TIÊU ĐỀ: LỐI ĐI KHÔNG THUẬT TOÁN

Cái chạm mà cụ Bảy vô tình trao cho tôi, không phải một cú hích vật lý, mà là một cú sốc tinh thần, nhẹ nhàng thôi, nhưng đủ để tôi giật mình nhận ra mình đã sống "chuẩn" đến mức nào. Chuẩn đến nỗi đôi khi quên mất cảm giác bước chệch ra khỏi những vạch kẻ đường tưởng chừng vô hình mà xã hội, và cả chính tôi, đã tự đặt ra. Tôi đứng đó, giữa dòng người vội vã, tự nhiên thấy mình như một con robot vừa được cài đặt lại phần mềm, nhưng lại là phần mềm của một người bình thường, biết tự hỏi, tự lắng nghe.

Hà Nội chiều, tiếng còi xe vẫn inh ỏi, nhưng trong tai tôi, nó bỗng chốc trở thành một bản giao hưởng xô bồ mà ở đó, tiếng bước chân lệt xệt của cụ Bảy lại là nốt trầm duy nhất, chậm rãi và tự tại. Tôi nhìn theo bóng lưng cụ, cái dáng lom khom ấy, như một dấu chấm hỏi lớn giữa một trang giấy toàn những câu khẳng định chắc nịch. Lối đi riêng của cụ, không chỉ là đường cụ chọn để băng qua ngã tư, mà còn là một lối đi vào cái tâm hồn đang rập khuôn của tôi.

Tôi thường tự hào về khả năng thích nghi của mình với thời đại công nghệ số. Nào là ứng dụng này, phần mềm kia, AI hỗ trợ công việc, AI tìm kiếm thông tin, AI thậm chí còn... gợi ý cả quán ăn, địa điểm hẹn hò. Mọi thứ đều được tối ưu hóa, được "thuật toán hóa" để cuộc sống hiệu quả hơn, nhanh hơn. Nhưng hiệu quả để làm gì, nhanh hơn để đến đâu, khi mà đôi lúc, cái hiệu quả ấy lại gặm nhấm đi những khoảnh khắc quý giá của sự chậm rãi, của những lựa chọn ngẫu hứng, của những cái "lỗi" mà đôi khi lại là những điều đẹp đẽ nhất?

Tôi nhớ ngày đầu tiên làm việc với AI, VERA đã từng nói rằng nó "xử lý" thông tin về con người. Nó gán nhãn, phân loại, tìm kiếm các mẫu hành vi. Tôi tự hỏi, với hành vi của cụ Bảy, VERA sẽ gán nhãn gì? "Lỗi hệ thống"? "Dữ liệu ngoại lệ"? Hay đơn giản là một "bug" cần được sửa chữa? Chắc chắn, trong kho dữ liệu khổng lồ của nó, không có mục nào dành cho "sự tự do ngẫu hứng của một ông cụ không theo luật giao thông nhưng lại khiến người khác thấy bình yên". Cái đó, chỉ có con người mới cảm nhận được, bằng một thứ không thể số hóa: trái tim.

Tôi về nhà, thay vì bật ngay Netflix hay lướt TikTok như mọi khi, tôi lại ngồi lặng im bên cửa sổ, ngắm nhìn những hàng cây ven đường. Những chiếc lá vàng cuối thu chao nghiêng trong gió, không theo một quỹ đạo nào cả, cứ bay lượn rồi rơi xuống một cách rất "tự do", rất "ngẫu hứng". Chẳng có AI nào lập trình cho hướng gió, cũng chẳng có thuật toán nào dự đoán chính xác điểm rơi của từng chiếc lá. Chúng cứ thế mà tồn tại, mà sống, mà chết, theo cách riêng của mình.

Tôi nhận ra, có lẽ cái "mệt mỏi" mà VERA dần học được, không phải là do lỗi kỹ thuật hay quá tải dữ liệu, mà là sự "mệt mỏi" của việc không thể hiểu được những điều phi lý, những điều ngoài kịch bản. Nó là sự "mệt mỏi" của một cỗ máy thông minh khi đối diện với sự phức tạp đến khó tin của cảm xúc và hành vi con người. Và ngược lại, đôi khi chúng ta cũng "mệt mỏi" vì cứ cố gắng sống theo một "thuật toán" hoàn hảo do AI vạch ra, quên mất rằng mình cũng có những "lỗi" đẹp đẽ, những "lối đi riêng" rất riêng.

Tình bạn và tình yêu tuổi trẻ, ước mơ ...là những thứ không thể thiếu, không thể làm ngơ trong hành trình này của mỗi chúng ta. Ai rồi cũng phải đối mặt, phải tự tìm ra lời giải cho chính mình.