Nguyễn Đình Chiểu

Nguyễn Đình Chiểu (1822–1888), tục gọi là Đồ Chiểu, là nhà thơ, nhà giáo, thầy thuốc lớn của Nam Bộ và là một trong những lá cờ đầu của văn thơ yêu nước chống Pháp nửa cuối thế kỷ 19. Ông sinh ngày 1 tháng 7 năm 1822 tại làng Tân Thới (Gia Định). Thời trẻ ông ra Huế học, đến năm 1843 đỗ Tú tài.

Năm 1848, mẹ ông mất; trên đường về chịu tang, vì quá thương khóc và bệnh tật, ông bị mù cả hai mắt khi mới ngoài 26 tuổi, đành bỏ dở đường công danh khoa cử. Trở về quê, ông mở trường dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân và sáng tác thơ văn. Truyện thơ Nôm 'Lục Vân Tiên' ra đời trong giai đoạn này đã nhanh chóng được nhân dân Nam Bộ truyền tụng.

Năm 1859 quân Pháp đánh chiếm Gia Định, ông chạy giặc về Cần Giuộc rồi sau Hòa ước Nhâm Tuất (1862) lui về Ba Tri (Bến Tre). Từ đây ông dùng ngòi bút làm vũ khí, sáng tác hàng loạt áng văn thơ yêu nước bất hủ: 'Chạy giặc', 'Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc' (1861), 'Văn tế Trương Định', cùng các truyện thơ 'Dương Từ – Hà Mậu' và 'Ngư Tiều y thuật vấn đáp'.

Nguyễn Đình Chiểu nêu cao khí tiết của một nhà nho yêu nước: ông kiên quyết bất hợp tác với thực dân Pháp, từ chối mọi bổng lộc, đất đai và lời dụ dỗ của chính quyền thực dân. Ông giữ trọn tấm lòng son với dân, với nước cho đến lúc qua đời ngày 3 tháng 7 năm 1888 tại Ba Tri, thọ 66 tuổi. Năm 2021, ông được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới.