Kình đặt đầu ngón trỏ lên vạch than trên cùng của cây cột trạm, kéo xuống hết vạch, rồi nhấc sang vạch kế. Bột than khô bám vào đầu ngón. Vạch nào cũng dài bằng một gang tay. Vạch nào cũng cách vạch trên một khoảng như nhau, như kẻ bằng thước.

Nó đếm thầm. Mỗi vạch một nhịp thở.

Vạch thứ mười bốn nằm thấp nhất, ngang ngực nó. Mặt cột chỗ ấy ẩm, than ăn vào thớ gỗ sâu hơn mấy vạch trên, mép vạch loe ra như người vạch đã đè tay lâu.

Nó rút tay về, gập ngón bên tay kia. Hai mươi lăm tháng Chạp rời Mũi Vá. Chạp đủ ba mươi ngày. Ba ngày Tết đoàn Giám nằm lại một trạm, ba vạch dồn trên một cột. Tới chiều nay, mồng tám tháng Giêng, gập hết mười ngón thì phải gập lại thêm bốn.

Ba trạm trước cũng có vạch. Trạm nào cũng nhiều hơn trạm sau lưng một nét. Đêm nào nó cũng ngủ ở hiên đình trạm, ngay dưới cái cột có vạch.

Cộc ngồi trên vai trái nó, mỏng như cái áo phơi bị quên ngoài sào. Nắng chiều đi xuyên qua lông. Bóng Cộc đổ xuống vai áo nâu, nhạt hơn bóng một chiếc lá.

"Cô nhỏ đó vạch như kẻ khế."

"Vạch cho tui đếm mà cha."

"Đếm xong chưa? Tao đứng gió."

"Xong. Mười bốn."

"Thì mười bốn. Giờ ăn."

Kình ngồi xuống chân cột, mở gói lá chuối cuối cùng. Nắm cơm chị Mận gói đã cứng như hòn đá ong, muối Bàu Mặn lèn trong lõi ngả vàng. Nó bẻ bằng tay trái, cắn, nhai lâu. Cộc thò bàn tay lành nhón một hột, ngậm đó, không nhai.

Lão giữ trạm ngồi ở gốc cây gạo đầu sân, cây chổi tre gác ngang đầu gối. Cây gạo trụi lá, mấy cái nụ đỏ chưa nở bám trên cành cao.

Ăn xong, Kình đứng dậy, chùi tay trái vào vạt áo. Tay phải nó để yên.

"Ông ơi. Cửa sông Cái con đi lối nào?"

Lão không đứng dậy. Lão hất cằm về phía con đường đất chạy vòng sau gốc gạo.

"Rẽ ở cây gạo, hai canh tới cửa sông."

Rồi lão nói thêm, như nói với cây chổi.

"Cô áo the dặn đừng quét cột này tới rằm. Cậu coi xong thì cho tôi quét."

"Con coi xong rồi, ông."

Lão gật. Cây chổi vẫn nằm trên đầu gối lão.

"Ổng chờ mày đi rồi mới quét," Cộc nói.

"Ổng chờ tới rằm, cha."

"Rằm thì vạch cũng mưa trôi."

"Trôi thì con đếm rồi."

Kình ngủ một giấc ở hiên đình trạm, mái chèo kê dưới đầu. Canh tư nó dậy, đi. Tới cây gạo thì rẽ.

Sáng mồng chín, con đường đất chui vào bãi sình. Lau lách cao quá đầu, ngọn bạc, gốc ngập bùn. Gió đưa mùi nước lợ lên trước. Chỗ con lạch mở ra sông có một cái ghe mui lá neo sát cây cọc tre. Mui vá ba chỗ. Chỗ vá thứ ba còn vàng hơn hai chỗ kia.

Thầy Đức ngồi ở mũi ghe, khăn vải buộc trán, sổ bìa chàm mở trên đầu gối. Thầy đang ghi. Nghe tiếng chân lội bùn, thầy không ngẩng lên.

"Tôi ghi rằm. Cậu tới mồng chín. Tôi sửa."

Thầy kéo một nét gạch ngang chữ "rằm" ở một dòng, rồi viết đè lên trên hai chữ "mồng chín", nét nhỏ, đều.

"Con tới sớm sáu ngày, thầy ghi chi cho mệt."

"Sổ không ghi sớm hay muộn. Sổ ghi ngày cậu tới."

"Lỡ con không tới thì sổ ghi gì, thầy?"

"Thì dòng đó để rằm."

"Để rằm hoài hả thầy?"

"Tới rằm thì tôi coi lại."

Thầy chấm bút, ghi thêm nửa dòng. Kình đứng dưới bùn, chờ.

"Đường ra đây cậu biết lối?"

"Con hỏi bằng miệng, thầy. Tới trạm nào cũng có vạch than trên cột."

"Ai vạch?"

"Đoàn Giám đi trước. Có người vạch cho con đếm."

Thầy gật một cái, không ghi câu ấy.

"Lên đi. Bùn ăn chân."

Kình lội tới mạn, đẩy mái chèo lên trước rồi trèo lên. Nó đi ra đuôi ghe. Cây cọc chèo đuôi mòn thành một cái rãnh. Nó đặt cán mái chèo vào rãnh. Vừa khít, không phải xoay.

"Cọc này thầy chưa thay hả thầy?"

"Rãnh chưa mòn hết thì chưa thay."

"Rãnh này con mòn đó."

"Cậu mòn một nửa. Nửa kia tôi."

Thầy nhìn xuống chân nó. Chiếc dép bên trái đứt quai, buộc lại bằng một sợi gai, nút chồng lên nút.

"Dép cậu còn một quai."

"Một quai còn đi được, thầy."

"Đi ra tới đây thì được. Vào kinh thì không."

Thầy Đức quay nửa người lại, nhìn cái nút chỉ chàm ở chỗ tay cầm.

"Hai vòng. Hôm bến Tre Ngâm là một."

"Piên buộc thêm."

"Chỉ chàm bạc nhanh."

"Bạc thì con quấn thêm vòng nữa."

"Quấn dày quá thì cán không nằm lọt rãnh."

"Vậy con quấn mỏng."

Thầy không đáp. Thầy nhìn lên vai trái nó. Nhìn một nhịp, như người ta nhìn lại một con số mình chép chưa chắc.

"Ông Cộc."

"Ông thầy." Cộc ngóc đầu lên. "Ông nhìn qua tui được chưa?"

"Qua ông thấy cái vá thứ ba của mui."

"Cái vá đó đẹp hơn mặt tui."

Thầy Đức không cười. Thầy cúi xuống sổ, ghi một chữ, ngắn, rồi gấp sổ, nhét vào trong vạt áo.

"Ổng không cười," Cộc nói sát tai Kình. "Mày thấy chưa."

"Thầy cười trong sổ, cha."

"Sổ đâu có cột cười."

"Thì thầy ghi bên lề."

Kình cúi xuống tháo dây neo khỏi cọc. Đầu ngón trỏ tay phải nó còn đen bột than, đen tới kẽ móng. Từ chiều qua tới giờ nó không chùi ngón ấy vào đâu.

Thầy Đức cầm sào chống vào bờ bùn, đẩy. Ghe tách cọc, trôi lùi ra lạch.

Kình không lau tay vào áo. Nó đặt đầu ngón đen ấy lên cán mái chèo, sát cạnh nút chỉ chàm, rồi mới nắm cả bàn tay lại. Trên gỗ sờn còn một vệt đen mờ, dài bằng một đốt tay.