Chú Bảy không có bảng hiệu.

Cái điều đó thôi đã nói lên rất nhiều thứ về chú Bảy.

Phúc dẫn ba vị khách len lỏi qua một con hẻm ở quận 3 mà Google Maps gọi là "đường không tên" — không phải vì nó bí ẩn, mà vì nó thực sự không có tên, hoặc nếu có thì người duy nhất biết đã mất từ lâu. Hai bên hẻm là tường rêu, chậu cây treo lơ lửng, và một con mèo đang nhìn họ với vẻ mặt thấu hiểu số phận con người hơn bất kỳ nhà triết học nào.

"Đây là… cửa hàng thuê xe?" Marcus hỏi, giọng anh ta cẩn thận theo cái kiểu người ta hay cẩn thận khi sắp nói điều gì có thể xúc phạm nhưng thực sự cần được nói.

"Đây là nhà chú Bảy," Phúc nói. "Thuê xe thì ở sân sau."

"Sự khác biệt là gì?"

"Sân trước có bàn thờ. Sân sau có xe."

Sofia và Jin-ho trao nhau cái nhìn. Sau hai ngày theo tour của Phúc, họ đã học được rằng những câu trả lời như thế này không phải là câu đùa. Đây là thông tin thực tế, được trình bày theo cách Việt Nam — không thêm không bớt, không giải thích thêm, để người nghe tự rút ra kết luận phù hợp với khả năng chịu đựng của mình.

Chú Bảy xuất hiện từ trong nhà, tay cầm ly cà phê đen, mặt mang vẻ bình thản của người đã chứng kiến quá nhiều thứ trên đời để còn cảm thấy ngạc nhiên về bất cứ điều gì. Ông khoảng sáu mươi tuổi, tóc bạc trắng, mặc áo thun có in hình đội tuyển Brazil năm 2002 — một lựa chọn thời trang mà Phúc không bao giờ hỏi lý do vì có những thứ tốt hơn là không biết.

"Thằng Phúc," chú Bảy gật đầu.

"Chú Bảy," Phúc gật lại.

Đó là toàn bộ phần chào hỏi. Họ là bạn thân từ hồi chưa có Facebook, tức là từ cái thời người ta phải thực sự gặp nhau để biết nhau còn sống.

Ba chiếc xe máy được dắt ra từ sân sau với sự long trọng của người ta mang bảo vật ra trình làng.

Và "bảo vật" ở đây mang nghĩa hoàn toàn tương đối.

Chiếc đầu tiên là một con Honda Wave màu đỏ đã ngả sang màu hồng phấn sau mười lăm năm phơi nắng. Chiếc thứ hai là một con Yamaha Sirius mà yên xe đã được dán băng keo đen theo hoa văn mà nếu nhìn đủ lâu có thể thấy trông giống bản đồ hệ mặt trời. Chiếc thứ ba — chiếc mà sau này Sofia gọi là "con thú" — là một chiếc không rõ thương hiệu gì vì logo đã rớt mất, chỉ còn lại cái lỗ hình tròn trên đầu xe như một con mắt đã mù.

Marcus đi thẳng đến chiếc đầu tiên, nhìn xuống bàn đạp phanh. Anh ta là kỹ sư — nghề nghiệp khiến người ta có tật nhìn vào những chi tiết mà người bình thường bỏ qua và từ đó lo lắng về những thứ người bình thường không biết mà lo.

Bàn đạp phanh mòn vẹt đến mức trơn bóng như đá cuội.

"Xe này an toàn không?" Marcus hỏi.

Phúc gật đầu nhiệt tình, với cái nhiệt tình của người đã trả lời câu hỏi này quá nhiều lần để còn lưỡng lự.

"Xe này chạy mười lăm năm không chết lần nào."

Ngừng một giây.

"Người chết thì có."

Chú Bảy uống một ngụm cà phê, nhìn ra hẻm với vẻ mặt hoàn toàn vô can.

Ba du khách nhìn nhau.

