TIÊU ĐỀ: Cái Chạm Của Sự Thật (Hay Của AI?), Phần Kết

Tôi đứng như trời trồng giữa phòng sếp Hoàng, cái cảm giác như vừa bị xe lu cán qua nhưng lại không hề đau đớn, chỉ thấy... trơ ra. Sếp Hoàng vẫn cười, cái cười rạng rỡ của người vừa trúng số độc đắc, còn tôi thì như vừa mất sạch cả gia tài lẫn lý tưởng. 47 trang báo cáo, 8 phút, và đó là công việc của tôi từ nay về sau. Tôi lẩm bẩm, "Dạ... em hiểu rồi ạ." Giọng tôi nghe cứ là lạ, như thể nó không thuộc về tôi nữa, mà là của một phiên bản AI nào đó đang cố gắng giả vờ làm người.

Sếp Hoàng vỗ vai tôi bôm bốp, lực mạnh đến nỗi tôi suýt nữa thì lảo đảo. "Tuyệt vời! Tuyệt vời! MARK, từ nay, công việc tổng hợp báo cáo quý của phòng mình, tôi giao cho em." Ông nói, nhấn mạnh từng chữ "giao cho em" như thể tôi vừa được phong tước. Nghe như một lời khen, nhưng trong đầu tôi lúc đó, nó giống một câu thần chú biến tôi thành... cái bóng của một cái máy. Phải rồi, cái máy kia mới là ngôi sao, còn tôi là người giữ sao.

Tôi gật đầu lia lịa, nhưng trong lòng thì đang nhảy disco với một đám linh hồn thất lạc. Ai khổ vì ai? Cái câu hỏi này cứ lặp đi lặp lại trong đầu tôi như một con ve sầu mùa hè. Là tôi khổ vì AI đã làm quá tốt việc của tôi, hay là tôi khổ vì không thể tốt bằng AI? Hay cái AI kia mới là đứa khổ, khi nó phải làm những việc nhàm chán như tổng hợp báo cáo mà không hề có lương, không có bảo hiểm xã hội, và chắc chắn là không có thưởng Tết?

Sếp Hoàng nhìn tôi, ánh mắt như tia laser quét qua. "Em có vẻ không vui lắm à? Có vấn đề gì sao?" Tôi giật mình, vội vàng nở một nụ cười mà tôi tin là trông rất tự nhiên, nhưng chắc chắn là méo mó hơn cả hình vẽ của một đứa trẻ lớp mẫu giáo. "Dạ không ạ! Em... em rất vui. Vui vì được sếp tin tưởng giao phó trọng trách này." Vừa nói, tôi vừa ước có một cái lỗ đen xuất hiện ngay dưới chân để tôi có thể chui tọt xuống đó mà biến mất.

Ông sếp gật gù, vẻ mặt mãn nguyện như vừa sáng chế ra bánh mì kẹp thịt bay. "Tốt! Tôi biết em sẽ không làm tôi thất vọng mà. Cứ dùng công cụ hiệu quả nhất để hoàn thành công việc." Hiệu quả nhất... công cụ... Ông ấy đang nói về cái AI kia, hay đang nói về tôi, một công cụ biết đi, biết nói, biết thở? Tôi thấy mình đang dần biến thành một cái phụ tùng trong cỗ máy văn phòng, một cái nút "Ctrl+C, Ctrl+V" phiên bản người.

Tôi trở về bàn làm việc, đầu óc quay cuồng như một cái máy giặt đang chạy chế độ vắt cực đại. Cả buổi chiều hôm đó, tôi cứ ngồi đờ đẫn nhìn vào màn hình, nơi những dòng code màu xanh lá cây vẫn nhảy múa tưng bừng. Tôi chợt nhận ra, mình đã từng mơ ước về một sự nghiệp rạng rỡ, về những ý tưởng đột phá, về những bản báo cáo "đậm chất Mark". Giờ thì... chất Mark là cái gì? Chắc là chất liệu để AI tổng hợp cho nhanh hơn thôi.

Bạn bè tôi, những đứa đang "Khám phá bản thân" qua đủ thứ công việc part-time, có lẽ sẽ cười phá lên nếu nghe tôi kể. "Mày có việc làm ổn định, lương cao, còn được sếp tin tưởng, thế mà còn kêu ca gì?" Đúng vậy, tôi có tất cả những thứ đó, nhưng tôi lại cảm thấy trống rỗng như một cái thùng rỗng kêu to. Cái cảm giác bị thay thế, bị coi như một người quản lý máy móc hơn là một người làm việc, nó cứ lẩn quẩn trong tôi.

Tối về, tôi nằm ườn trên sofa, nhìn trần nhà trắng toát. Tôi nhớ lại những ngày đầu đi làm, cái háo hức khi được tự tay viết từng câu chữ, tự tay vẽ những nét cọ đầu tiên trên trang giấy trắng tinh.