Mưa đến không báo trước.

Mẫn đang đứng trước quầy sách Tràng Tiền — tay cầm tập bản đồ Hà Nội in năm 1983, giấy vàng ố, mực nhòe ở góc tờ 4 — thì bầu trời đổ sụp. Không phải mưa phùn lây phây kiểu miền Bắc mùa đông. Đây là mưa rào tháng Bảy, ào ạt và hung hăng như thể trời đất đang trút hết những gì tích tụ suốt cả tuần nắng nung.

"Chạy!" Người bán sách già nói vọng ra, nhưng giọng thản nhiên như người đã quen với mưa Hà Nội năm đời.

Mẫn không kịp chạy đâu. Anh lùi vào mái hiên hẹp trước cửa hàng, vai chạm vai với người vừa lao vào từ phía ngược lại.

Linh.

Cô đang ôm chặt một cuốn sách vào ngực, áo lụa tím nhạt ướt ở vai, mái tóc bím đôi — kiểu tóc Mẫn đã thấy trên mọi người phụ nữ Hà Nội năm 1986 — ướt mấy sợi dính vào má. Cô ngẩng đầu lên nhìn anh, mắt hơi tròn.

"Anh Mẫn?"

"Ừ." Mẫn hơi lui lại nhường chỗ, nhưng mái hiên chỉ rộng chừng một sải tay. Nước mưa bắn tung tóe từ mép mái xuống, tạo thành bức màn trắng xóa ngăn họ với phố Đinh Lễ đang biến thành sông nhỏ bên ngoài. "Em... em cũng ghé hàng sách?"

Linh giơ cuốn sách lên. Bìa giấy nâu, chữ đỏ: Dế Mèn Phiêu Lưu Ký. Tô Hoài. In lần thứ mười mấy, Mẫn đoán vậy — cuốn sách đó bao giờ cũng được in lại.

"Cho em Hà. Con bé cứ đòi mãi." Linh nhìn cuốn sách một giây rồi cẩn thận giấu vào túi vải. "Em mua được giá cũ — bốn hào. Tuần sau chắc tăng rồi."

Mẫn gật đầu. Giá cả năm 1986 vẫn là thứ khiến anh choáng mỗi khi nghe. Bốn hào. Bằng một bát phở. Bằng... anh ngừng tính toán vì quy đổi ra tiền năm 2024 chỉ làm đầu anh rối thêm.

Mưa không có vẻ muốn ngớt.

Hai người đứng im nhìn ra ngoài. Một bà gánh rau cắm đầu đi trong mưa, đòn gánh võng xuống, hai thúng rau cải xanh mướt đội mưa. Một anh đạp xích lô quẹo vào hẻm, kéo tấm bạt che kín. Một đàn trẻ con trên phố Hàng Bài chạy ùa vào hiên nhà người ta, cười như nắc nẻ.

Hà Nội năm 1986 mưa cũng vui như thế này.

Mẫn nhìn xuống tập bản đồ trên tay. Bìa cứng màu xanh dương, in hình Hồ Gươm từ trên xuống. Anh đã lật qua một lượt khi đứng trong hàng sách — những con phố nằm đúng chỗ, nhưng tên thì khác. Phố Lê Lợi. Phố Hàng Đào. Đường Đinh Tiên Hoàng. Vài cái tên anh nhớ, vài cái anh chưa từng nghe. Và quan trọng hơn — không có chú thích nào cho phần mềm bản đồ số đọc được.

Anh cần cái này. Thực sự cần.

"Anh mua bản đồ?" Linh liếc sang, giọng khẽ.

"Ừ. Để... định hướng."

"Anh chưa quen phố à?"

Mẫn im lặng một nhịp. Đây là câu hỏi vô hại nhất Linh từng hỏi anh, nhưng anh lại thấy mình không biết trả lời thế nào mà không phải nói dối.

"Chưa quen lắm," anh nói cuối cùng. "Hà Nội... nhiều chỗ anh thấy xa lạ."

Linh nhìn anh. Cái nhìn đó không phán xét, không tò mò giả vờ. Chỉ là nhìn — như người đang cân nhắc xem có nên nói điều gì đó hay không.

Mưa vẫn đổ.

Ở hàng sách phía trong, ông già bán sách đã lôi ra một cái ghế đẩu và một cuốn truyện Liên Xô dịch sang tiếng Việt, ngồi đọc tự nhiên như thể hai người khách trú mưa kia không tồn tại.

"Anh Mẫn," Linh nói, giọng thấp hơn. "Em hỏi thật nhé."

Mẫn cảm thấy gáy mình hơi lạnh. Không phải vì mưa.

"Hỏi đi."

"Anh đến từ đâu vậy?" Cô dừng một giây. "Không phải từ Hưng Yên đâu."

Câu nói rơi xuống giữa tiếng mưa, gọn và rõ ràng như một viên đá.