"Bao nhiêu người?" Jin-ho hỏi, giọng anh ta bình tĩnh theo cái kiểu người Hàn bình tĩnh khi đang thu thập dữ liệu.

"Không nhiều," Phúc nói. "Và không ai chết vì xe. Xe vẫn ổn. Người thì… người có nhiều lý do khác nhau."

"Điều đó không làm tôi yên tâm hơn," Marcus nói.

"Không có gì ở Việt Nam làm anh yên tâm hơn cả," Phúc nói, giọng thành thật đến mức không thể không tin. "Nhưng anh vẫn sẽ ổn. Anh có biết tại sao không?"

"Tại sao?"

"Vì anh đi chậm. Anh sẽ đi chậm vì anh sợ. Mà đi chậm thì an toàn hơn. Nỗi sợ hãi là tính năng an toàn tốt nhất trên những con xe này."

Sofia phì cười. Đó là tiếng cười đầu tiên trong buổi sáng, và nó phá vỡ cái màng căng thẳng đang bọc quanh cả nhóm.

Chú Bảy dạy họ nổ máy.

Không phải dạy theo nghĩa có hướng dẫn viết sẵn, mà dạy theo nghĩa đứng cạnh, nhìn, và thỉnh thoảng nói "không phải vậy" khi mọi thứ sắp sai theo hướng nguy hiểm.

Con xe của Jin-ho không chịu nổ trong ba lần đầu. Lần thứ tư nó ho khan một cái rồi im lặng như thể đang suy nghĩ. Lần thứ năm nó nổ được, nhưng bằng một âm thanh mà Phúc mô tả là "khỏe mạnh theo tiêu chuẩn của nó" — một câu mà Jin-ho ghi chú lại trong điện thoại vì anh ta ghi chú tất cả mọi thứ.

Con xe của Sofia — con thú không tên — nổ ngay lần đầu, mạnh đến mức Sofia giật tay và suýt thả xe. Chú Bảy chộp lấy ghi-đông với tốc độ nhanh không tương xứng với tuổi tác của ông.

"Con này khỏe," chú Bảy nhận xét.

"Nhưng logo rớt mất rồi," Sofia nói.

"Logo không chạy xe. Máy mới chạy xe."

Đó là câu triết lý sâu sắc nhất mà Phúc từng nghe từ chú Bảy, và ông nói nó với giọng hoàn toàn bình thường như đang nói về thời tiết.

Marcus leo lên con Honda Wave màu hồng phấn, ngồi thẳng lưng với vẻ nghiêm túc của phi công chuẩn bị kiểm tra buồng lái. Anh ta bóp thử phanh. Anh ta vặn thử ga. Anh ta nhìn xuống gương chiếu hậu — cái gương bên phải lệch khoảng ba mươi độ so với vị trí cần thiết để nhìn thấy bất cứ thứ gì hữu ích.

"Gương bị lệch," anh ta nói.

"Tôi biết," Phúc nói.

"Không fix được à?"

"Fix được. Nhưng chú Bảy không fix vì nếu gương thẳng thì anh sẽ nhìn thấy xe phía sau và sẽ sợ. Gương lệch thì anh không nhìn thấy và sẽ tập trung lái xe."

Một khoảng im lặng.

"Đó là… logic gì vậy?"

"Logic Việt Nam," Phúc nói. "Đôi khi ít thông tin hơn là an toàn hơn."

Họ lăn bánh ra phố lúc tám giờ sáng, vào đúng lúc Sài Gòn đang trong trạng thái mà người địa phương gọi là "tắc bình thường" — không tắc cứng, không thông thoáng, chỉ là dòng xe máy và ô tô chảy chậm như mật ong trong tủ lạnh, mỗi người tự tìm cho mình một kẽ hở để lách qua theo bản năng tập thể.

Phúc chạy trước, nhìn thỉnh thoảng qua gương chiếu hậu — cái gương của anh thẳng, vì anh cần thực sự thấy ba vị khách đằng sau.

