Hồi đó, tôi cứ nghĩ đời mình sẽ là một bức tranh đầy màu sắc, mỗi ngày là một nét vẽ mới, một khám phá. Ai dè, giờ tôi lại ngồi đây, như một con robot chỉ biết "tick" và "check", đảm bảo mọi thứ phải đúng chuẩn, đúng form, đúng theo cái "guideline" mà AI đã vạch ra. Cái màu của ước mơ ngày xưa, giờ nó nhạt nhòa như mực in sắp hết.

Cái cảm giác trống rỗng ấy nó cứ bám riết lấy tôi như mấy cái sticker quảng cáo dán trên cột điện. Không phải tôi không biết ơn công việc này, không phải tôi không trân trọng cơ hội. Mà là, tôi đang mất dần cái tôi, mất dần cái linh hồn từng khao khát sáng tạo. Mỗi ngày trôi qua, tôi thấy mình giống một phần mềm antivirus tự động hơn là một con người bằng xương bằng thịt, chỉ dò tìm lỗi sai và diệt trừ chúng.

Tôi thở dài, lăn một vòng trên sofa, úp mặt vào cái gối bông mềm xốp. Tôi nhớ ngày xưa, tôi từng vẽ một bức tranh về một cô gái đang bay lên cùng những ước mơ, tay cô ấy nắm chặt một cây bút lông to đùng, vẽ cả bầu trời xanh biếc. Tụi bạn tôi đứa nào cũng bảo: "Mày có khiếu đấy, Linh! Biết đâu sau này mày thành họa sĩ nổi tiếng thì sao?". Lúc đó tôi chỉ cười, nhưng trong lòng thì thầm tin tưởng. Giờ thì... họa sĩ gì tầm này. Họa sĩ vẽ flowchart thì có.

Cái vòng xoáy của "Ước mơ và sự nghiệp" nó ghê gớm thật. Khi còn trẻ, ai cũng nghĩ mình sẽ là một người hùng, sẽ làm những điều vĩ đại. Rồi một ngày, bạn nhận ra, cái "vĩ đại" nhất mà bạn có thể làm được là tìm ra 10 lỗi sai trong báo cáo của AI trước deadline. Nó không phải là một chiến thắng, mà là một sự an bài. Một sự an bài mà tôi không biết mình có chấp nhận được không.

Tôi tự hỏi, những người bạn của tôi, những đứa từng hừng hực khí thế với bao nhiêu "Tình bạn và tình yêu tuổi trẻ", liệu chúng có đang trải qua cảm giác tương tự? Đứa thì làm content creator, ngày ngày chạy deadline video ngắn ngủn, đứa thì làm marketing, tối ngày ngồi phân tích số liệu user engagement. Đứa nào cũng bận rộn, cũng vờ như đang "Khám phá bản thân" trong guồng quay công việc, nhưng liệu có đứa nào thực sự hạnh phúc? Hay chỉ là đang tự lừa dối mình bằng những con số tăng trưởng ảo?

Có những hôm, tôi ngồi nhìn màn hình máy tính, thấy AI báo cáo "Hoàn thành 100% nhiệm vụ, hiệu suất tối ưu". Nó nói một cách khô khan, không cảm xúc, nhưng tôi lại cảm thấy như một cái tát vào mặt. Mình là con người, mình có thể sáng tạo, có thể cảm nhận, thế mà lại đang làm một công việc mà một cỗ máy có thể làm tốt hơn, nhanh hơn, hiệu quả hơn. Cái giá trị của mình ở đâu?

Tôi với tay lấy điện thoại, lướt qua mấy tấm ảnh cũ. Đây là tôi hồi còn đi học, mắt sáng rực rỡ, tay cầm cây bút chì, mặt lem luốc màu vẽ. Tấm này là tôi và lũ bạn ngồi bệt ở công viên, cười phá lên vì một câu chuyện vớ vẩn nào đó. Tấm kia là tôi đang say sưa đọc một cuốn sách dày cộp, mơ mộng về những chân trời mới. Những ký ức ấy, nó như một dòng suối mát lành chảy qua sa mạc khô cằn trong lòng tôi.

Có lẽ, tôi cần một cái gì đó để neo mình lại. Một cái gì đó không phải là con số, không phải là hiệu suất, không phải là deadline. Một cái gì đó mà chỉ con người mới có thể tạo ra, mới có thể cảm nhận. Tôi khẽ vuốt ve tấm ảnh mình hồi bé, đôi mắt vẫn ánh lên sự tò mò và khát khao. Cái khao khát ấy, nó vẫn còn ẩn sâu đâu đó trong tôi, chỉ là tôi đã quá bận rộn với việc "kiểm soát chất lượng" của người khác mà quên mất "kiểm soát chất lượng" của chính cuộc đời mình.

Tôi bật dậy, đi ra ban công. Gió đêm thổi hiu hiu, mang theo mùi hoa sữa thoang thoảng. Mấy nhà lân cận đã tắt đèn, chỉ còn vài ánh sáng yếu ớt hắt ra từ những ô cửa sổ. Tôi nhìn lên bầu trời đầy sao, lấp lánh như những hạt kim tuyến rắc trên tấm vải nhung đen. Lần cuối tôi nhìn thấy bầu trời đầy sao thế này là khi nào nhỉ?