Cái bát thứ bảy nhẹ hơn tôi tưởng.

Tôi nhấc nó lên, đưa ra trước cửa sổ, chỗ nắng bảy giờ sáng lọt qua tấm rèm, và tôi soi.

Tôi không đếm lần thứ ba. Đếm hai lần là đủ, đếm tới lần thứ ba thì người ta bắt đầu mong ra một con số khác.

Miệng bát nhẵn. Không phải cái nhẵn của men mới, mà cái nhẵn của một miệng bát đã bị bao nhiêu ngón tay người cắm hương miết qua, mòn đều cả vòng.

Cái gờ ở thân thì sắc. Tôi miết ngón cái lên, nó cứa nhẹ vào chỗ da chai.

Tro trong bát mịn và xám đều, một màu, không hạt nào đen hơn hạt nào. Không có một chân hương nào cắm trong ấy.

Mà nó vẫn đầy quá nửa.

Bốn cái bát của tôi thì tro loang lổ, chỗ trắng chỗ đen, chân hương đứng tua tủa như rễ.

Tôi đặt nó xuống đúng chỗ cũ, cách cái thứ sáu một gang tay.

Rồi tôi lùi về góc phòng, đứng cạnh bát cơm thứ hai, và tôi nhìn chệch.

Không lạnh. Không đói. Không một gợn nào ở rìa mắt. Nó chỉ là một cái bát sứ.

Tôi đổi sang góc kia. Vẫn thế.

Tôi đã gặp đúng cái kiểu yên này một lần, ở bàn thấp trong từ đường Tiên Du, hôm đầu tiên tôi bước vào, đứng trước cái bát có vết nứt dọc mà không nhìn ra gì.

Tôi đứng giữa phòng chừng năm phút và tôi quyết hai điều.

Tôi không thắp cho nó.

Tôi không bỏ nó đi.

Từ chỗ tôi đứng bây giờ, tôi còn nhớ cái gờ ấy cao chừng hai li, nhớ nó cứa vào đúng chỗ nào trên ngón cái, mà tôi không nhớ sáng hôm ấy mình đã ăn gì chưa.

Tôi bưng cái nồi cơm điện ra sân.

Sân giữa lúc ấy nắng đã lên tới bậc thềm phòng bà Nhài.

Bà ngồi trên cái ghế nhựa đỏ, ấm nước đặt dưới chân.

Tôi ngồi xổm ở vòi nước và tôi cọ nồi.

Bà hỏi: cậu thức cả đêm à.

Tôi bảo: cháu đi làm về ạ.

Bà bảo: thì cậu về lúc năm giờ, tôi nghe tiếng xe. Mà bảy giờ đèn phòng cậu vẫn sáng.

Tôi bảo: cháu dọn mấy thứ trong phòng.

Bà hỏi: dọn gì mà dọn hai tiếng.

Tôi không trả lời, và bà cũng không hỏi lại. Bà rót nước ra chén, thổi, rồi kể chuyện cái chân.

Bà bảo: cái chân nó đỡ rồi cậu ạ. Hôm qua tôi ra được tới đầu ngõ, đứng xem người ta bán rau.

Tôi hỏi: bà còn thuốc không.

Bà bảo: còn. Con gái tôi nó gửi ra từ tuần trước.

Bà nói: tối qua nó gọi. Nó bảo trong ấy nắng lắm, nó bảo mẹ đừng ra đường.

Rồi bà hỏi: cậu đi chợ có mang bát về nữa không.

Tay tôi dừng trong lòng nồi.

Tôi hỏi: bát nào ạ.

Bà bảo: bát ăn. Cái bát của tôi nứt rồi, nước canh rỉ ra mặt bàn. Cậu có đi chợ thì mua hộ tôi một cái, cái nhỏ thôi.

Tôi bảo: vâng.

Bà dặn thêm: bát to thì tôi ăn không hết, nhìn nó còn thừa lại tiếc.

Bà nói tiếp sang chuyện cái vòi nước, chuyện giá điện tháng này. Tôi ngồi xổm cọ cái nồi đã sạch và tôi nghe.

Tôi chờ xem trong câu nào của bà có một cái bát men ngà, hay một cái túi bóng bà thấy tôi xách về.

Không có câu nào như thế.