Trong gương, anh thấy Marcus đang bám chặt ghi-đông với hai tay trắng bệch, mắt mở to như người lần đầu thấy biển. Jin-ho thì đang ghi chú bằng một tay trong khi tay kia lái xe, một hành động mà Phúc sẽ nói là nguy hiểm nếu không phải Jin-ho đang đi chậm đến mức con rùa già nhất thế giới cũng có thể đuổi kịp. Sofia thì — Sofia đang cười.

Không phải cười xã giao. Cười thật, cười bằng cả mặt, tóc bị gió thổi tung ra phía sau, một tay vẫn cầm ghi-đông nhưng cơ thể hơi ngả về phía trước như thể muốn chạy nhanh hơn.

Gió thổi vào mặt — không phải gió biển hay gió núi, chỉ là gió Sài Gòn, tức là gió có lẫn khói xe và mùi bánh mì và tiếng còi và âm thanh của hàng triệu người đang sống cuộc sống của họ cùng một lúc cùng một chỗ — và một điều kỳ lạ xảy ra.

Marcus cũng cười.

Anh ta không để ý mình đang cười cho đến khi Jin-ho, đang chạy song song, chỉ vào mặt anh ta và nói gì đó bằng tiếng Hàn mà Phúc không hiểu nhưng Jin-ho đang cười khi nói nên chắc không phải điều gì tệ.

Rồi Jin-ho cũng cười.

Phúc nhìn ba người trong gương chiếu hậu, cả ba đang cười giữa dòng xe Sài Gòn buổi sáng, và cảm thấy một thứ gì đó kỳ lạ trong ngực.

Không phải tự hào. Không phải vui. Gần hơn với cái cảm giác khi bạn làm một việc và bỗng nhận ra — ồ, hóa ra đây là thứ mình giỏi.

Họ dừng lại ở một ngã tư để chờ đèn đỏ.

Bên cạnh họ là một bà cụ chở theo một cái lồng gà khổng lồ ở yên sau — con gà đang nhìn Marcus với ánh mắt bình tĩnh không thua gì chú Bảy. Phía trước là một xe tải chở dưa hấu xếp cao đến mức nếu phanh gấp thì dưa sẽ rơi xuống theo quy luật vật lý Newton mà không ai có thể cản lại. Phía bên kia là một đứa trẻ đang ngồi giữa bố và mẹ trên một chiếc xe máy khác, ngủ gật, đầu lắc lư theo nhịp xe mà không rơi xuống theo bản năng của loài vật quen với rung động.

"Đứa bé đó đang ngủ," Marcus nói, không hoàn toàn tin vào mắt mình.

"Ừ," Phúc nói.

"Giữa đường?"

"Anh thấy không? Nó ngủ được ở đây thì sau này lớn lên nó làm được bất cứ thứ gì."

"Hoặc nó sẽ có vấn đề về giấc ngủ suốt đời," Marcus nói.

"Hai thứ đó không mâu thuẫn nhau."

Đèn xanh. Dòng xe bắt đầu chuyển động.

Sofia gọi với sang: "Phúc! Lúc nãy có con mèo nhìn tôi từ trên ban công!"

"Ở Sài Gòn nhiều mèo lắm," Phúc nói.

"Nó nhìn tôi kiểu… kiểu như nó biết gì đó mà tôi không biết."

"Mèo Sài Gòn đều biết nhiều thứ hơn chúng ta," Phúc nói, hoàn toàn nghiêm túc. "Chúng đã sống ở đây lâu hơn và đã thấy nhiều hơn."

Jin-ho ghi chú điều này vào điện thoại.

Họ dừng lại uống cà phê ở một cái quán vỉa hè mà bàn ghế nhựa thấp đến mức Marcus phải gập người xuống gần như ngồi xổm. Ly cà phê đá được mang ra trong cái ly nhựa với ống hút cắm sẵn, cà phê đen đặc ở dưới, sữa trắng ở trên, đá chiếm một nửa ly.

"Cà phê này mạnh không?" Jin-ho hỏi.

