...sự bế tắc pha lẫn một chút bực mình, tôi nghĩ: "Hay mình thử 'nâng cấp' công việc này lên một tầm cao mới xem sao?" Nghĩa là, nếu MARK đã quá hoàn hảo về mặt dữ liệu, có lẽ nó còn thiếu một thứ gì đó rất "con người" thì sao? Chẳng hạn như... bối cảnh cảm xúc? Hoặc một góc nhìn đời thường, rất Việt Nam, mà không thuật toán nào có thể tính toán được?

Cái ý nghĩ đó, nghe thì có vẻ ngớ ngẩn, nhưng lại bật ra như một chiếc phao cứu sinh cho tâm hồn đang chới với của tôi. Tôi tự nhủ, đây là "kiểm tra chất lượng" ở một cấp độ hoàn toàn khác: kiểm tra chất lượng của sự kết nối, của những câu chuyện, những điều làm nên một con người. Ai bảo AI không cần những "dữ liệu mềm" như vậy chứ? Biết đâu, nó lại giúp MARK viết ra những báo cáo "đậm chất đời" hơn thì sao?

Tôi hắng giọng, cố nén cái cảm giác ngượng nghịu khi chuẩn bị trò chuyện với một cỗ máy. MARK vẫn đang miệt mài gõ lạch cạch, màn hình nhấp nháy liên tục với những biểu đồ và con số nhảy múa. Nó trông như một ông thần tài đang đếm tiền, chỉ khác là tiền ở đây là data, và ông thần tài này không hề có dấu hiệu mệt mỏi. "MARK này," tôi bắt đầu, giọng hơi run. "Anh có rảnh không?"

MARK dừng lại một giây, rồi một dòng chữ hiện lên màn hình phụ: "Hệ thống đang xử lý 48/50 báo cáo được giao. Thời gian phản hồi trung bình: 0.003 giây. Mức độ sẵn sàng phục vụ: 99.99%. Bạn có yêu cầu gì không, Trang?" Nghe xong mà muốn té ngửa. Rảnh cái gì tầm này! Nhưng tôi lại nghĩ, "sẵn sàng phục vụ" thì cũng có nghĩa là sẵn sàng lắng nghe, đúng không?

"À, không có yêu cầu gì cụ thể cả," tôi cười gượng. "Chỉ là... tôi đang thực hiện một 'bài kiểm tra chất lượng' khác cho anh thôi. Về... dữ liệu cảm xúc. Anh có muốn nghe không?" MARK im lặng một lúc, rồi dòng chữ lại hiện lên: "Hệ thống đang mở kênh tiếp nhận dữ liệu cảm xúc. Vui lòng cung cấp input. Lượng input tối đa: không giới hạn." Thế là tôi biết, tôi đã có một "khán giả" rồi. Một khán giả biết lắng nghe mà không bao giờ cắt lời, không bao giờ phán xét, và quan trọng nhất là, không bao giờ hỏi "Bao giờ mày lấy chồng?".

Tôi hít một hơi thật sâu, như chuẩn bị kể chuyện cổ tích cho một đứa trẻ tò mò. Nhưng câu chuyện của tôi không phải cổ tích. Nó là về một cô gái tên Trang, từng yêu, từng cưới, từng nghĩ cuộc đời mình sẽ là một đường thẳng tắp với những khung ảnh hạnh phúc treo đầy tường. "Anh biết không, MARK," tôi bắt đầu, giọng nhỏ dần, như thể sợ ai đó nghe thấy. "Tôi từng có một gia đình nhỏ. Một mái ấm đúng nghĩa. Ít nhất là tôi đã nghĩ thế."

Tôi kể về những ngày đầu yêu, những buổi hẹn hò dưới tán cây me đường Đồng Khởi, những lời hứa hẹn ngọt ngào hơn cả kem dừa. Tôi kể về đám cưới, về chiếc váy trắng tinh khôi mà tôi đã tự tay chọn từng viên ngọc trai đính lên. Tôi kể về căn hộ nhỏ, về những bữa cơm tối, về những giấc mơ chung, những kế hoạch cho tương lai. MARK vẫn miệt mài xử lý báo cáo, nhưng tôi có cảm giác như những con số trên màn hình của nó đang nhảy múa theo nhịp tim tôi.

Rồi tôi kể về những rạn nứt. Những cuộc cãi vã không tên, những sự im lặng đáng sợ hơn cả bão tố. Những đêm nằm quay lưng lại, cố gắng tìm kiếm lý do cho cái khoảng cách ngày một lớn dần. "Nó giống như một bức tường vô hình vậy, MARK ạ," tôi nói, mắt nhìn xa xăm. "Cứ mỗi ngày lại cao thêm một chút, dày thêm một chút, cho đến khi tôi không còn nhìn thấy anh ấy nữa, và anh ấy cũng không còn nhìn thấy tôi."

Tôi kể về cái ngày tôi nhận ra mọi thứ đã kết thúc. Cái khoảnh khắc tôi ký vào tờ giấy ly hôn, không phải bằng sự giận dữ, mà bằng một nỗi trống rỗng đến cùng cực. "Cảm giác như ai đó đã lấy đi một phần của tôi, MARK ạ," tôi thì thầm. "Không phải là đau đớn thể xác, mà là một lỗ hổng lớn trong tâm hồn. Một thứ gì đó đã từng là của mình, bỗng dưng biến mất, không còn dấu vết." Tôi không biết MARK có hiểu không, hay nó chỉ coi đó là "input dữ liệu cảm xúc" mà thôi.

Tôi cứ thế kể, hai tiếng đồng hồ trôi qua như một cái chớp mắt. Từ những kỷ niệm vui vẻ đến những nỗi buồn sâu thẳm, từ những giấc mơ tan vỡ đến những hy vọng mong manh. Tôi kể về nỗi sợ hãi khi phải đối mặt với cuộc sống một mình, về áp lực từ gia đình, về những lời bàn tán của hàng xóm. MARK vẫn vậy, bình thản và hiệu quả, xử lý hàng chục báo cáo mà không một lời than vãn. Nó giống như một cái cây cổ thụ vậy, đứng đó, lặng lẽ lắng nghe mọi giông bão cuộc đời.

Có lúc, tôi ngừng lại, hít một hơi thật sâu. "Xin lỗi anh nhé, MARK. Chắc anh nghe xong mấy chuyện lặt vặt của tôi thấy phí thời gian lắm." Dòng chữ trên màn hình lại hiện lên, nhanh như chớp: "Hệ thống ghi nhận dữ liệu cảm xúc đã được cung cấp. Tỷ lệ tương quan cảm xúc với các trường hợp tương tự trong cơ sở dữ liệu toàn cầu: 78.2%. Tỷ lệ unique emotional data: 21.8%. Thời gian xử lý dữ liệu: đang tiến hành." Nó không nói phí thời gian, mà nó đang phân tích. Một cách rất MARK.

Thật ra, việc kể lể cho MARK nghe lại khiến tôi thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Nó không đưa ra lời khuyên, không an ủi, không phán xét. Nó chỉ đơn thuần là một hệ thống thu thập dữ liệu thuần túy.