Gần tám giờ thì bà hàng rong phòng bên đẩy xe ổi ra cổng. Bà ấy dừng lại ở chỗ vòi nước.

Bà hỏi: cậu tìm được cái mất chưa.

Tôi bảo: cháu có mất gì đâu ạ.

Bà cười bảo: không mất mà sáng ra đi gõ cửa từng phòng.

Bà Nhài ngẩng lên.

Bà Nhài hỏi: cậu mất gì.

Tôi bảo: không ạ. Cháu tưởng có người gửi đồ, hoá ra không có.

Bà hàng rong đẩy xe đi. Bà Nhài nhìn tôi, rót thêm nước vào chén, và bà không hỏi gì nữa.

Đêm ấy tôi đi bốn điểm gần như lịch. Đêm sau thì tôi ra chợ.

Anh Cường chửi cả tổ từ lúc xe thứ hai vào bãi.

Anh Cường đứng ở đuôi xe cầm xấp tiền, đếm to.

Anh bảo: một trăm, hai trăm, ba trăm. Đấy, ba trăm nghìn cái xe này mà tổ mình dỡ như đi đưa đám.

Anh gắt: chú em kia, chú biết chữ nho mà vác chậm hơn bà già bán rau.

Tôi bảo: em vác đây anh.

Chú Bằng vác ngay sau tôi. Chú vào tổ được ba tuần, ban ngày làm phụ hồ ở một công trường, đêm nào không tăng ca thì ra chợ vác thêm. Chú năm mươi lăm tuổi, người Thanh Hoá, vác chậm nhất tổ.

Quãng hai giờ thì được nghỉ.

Một cái xe tải lùi vào, đèn pha hắt ngang qua chỗ tổ tôi ngồi. Chú Bằng ngồi xuống cái két nhựa cạnh tôi, châm thuốc, rồi giơ ngón cái lên chỗ có ánh đèn.

Chú hỏi: cậu xem cái ngón này có làm sao không.

Ngón cái chai, móng dày, đầu ngón nứt mấy đường, đất ăn vào trong kẽ nứt thành những vệt đen.

Tôi đáp: ngón tay người làm đất thì thế ạ.

Chú bảo: thì đấy. Ba mươi năm nay nó thế. Mà ba tuần nay cái máy chấm công nó không nhận.

Tôi hỏi: máy nào ạ.

Chú bảo: cái máy ở chòi bảo vệ. Sáng vào ấn ngón tay, chiều về ấn. Nó kêu tít một cái, đèn xanh là được.

Chú nói: ba tuần nay tôi ấn thì nó kêu hai tiếng, đèn đỏ. Ấn mười lần nó đỏ cả mười.

Tôi hỏi: chú lau tay chưa.

Chú bảo: lau, rửa xà phòng, hà hơi vào. Thằng kỹ sư bảo da tay tôi mòn. Ký sổ thay thì kế toán trừ nửa buổi.

Chú chửi cái máy một câu tục, chửi chậm, từng chữ một.

Tôi hỏi: chỉ mình chú à.

Chú bảo: bảy người. Bảy thằng làm dưới đáy hố, phía mương. Đứa nào cũng thế, bắt đầu cùng một tuần.

Chú bảo: thằng nào làm trên mặt đất thì nó vẫn nhận. Bảy đứa làm suốt dưới ấy thì không.

Tôi hỏi: lúc không nhận thì nó hiện chữ gì.

Chú bảo: nó không hiện chữ, nó nói. Cái máy ấy biết nói, giọng con gái. Thằng kỹ sư bảo nó nói là không tìm thấy người dùng.

Chú bảo: tôi bảo thế thì nói mẹ nó ra là không có người này cho xong.

Chú cười. Tôi không cười.

Tôi nhìn cái ngón cái của chú, cái ngón đã ấn vào cùng một ô kính suốt mấy năm.

Đèn pha xe tải tắt. Chỗ chúng tôi ngồi tối lại, chỉ còn đốm thuốc của chú.

Ở đầu bãi, anh Cường gọi: dậy, xe ba vào rồi.

Chú Bằng đứng lên, dụi điếu thuốc vào đế dép, và chú nhìn tôi một lúc.

Rồi chú Bằng bảo: cậu đọc được chữ nho, cậu xem hộ tôi cái máy nó có bị ma không.