"Anh uống xong sẽ thấy tim đập rõ hơn bình thường," Phúc nói. "Không phải lo — đó là dấu hiệu nó đang hoạt động."

"Không phải lo," Marcus nhắc lại câu đó với giọng người đang lưu vào kho ký ức. "Chắc đây là câu Phúc nói nhiều nhất."

"Vì nó đúng nhiều nhất."

Sofia khuấy ly cà phê, nhìn ra đường nơi dòng xe vẫn đang chảy. "Tôi thấy kỳ lạ. Khi chúng tôi mới đến Sài Gòn hôm qua, tôi thấy đường phố này… hỗn loạn. Nguy hiểm. Muốn ở trong khách sạn."

"Và bây giờ?" Phúc hỏi.

"Bây giờ tôi muốn lái xe thêm hai tiếng nữa."

Phúc gật đầu. Anh biết cảm giác đó. Anh còn nhớ lần đầu tiên anh đưa khách đi xe máy, tay anh run vì sợ khách sợ và bỏ tour, đầu anh tính toán xem nếu có chuyện thì giải thích với công ty thế nào. Rồi có một bà người Pháp, sáu mươi tuổi, tóc bạc như chú Bảy, đã giơ tay lên khi xe chạy và hét một tiếng gì đó bằng tiếng Pháp mà Phúc không hiểu nhưng chắc là một từ thể hiện sự giải phóng.

Từ hôm đó anh hiểu rằng xe máy không chỉ là phương tiện.

Xe máy là cái cách Sài Gòn mời bạn vào trong. Bạn có thể đi taxi và nhìn thành phố qua kính. Bạn có thể đi xe buýt và nhìn nó từ xa. Nhưng khi bạn leo lên xe máy và hòa vào dòng xe, gió thổi vào mặt và tiếng còi xe bên tai và mùi phố len vào mũi, bạn không còn là khán giả nữa. Bạn là một phần của nó.

Và Sài Gòn — thành phố không ngủ, không đợi, không giải thích — sẽ chấp nhận bạn vào với sự bình thản của người đã chấp nhận quá nhiều thứ.

"Lát nữa mình đi đâu?" Marcus hỏi.

"Chợ Bến Thành," Phúc nói. "Nhưng không vào trong. Vào trong là bẫy du lịch. Chúng ta đứng ngoài nhìn người ta vào trong."

"Rồi?"

"Rồi tôi đưa các anh chị đến chỗ người địa phương thực sự mua đồ. Hẻm 217. Không có bảng hiệu, không có người nói tiếng Anh, nhưng giá bằng một phần ba."

"Giống nhà chú Bảy," Jin-ho nói. "Không có bảng hiệu."

"Đúng," Phúc nói. "Những nơi tốt nhất ở Sài Gòn đều không có bảng hiệu. Vì người cần biết thì đã biết rồi."

Trên đường về bãi đỗ xe, Marcus chạy sát lại cạnh Phúc ở một đoạn đường vắng.

"Anh làm nghề này lâu chưa?" anh ta hỏi, giọng không còn cái thận trọng của buổi sáng nữa — giờ nó là giọng của người đang thực sự tò mò.

"Bốn năm," Phúc nói.

"Thích không?"

Phúc nghĩ một giây. Không phải vì không biết trả lời, mà vì câu trả lời thật ra phức tạp hơn một từ.

"Buổi sáng nay," anh nói, "là lần đầu tiên tôi thấy mình làm đúng nghề."

Marcus không hỏi thêm. Có những câu trả lời đủ hoàn chỉnh để không cần giải thích.

Họ lăn bánh tiếp vào dòng xe, ba chiếc xe cà tàng mười lăm năm tuổi mang ba người từ ba nơi xa lắc trên thế giới, giữa một thành phố không bao giờ ngừng chuyển động — và Phúc, lần đầu tiên trong bốn năm, không nghĩ đến chuyện gì khác ngoài việc lái xe.

Đó cũng là một loại tự do, theo cách riêng của nó.