Mẫn không nói gì. Anh nhìn ra màn mưa — một chiếc xe đạp Phượng Hoàng đang cố băng qua vũng nước to giữa đường, người đạp mặc áo mưa nilông xanh lá, mũ cối chắn nước. Bình thường. Hà Nội bình thường. Năm 1986 bình thường.

Không có gì bình thường cả.

"Anh im lặng lâu thế," Linh nói khẽ. Không trách cứ. Chỉ nhận xét.

"Ừ." Mẫn thở ra. "Anh biết."

"Anh không cần giải thích nếu không muốn." Cô nói thêm, nhanh hơn một chút, như thể sợ anh hiểu nhầm. "Em chỉ là... em thấy anh khác. Từ hôm đầu. Anh hỏi những câu kỳ lạ. Anh nhìn mọi thứ như thể chưa thấy bao giờ. Anh không biết giá tem phiếu. Anh không biết phim Liên Xô đang chiếu ở rạp Bạch Mai. Anh..."

Cô dừng lại.

"Anh không biết cách dùng bếp than tổ ong," cô nói thêm, nhẹ như không. "Nhưng anh lại biết những thứ khác. Những thứ anh không nên biết."

Mẫn nhắm mắt một giây.

Anh đã cẩn thận. Anh nghĩ anh đã cẩn thận. Không nhắc đến smartphone, không nhắc đến internet, không hỏi về Đổi Mới vì chính sách đó đến tháng Mười Hai năm nay mới chính thức được thông qua. Anh không nhắc đến những thứ chưa xảy ra.

Nhưng cô vẫn thấy.

"Em đúng," anh nói. "Nhưng anh không biết giải thích thế nào."

Câu đó nghe ngớ ngẩn. Câu đó nghe như người đang trốn tránh. Nhưng đó là sự thật duy nhất Mẫn có thể nói mà không phải bịa đặt hoàn toàn.

Tôi đến từ năm 2024. Tôi ngủ dậy thấy mình nằm trên gác xép phố Khâm Thiên không biết tại sao. Điện thoại của tôi không có sóng vì mạng 4G chưa được phát minh. Tôi đang cố tồn tại trong thành phố này mà không phát điên.

Anh có thể nói được không? Và nếu nói, Linh sẽ nghĩ gì?

Linh gật đầu.

Chỉ vậy thôi. Cô gật đầu, nhìn ra mưa, và không hỏi thêm.

Mẫn đứng yên, ngạc nhiên một cách kỳ lạ. Anh đã chuẩn bị tinh thần cho mọi phản ứng — nghi ngờ, tra hỏi thêm, có thể cả lo lắng — nhưng không chuẩn bị cho sự im lặng chấp nhận này.

"Em không hỏi nữa à?" anh hỏi nhỏ.

"Anh nói không biết giải thích." Linh nhún vai nhẹ. "Thì thôi. Em tin anh."

"Sao em tin?"

Cô suy nghĩ một lúc. Mưa đã nhỏ dần, từ ào ạt xuống tí tách, tiếng nước chảy trên mái hiên loong boong đều đặn.

"Vì anh không có vẻ nguy hiểm," cô nói cuối cùng. "Và vì người nguy hiểm thường giải thích rất trơn tru. Anh thì không. Anh giải thích vụng về. Như người thật sự không biết nói gì."

Mẫn bật cười. Một tiếng cười ngắn, không hẳn vui mà là... nhẹ nhõm theo cách kỳ lạ.

"Cảm ơn em," anh nói. "Anh đoán đó là lời khen."

"Là lời khen." Linh cũng mỉm cười. Lần đầu tiên từ khi họ đứng dưới mái hiên, cô mỉm cười không phải vì lịch sự. "Anh kỳ lạ, nhưng kỳ lạ kiểu... không hại ai."

Phía ngoài, mưa chuyển sang lất phất. Vũng nước trên đường Đinh Lễ vẫn còn nhưng không dâng thêm nữa. Người đi đường bắt đầu xuất hiện trở lại — vài chiếc xe đạp, một bà gánh bánh cuốn, hai anh bộ đội mặc áo mưa xanh.

"Anh đang thích nghi được không?" Linh hỏi, giọng bình thản hơn, như câu hỏi hàng xóm hỏi nhau sau một tuần bận.

"Dần dần." Mẫn nhìn tập bản đồ trên tay. "Cái này giúp được nhiều."

"Phố Hà Nội thì cũng không phức tạp lắm đâu. Chỉ cần nhớ Hồ Gươm ở đâu là định hướng được hết." Cô chỉ tay ra ngoài. "Từ đây đi thẳng tới cuối phố Đinh Lễ là ra bờ hồ rồi."

"Anh biết." Mẫn dừng lại. "Ý anh là... anh đã đi thử rồi."

Linh liếc sang, hơi ngạc nhiên. "Anh đi bộ nhiều nhỉ."

