Sương Nguyệt Anh
Nguyễn Thị Khuê (1864–1921) — con gái Nguyễn Đình Chiểu, nữ chủ bút báo đầu tiên của Việt Nam ("Nữ giới chung", 1918).
1
Tác phẩm
0
Lượt đọc
0
Lượt thích
0
Theo dõi
5
Chương
Tiểu sử
Sương Nguyệt Anh tên thật là Nguyễn Thị Ngọc Khuê, sinh ngày 1 tháng 2 năm 1864 tại làng An Đức, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre. Bà là con gái thứ tư của nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu và bà Lê Thị Điền. Từ nhỏ, bà cùng người chị là Nguyễn Thị Xuyến được cha đích thân dạy chữ Hán và chữ Nôm, cả hai chị em nổi tiếng khắp vùng về tài sắc, được người đương thời gọi là "Nhị Kiều" của đất Ba Tri.
Năm 1888, cha bà qua đời, để lại cho các con một di sản tinh thần lớn về khí tiết và lòng yêu nước. Năm 24 tuổi, bà kết hôn với ông Nguyễn Công Tính, một phó tổng góa vợ kiêm thầy thuốc trong vùng, sinh được một người con gái là Nguyễn Thị Vinh. Khi con gái mới lên hai, chồng bà qua đời. Bà quyết ở vậy thờ chồng nuôi con, mở trường dạy chữ Nho cho con em trong vùng, làm thuốc giúp người nghèo, và thêm chữ "Sương" (nghĩa là góa phụ) vào trước bút hiệu Nguyệt Anh để tỏ chí giữ tiết, từ đó thành bút danh Sương Nguyệt Anh lưu truyền hậu thế. Bà còn soạn một bài văn tế chồng độc đáo, cài tên các vị thuốc bắc vào từng câu để bày tỏ tình nghĩa vợ chồng.
Trong khoảng 1906-1908, tiếp nối tinh thần yêu nước của cha, bà đã bán bớt ruộng đất để quyên góp ủng hộ phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng, giúp thanh niên trong nước có lộ phí sang Nhật du học nhằm tìm đường cứu nước.
Năm 1917, một nhóm sĩ phu yêu nước tại Sài Gòn mời bà đứng ra làm chủ bút tờ Nữ Giới Chung, tờ báo dành riêng cho phụ nữ đầu tiên của Việt Nam. Số đầu tiên ra ngày 1 tháng 2 năm 1918, tòa soạn đặt tại số 15 đường Taberd, Sài Gòn, phát hành định kỳ hằng tuần với tôn chỉ "vun trồng luân lý, trau dồi lẽ biết thường, gây dựng cuộc công thương, liên lạc mối cảm tình", nhắm nâng cao dân trí, khuyến khích công thương và đề cao vai trò phụ nữ trong xã hội. Bà trở thành nữ chủ bút đầu tiên của làng báo Việt Nam. Chỉ sau khoảng 22 số báo, đến tháng 7 năm 1918, chính quyền thực dân Pháp lo ngại ảnh hưởng của tờ báo nên buộc đình bản.
Về văn chương, Sương Nguyệt Anh để lại nhiều bài thơ chữ Hán và thơ Nôm mang tinh thần đạo lý, khí tiết và nỗi niềm thời cuộc, như các bài vịnh cảnh Đoan Ngọ, thơ cảm thán cảnh chinh phụ, thơ vịnh cây mai trắng ngụ ý tiết hạnh, thơ đối đáp khước từ lời cầu hôn, cùng khoảng 17 bài viết trên báo Nữ Giới Chung ở nhiều thể loại. Sau khi báo đóng cửa, bà bị đau mắt rồi mù hẳn nhưng vẫn tiếp tục dạy học, bốc thuốc và sáng tác cho đến cuối đời.
Bà mất ngày 20 tháng 1 năm 1921 tại Ba Tri, Bến Tre, thọ 58 tuổi. Mộ bà ban đầu táng tại Mỹ Nhơn, đến năm 1959 được cải táng về khu di tích Nguyễn Đình Chiểu tại An Đức, Ba Tri, nằm cạnh mộ song thân. Ngày nay tên bà được đặt cho nhiều con đường ở Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Lạt, Vũng Tàu... Sương Nguyệt Anh được xem là một trong những biểu tượng tiên phong của báo chí phụ nữ và tinh thần nữ quyền Việt Nam đầu thế kỷ 20.
