Sáng ngày thứ hai mươi sáu, hạm đội tiến vào một cửa biển hẹp, núi dựng hai bên như hai cánh cổng đá khép không hết. Nước ở đây trong hơn ngoài khơi, đáy cát trắng lộ ra từng mảng qua làn sóng nông. Phạm Đình Khang đứng nơi mũi thuyền cùng đám lính phiên hiệu Ngự Long, nhìn núi non xa lạ trượt qua hai bên mạn, không giống bất cứ gì anh từng thấy ở quê nhà.

"Cửa Tư Dung," một người lính lớn tuổi nói, giọng không có vẻ gì phấn khích. "Từ đây đi bộ còn xa mới tới nơi cần tới."

Thuyền lần lượt cập bờ cát. Lính tráng nhảy xuống nước cạn, lội vào bờ, dàn hàng theo hiệu lệnh trống. Khang xuống thuyền cùng đợt đầu, chân chạm cát ướt, lạnh buốt qua lớp giày da mỏng. Anh đứng vào hàng, giáo dựng thẳng, cố giữ dáng đứng vững như những người lính lâu năm bên cạnh.

"Đứng thẳng lưng," Tốn nói khẽ bên tai, không nhìn Khang. "Tướng chỉ huy đang đi ngang qua hàng đấy."

Khang liếc mắt, thấy Ngô Tuấn cùng vài viên phó tướng đi dọc đội hình, không dừng lại kiểm tra từng người mà chỉ lướt mắt quan sát tổng thể, rồi dừng bước trước một viên trinh sát vừa từ trong rừng chạy ra, quỳ một gối, thở hổn hển.

"Bẩm Đại tướng," viên trinh sát nói, "quân Chiêm đã dàn trận ở bờ sông Tu Mao, cách đây nửa ngày đường. Tướng chỉ huy là Bố Bì Đà La, quân số ước chừng vài nghìn."

"Chặn ở khúc nào của sông?"

"Khúc cạn nhất, nơi dễ lội qua nhất, thưa Đại tướng."

Ngô Tuấn gật đầu, không tỏ vẻ ngạc nhiên. Ông quay sang các phó tướng đứng quanh, tiếng nói đủ để hàng lính gần đó nghe thấy.

"Chặn ở khúc cạn nhất nghĩa là chúng chỉ tính một đường ta có thể qua. Cho quân nghỉ nửa canh giờ, ăn no rồi đi thẳng, không đợi tới sáng mai."

"Đại tướng không tính nghỉ đêm cho quân đỡ mệt sao?" một phó tướng hỏi.

"Nghỉ đêm thì cho chúng thêm nửa ngày đắp lũy, cắm chông. Càng để lâu, khúc sông đó càng khó qua."

"Nếu chúng đã cắm chông sẵn từ trước thì sao?"

"Thì càng chứng tỏ chúng chỉ tin vào một đường độc nhất," Ngô Tuấn đáp. "Một tướng biết lo xa sẽ giữ vài đường lui. Bố Bì Đà La chỉ giữ một đường chặn, nghĩa là hắn không ngờ ta biết tới hai khúc sông kia, hoặc hắn coi thường sức đi đường vòng của quân ta."

"Đại tướng biết hai khúc sông đó qua đâu?"

"Người dẫn đường bản địa ta mượn được từ ba châu biên giới trước khi xuất quân. Họ đi con đường đó buôn muối từ nhỏ."

"Thì ta không đánh đúng chỗ chúng chờ." Ngô Tuấn nhìn quanh một vòng, ánh mắt dừng lại trên tấm bản đồ vẽ tay một phó tướng khác vừa giương ra. "Sông Tu Mao còn hai khúc cạn khác, xa hơn nhưng ít người biết. Chia quân làm hai: một cánh tiến thẳng khúc chúng đang chờ, đánh rầm rộ cho chúng tưởng đó là mũi chính; cánh kia vòng lên khúc phía tây, qua sông trước, đánh tạt sườn."

Các phó tướng trao đổi ánh mắt với nhau, rồi lần lượt gật đầu. Không ai phản bác thêm.

Khang đứng trong hàng, nghe được toàn bộ cuộc trao đổi dù không được hỏi ý kiến, bụng dạ lại bắt đầu thấy cồn cào, lần này không phải vì sóng biển.

"Nghe rõ chưa," Tốn nói, giọng thấp hơn. "Cậu ở cánh nào?"

"Không biết. Chưa ai gọi tên."

"Cầu trời rơi vào cánh nghi binh. Đánh rầm rộ nghe ghê chứ ít chết hơn cánh vòng sườn, đi xa, dễ lạc, dễ bị phục kích dọc đường."

Một viên đội trưởng đi ngang, xướng tên từng người, chia vào hai cánh quân. Khang nghe tên mình được gọi vào cánh nghi binh, khẽ thở ra một hơi, không biết nên mừng hay không dám mừng quá sớm.

Đoàn quân bắt đầu di chuyển ngay khi mặt trời lên quá đỉnh núi phía đông. Không có kèn trống rầm rộ lúc xuất phát, chỉ có tiếng bước chân hàng vạn người giẫm lên cỏ ướt, tiếng vũ khí va vào áo giáp lách cách đều đặn. Rừng thấp dần thay cho đồi cát, không khí ẩm hơn, nặng mùi lá mục, thỉnh thoảng vang lên tiếng chim lạ kêu trên tán cây cao, khiến vài lính trẻ giật mình quay đầu nhìn.

"Đừng nhìn ngang nhìn ngửa," Tốn nói với Khang, mắt vẫn nhìn thẳng đường. "Chim kêu thì kệ chim. Nhìn ngang lúc hành quân, lỡ trượt chân, cả hàng sau vấp theo."

"Anh đi đường này bao giờ chưa?"

"Chưa. Nhưng đường nào cũng vậy, giữ mắt nhìn gáy người trước là không lạc."

Tới giữa buổi chiều, đoàn quân dừng chân bên một khoảng trống, nghe được xa xa tiếng trống trận vọng lại từ hướng sông, không rõ của quân mình hay quân Chiêm đang tập luyện phòng bị. Vài người lính tranh thủ ngồi xuống, tháo bọc lương khô ra ăn vội, không ai nói nhiều, chỉ nhai và nuốt, mắt vẫn hướng về phía tán rừng còn che khuất con sông.

Khang xiết chặt cán giáo trong tay, lòng bàn tay đã ướt mồ hôi dù trời không nóng lắm. Anh nhìn về phía trước, nơi tán rừng che khuất hoàn toàn con sông vẫn chưa hiện ra, chỉ biết nó đang ở đó, chờ sẵn, cùng với những người sẽ đứng bên kia bờ chờ đánh. Đây không còn là chuyện kể của cha anh về những năm giữ thành yên ổn, cũng không còn là cảnh say sóng trên thuyền khiến người ta bật cười. Lần đầu tiên kể từ khi rời Thăng Long, Khang hiểu rằng mình đang đi thẳng về phía một điều không thể rút lại được nữa.