Bãi Hương là một căn nhà cấp bốn quét vôi vàng nhạt, mái tôn đã gỉ loang lổ từng mảng, nằm ngay sau dãy hàng quán bán mực một nắng và nước mắm nhĩ đóng chai cho khách du lịch. Khi Ngọc Thư và Hoài Nam bước xuống tàu, mùi cá phơi và mùi rong biển phơi khô trộn vào nhau đặc quánh trong không khí buổi trưa, và một ông già gầy, da sạm nắng, ngồi trên bậc thềm, đứng dậy ngay khi thấy họ.

"Cô Thư phải không?" ông hỏi, giọng đặc phương ngữ Quảng Nam.

"Dạ, chú là chú Cội?" cô đáp, chìa tay ra.

Ông bắt tay cô, bàn tay chai sần, những vết sẹo nhỏ chằng chịt trên các đốt ngón, dấu vết của bốn mươi năm gỡ lưới và cắt cước câu mực. "Gọi tui Năm được rồi. Cả làng ni gọi rứa hết."

Hoài Nam đứng phía sau, cố giữ vẻ chuyên nghiệp dù chân vẫn còn hơi loạng choạng sau chuyến tàu. "Cháu là Hoài Nam, bên Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch tỉnh."

Ông Năm nhìn anh một lượt từ đầu tới chân, ánh mắt không có ác ý nhưng cũng không giấu sự đánh giá. "Cán bộ mới hả? Trẻ rứa mà đã ra tới đây."

"Dạ, lần đầu ạ," Hoài Nam thừa nhận, hơi ngượng.

"Rồi anh sẽ quen thôi. Biển ni không dễ mà cũng không khó, chỉ là nó không đợi ai hết." Ông Năm quay sang Ngọc Thư, giọng chuyển sang nghiêm túc hơn. "Cô theo tui. Chỗ mắc lưới cách đây chừng nửa tiếng chạy tàu, giữa hai hòn nhỏ. Phải đi trước khi nước triều lên, không thì mất dấu luồng."

Trước khi bước xuống chiếc thuyền nhỏ hơn đậu cạnh bến, ông dừng lại, với lấy miếng trầu trong túi áo, nhai vài nhịp, rồi nhổ toẹt một bãi đỏ xuống mép nước, giống hệt cách ông đã làm lúc hừng đông.

"Xin phép bà Thuỷ," ông nói, không nhìn ai, như một câu nói đã thành phản xạ hơn là một lời cầu khấn có ý thức. "Mỗi lần ra khơi đều phải xin, không xin là mất lịch sự với bả."

Ngọc Thư không hỏi thêm, chỉ gật đầu. Cô đã nghe đủ chuyện dân gian vùng biển miền Trung trong nhiều năm làm nghề để biết khi nào nên tôn trọng một nghi thức mà không cần hiểu hết ý nghĩa của nó.

Trên đường ra, Ông Năm chỉ tay về phía một dãy nhà mái ngói cũ nằm sát mép nước. "Bãi Hương đó, làng ni sống bằng câu mực với lặn hải sâm là chính. Mực một nắng bán ở chợ Hội An giờ chừng ba trăm rưỡi một ký, hồi tui còn trẻ chỉ hơn trăm bạc." Ông cười, một nụ cười ngắn không kéo dài quá một giây. "Thời đó dễ sống hơn. Giờ thì..."

Ông không nói hết câu, chỉ lắc đầu, mắt nhìn ra mặt biển phía trước.

"Chú sống ở đây lâu chưa ạ?" Hoài Nam hỏi, cố lấp khoảng lặng.

"Từ hồi mới đẻ. Sáu mươi mốt năm." Ông Năm trả lời gọn, không nói thêm gì về những năm tháng đó, và Ngọc Thư nhận ra, dù không nói ra, có một khoảng trống trong câu trả lời của ông, một thứ gì đó ông chọn không kể, giống hệt cách cô luôn tránh nói hết về cha mình mỗi khi có ai hỏi.

Thuyền lướt qua một vài hòn đảo nhỏ, Ông Năm chỉ tên từng hòn một cách tự nhiên như đang đọc một bản đồ chỉ tồn tại trong đầu ông: Hòn Tai, Hòn Mồ, Hòn Lá. Không có một tấm bản đồ giấy nào trên tàu.

"Chú không cần bản đồ à?" Hoài Nam hỏi, ngạc nhiên.

"Bản đồ vẽ được luồng nước không?" Ông Năm hỏi ngược lại, không có ý mỉa mai, chỉ đơn thuần là một câu hỏi thật. "Luồng nước đổi theo mùa, theo con trăng. Bản đồ thì đứng yên. Tui đi biển này từ hồi cởi truồng tắm sông, luồng nước nằm trong đầu, không nằm trên giấy."

Ngọc Thư ghi lại câu đó vào sổ tay của mình, không phải vì nó liên quan trực tiếp tới xác tàu, mà vì cô nhận ra ngay lúc đó rằng người đàn ông này sẽ là chiếc la bàn sống duy nhất giúp đoàn của cô không lạc giữa một vùng biển mà mọi thiết bị định vị hiện đại vẫn còn xa lạ.

"Sắp tới chưa chú?" cô hỏi, khi những hòn đảo nhỏ bắt đầu khép lại thành một vòng cung quanh thuyền.

"Gần rồi," Ông Năm đáp, giảm ga, mắt nheo lại nhìn một điểm nào đó giữa hai hòn đảo mà với Ngọc Thư chỉ là một khoảng nước phẳng lặng như bao khoảng nước khác. "Chỗ đó ngư dân tụi tui gọi là Bãi Chướng. Không ai lặn được xuống đó bằng tay không. Sâu, và nước ở đó lạ lắm, không giống mấy chỗ khác quanh đây."

"Lạ như thế nào ạ?" Hoài Nam hỏi.

Ông Năm im lặng một lúc, tay vẫn giữ chặt bánh lái, rồi trả lời, giọng không còn vẻ đùa cợt như lúc trước. "Tui không biết giải thích được. Chỉ biết là ông bà mình xưa dặn, ra tới đó thì đi cho lẹ, đừng ở lâu. Nhưng cô đã tới đây thì chắc không đi lẹ được rồi."

Ngọc Thư nhìn xuống mặt nước phẳng lặng phía trước thuyền, nơi không có gì báo hiệu cho thấy bất cứ điều gì bất thường, và cảm thấy một sự hồi hộp mà cô chưa từng cho phép mình cảm nhận trong suốt nhiều năm làm nghề. Cô tự hỏi, chỉ một lần, rất nhanh, rồi gạt đi ngay: liệu nơi cha cô biến mất có giống hệt nơi này hay không.