Nguồn: Wikipedia
Cuộc đời & sự nghiệp
tác phẩm sự kiện- 1864Sinh tại làng An Đức, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre, là con gái thứ tư của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu và bà Lê Thị Điền
- 1888Cha là Nguyễn Đình Chiểu qua đời; kết hôn với phó tổng Nguyễn Công Tính năm 24 tuổi, sinh con gái Nguyễn Thị Vinh
- 1890Chồng qua đời khi con gái mới hai tuổi; bà ở vậy thờ chồng nuôi con, thêm chữ "Sương" vào bút danh, mở trường dạy chữ Nho
- 1906Bắt đầu bán ruộng đất quyên góp ủng hộ phong trào Đông Du của Phan Bội Châu (kéo dài đến khoảng 1908)
- 1917Được mời làm chủ bút tờ báo phụ nữ Nữ Giới Chung tại Sài Gòn
- 1918Nữ Giới Chung ra số đầu tiên ngày 1 tháng 2; trở thành nữ chủ bút đầu tiên của báo chí Việt Nam
- 1918Báo Nữ Giới Chung bị chính quyền thực dân Pháp buộc đình bản vào tháng 7, sau khoảng 22 số
- 1918📖 Các bài viết trên báo Nữ Giới Chung
Khoảng 17 bài ở nhiều thể loại (luận thuyết, thơ, mục dạy nữ công) trong vai trò chủ bút
- 1921Qua đời ngày 20 tháng 1 tại Ba Tri, Bến Tre, thọ 58 tuổi
- 1959Di dời phần mộ về khu di tích Nguyễn Đình Chiểu tại An Đức, Ba Tri, cạnh mộ song thân
🏛️ Bối cảnh thời đại
Thuộc giai đoạn văn học cận đại Việt Nam, giao thời giữa Hán Nôm và chữ Quốc ngữ đầu thế kỷ 20 dưới chế độ thuộc địa Pháp. Sương Nguyệt Anh là gương mặt tiên phong của báo chí phụ nữ và ý thức nữ quyền sơ khai ở Việt Nam, đồng thời là cầu nối tinh thần yêu nước từ thế hệ nhà nho kháng Pháp (tiêu biểu là cha bà, Nguyễn Đình Chiểu) sang phong trào duy tân, Đông Du đầu thế kỷ 20.
Tác phẩm (1)
Tác phẩm tiêu biểu khác
Thơ chữ Hán cảm tác nhân tiết Đoan Ngọ
Thơ cảm thán tâm sự người chinh phụ
Thơ vịnh cây mai trắng, ngụ ý khí tiết
Thơ vịnh, mang tinh thần đạo lý
Các bài thơ Nôm đối đáp khước từ lời cầu hôn sau khi góa chồng, thể hiện chí giữ tiết
Bài văn tế độc đáo, cài tên các vị thuốc bắc vào câu chữ để bày tỏ tình nghĩa
Tác giả cùng thời & mối liên hệ
Bạn văn, nhóm/trào lưu, thầy trò, ảnh hưởng — liên kết tới các tác giả khác.
Ảnh hưởng
QUAN HỆ CHA CON RUỘT THỊT: Sương Nguyệt Anh là con gái thứ tư của Nguyễn Đình Chiểu. Bà được cha đích thân dạy chữ Hán, chữ Nôm từ nhỏ và chịu ảnh hưởng trực tiếp, sâu sắc từ tư tưởng yêu nước, đạo lý Nho giáo và văn chương của cha, thể hiện rõ qua việc bà tiếp nối tinh thần ấy trong hoạt động báo chí và ủng hộ phong trào Đông Du sau này.
Người cùng thời
Không có bằng chứng giao thiệp thư từ trực tiếp, nhưng Sương Nguyệt Anh đã bán bớt ruộng đất, quyên góp tài chính ủng hộ phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng (khoảng 1906-1908), thể hiện sự đồng điệu về tinh thần yêu nước cùng thời với ông.