"Không có xe."

"Thì mượn xe anh Tùng. Anh ấy có xe Thống Nhất, tốt lắm."

"Anh Tùng không phải lúc nào cũng dùng." Mẫn lắc đầu. "Với lại... đi bộ anh thấy phố nhiều hơn."

Đó là sự thật. Những tuần vừa rồi, Mẫn đã đi bộ khắp các con phố cổ không phải vì không có phương tiện mà vì anh cần thấy. Cần ghi nhớ. Cần hiểu rằng thành phố này — thành phố anh đã sống ba mươi mấy năm trong một phiên bản khác — là thật, và anh đang ở trong nó.

Phố Hàng Ngang ngày xưa còn nguyên vẹn, chưa bị biển hiệu quảng cáo phủ kín. Phố Mã Mây có những ngôi nhà ống cửa gỗ mở ra buổi sáng, khói bếp than bay lên mái ngói. Phố Hàng Đào bán vải — không phải hàng Trung Quốc nhập về mà là vải lụa Hà Đông thực sự, tay người bán nâng lên ánh sáng để khách xem màu.

Những thứ đó không còn nữa ở Hà Nội năm 2024.

Anh không biết mình đang nhớ hay đang tiếc, vì anh chưa từng sống ở cái Hà Nội đó. Nhưng anh thấy nó đẹp theo cách mà không có ảnh hay video nào lưu lại được đúng.

"Anh đang nghĩ gì vậy?" Linh hỏi.

"Hà Nội đẹp," anh nói.

Cô nhìn anh, hơi ngờ vực. "Hà Nội đang mưa và phố đang ngập."

"Vẫn đẹp."

Linh lại nhìn ra ngoài. Lần này cô nhìn lâu hơn, như thể cô đang cố thấy điều Mẫn thấy. Mái ngói đen ướt bóng loáng. Cây bàng góc phố lá xanh thẫm dưới mưa. Người đàn bà bán hoa nhài ngồi thu mình dưới ô vải, chùm hoa trắng nhỏ vẫn tỏa hương dù ướt.

"Ừ," cô nói khẽ. "Đẹp thật."

Mưa tạnh hẳn lúc nào không biết. Không có ranh giới rõ ràng — chỉ là đến một lúc nào đó Mẫn nhận ra tiếng nước đã ngừng và chỉ còn tiếng nhỏ giọt từ mái hiên xuống vũng nước nhỏ.

Phố Đinh Lễ bắt đầu sống lại. Tiếng xe đạp, tiếng guốc gỗ, tiếng ai đó gọi nhau từ đầu phố. Mùi đất ẩm và mùi bàng ngai ngái sau mưa.

Hai người vẫn đứng im thêm một lúc, không ai ra hiệu trước.

Khoảng cách giữa họ — cái khoảng cách được tính bằng ba mươi tám năm và một bí mật không thể giải thích — vẫn còn đó. Mẫn biết vậy. Nhưng nó nhỏ hơn một chút. Không phải vì anh đã nói gì nhiều, cũng không phải vì Linh đã hiểu hơn. Chỉ là vì họ đã đứng im cùng nhau dưới mưa, và điều đó tự nhiên lấp đầy một phần khoảng cách mà lời nói không làm được.

"Thôi anh về nhé," Linh nói. "Em còn ghé nhà chị Hương."

"Ừ." Mẫn cầm chắc tập bản đồ. "Cảm ơn em. Về... việc nãy."

Linh hiểu anh đang cảm ơn về cái gì. Cô gật đầu một lần, không nhẹ không nặng, đúng vừa.

"Lần sau mưa thì mang ô đi anh ơi," cô nói, quay người ra phố.

Mẫn nhìn cô đi — bước chân nhanh tránh vũng nước, áo tím nhạt ướt vai vẫn còn nhưng cô không có vẻ bận tâm — rồi anh nhìn xuống tập bản đồ trên tay.

Hà Nội năm 1983. Những con đường không có GPS. Những tên phố đôi khi anh còn nhớ đôi khi không. Một thành phố anh đang học lại từ đầu.

Anh mở trang đầu, lật đến tờ bản đồ tổng quát, và tìm chấm nhỏ ghi Đinh Lễ.

Đây rồi. Và từ đây về phố Khâm Thiên — anh vạch theo ngón tay — đi qua Hàng Bài, qua Hàng Chuối, qua Lê Duẩn. Khoảng hai mươi phút đi bộ.

Không cần Google Maps.

Mẫn gấp bản đồ lại, bước ra khỏi mái hiên.

Phố ướt bóng loáng dưới ánh chiều đang ló ra sau mây. Mùi Hà Nội sau mưa — đất, cây, than tổ ong nhà ai đó đang nhóm buổi chiều, hương nhài thoảng qua — ùa vào mũi anh như một thứ gì đó quen mà chưa từng gặp.

Anh đi—