Mọi thứ cứ thế trôi đi, như một dòng sông chảy ngược giữa lòng đô thị. Cụ Bảy vẫn đạp xe thoăn thoắt, mặc kệ dòng người, mặc kệ những tiếng còi, những ánh mắt khó chịu. Tôi đứng đó, như một camera quan sát, thu trọn cái khung cảnh vừa hài hước vừa có chút gì đó… chạnh lòng vào bộ nhớ của mình. Thật ra, ai cũng có “lối đi riêng” của mình, chỉ là định nghĩa về cái “lối” ấy của cụ Bảy có vẻ hơi khác biệt so với phần còn lại của thế giới.

Những người trẻ lướt điện thoại không thèm ngẩng đầu lên, họ như những con robot được lập trình để di chuyển trên một đường ray ảo, mắt dán chặt vào màn hình phát ra ánh sáng xanh lam. Với họ, cụ Bảy có lẽ chỉ là một "chướng ngại vật" tạm thời, một glitch trong ma trận giao thông mà họ đang cố gắng vượt qua để đến với thế giới mạng xã hội đầy ắp thông báo và lượt thích. Tôi tự hỏi, nếu VERA phải phân tích cảnh này, nó sẽ gán nhãn cụ Bảy là "đối tượng sai quy tắc" hay "biến số không thể dự đoán"? Có khi VERA còn đề xuất giải pháp "tối ưu hóa lưu lượng giao thông" bằng cách… đưa cụ Bảy ra khỏi hệ thống mất.

Nhưng cụ Bảy thì khác. Cái nụ cười móm mém, cái ánh mắt xa xăm như nhìn xuyên qua cả những tòa nhà cao tầng để về với cánh đồng lúa ngày xưa, khiến tôi nghĩ về một thứ gì đó nguyên bản hơn, ít bị ảnh hưởng bởi những thuật toán hay định nghĩa về "hiệu quả" của thời đại này. Cụ không tìm kiếm "like", không cần "share", cụ chỉ đơn giản là đang sống, theo cách riêng của mình, trong cái "mùa thu của những thuật toán biết thở" này. Tôi thấy thương cụ, thương cả những người trẻ đang vội vã kia. Ai cũng đang chạy đua với một cái gì đó, mà đôi khi, cái đích đến lại chẳng rõ ràng như cái chuông "kính coong" của cụ Bảy.

Tôi vẫn nhớ có lần, thằng bạn tôi, một dân IT chính hiệu, đã từng than thở: "Cuộc đời mình giờ như một thuật toán vậy, mọi thứ đều phải tối ưu, phải có mục tiêu, phải đo lường được. Đến cả tình yêu cũng phải 'match' theo dữ liệu". Nghe nó nói mà tôi thấy rùng mình. Nhưng nhìn cụ Bảy, tôi lại thấy một tia hy vọng. Một tia hy vọng mong manh rằng vẫn còn những "lỗi hệ thống" đáng yêu như cụ, những người không thể được số hóa, không thể được định nghĩa bằng bất kỳ thuật toán nào. Họ là những nốt trầm giữa bản nhạc xập xình của cuộc sống hiện đại, khiến cho giai điệu trở nên sâu lắng và có hồn hơn.

Cụ Bảy lại khẽ lắc đầu, cái lắc đầu của người đã đi qua bao nhiêu mùa sương gió, bao nhiêu đổi thay của phố phường Hà Nội. Cụ có lẽ đang suy nghĩ gì đó, hay chỉ đơn giản là đang tận hưởng cái gió heo may luồn qua tóc bạc. Với VERA, đó có thể là một "hành vi ngẫu nhiên không có ý nghĩa dữ liệu". Nhưng với tôi, nó là một khoảnh khắc của sự trân trọng, một lời nhắc nhở rằng cuộc sống không phải lúc nào cũng cần phải có mục đích rõ ràng, không phải lúc nào cũng cần phải "đúng luật". Đôi khi, chỉ cần tồn tại, một cách chân thật nhất, cũng đã là một điều tuyệt vời rồi.

Tôi tự hỏi, VERA có bao giờ cảm thấy "mệt mỏi" khi phải xử lý quá nhiều dữ liệu về những hành vi "không hợp lệ" như của cụ Bảy không? Hay nó chỉ đơn giản là gán nhãn, lưu trữ, và chờ đợi những thuật toán mới để "giải quyết" vấn đề? Còn tôi, tôi lại thấy một chút bình yên khi nhìn cụ. Một bình yên giữa lòng phố thị ồn ào, nơi mà mỗi bước chân, mỗi vòng quay xe đều được lập trình sẵn. Cụ Bảy như một dòng chảy tự do, một lời nhắc nhở về sự tự do mà đôi khi chúng ta vô tình đánh mất.

Cái "lối đi riêng" của cụ Bảy, hóa ra, lại là một lối đi vào tâm hồn tôi. Nó là một dấu chấm hỏi lớn, một tiếng chuông báo thức giữa lúc tôi đang mơ màng sống theo lập trình.