XIII

(Kể chuyện). — Hột gạo kể chuyện mình từ khi còn là hột thóc ở ngoài đồng cho đến lúc sắp thành hột cơm.

(Quỳnh-Côi, Thái-Bình)

BÀI LÀM

(I). — Tôi vốn là một hột thóc, cùng với chị em tôi đang quây quần xung quanh cây lúa là mẹ chúng tôi. Lúc bấy giờ là lúc vui sướng nhất trong đời người tôi. Biết bao cảnh-tượng sinh đẹp tha hồ mà ngắm nghía. Trên trời thì nào mặt trời khi mọc khi lặn, đám mây khi họp khi tan, ban ngày ánh nắng chói lọi, ban đêm giăng sao vằng vặc. Dưới đất thì cây cối um tùm, quả hoa tươi tốt; nào kẻ cầy người bừa, kẻ tát nước người nhặt cỏ; chỗ này bọn trẻ chơi đùa, chỗ kia đàn trâu ăn cỏ.

(II). — Chợt một hôm thấy một bọn người, kẻ tay cầm liềm hái, người vai vác đòn càn. Kéo nhau xuống thửa ruộng chúng tôi đương ở chia nhau ra từng bọn: bọn thì lấy hái cắt các bông lúa chị em chúng tôi đương chen chúc ở đấy, bọn thì nhặt các bông ấy bỏ lại rồi gánh về nhà. Khi tôi thấy cái lưỡi thép sáng quắc gần đến chỗ tôi mà tôi ghê người. Chợt thấy đánh soẹt một cái, thế là tôi cũng cùng theo chị em tôi mà phải lìa người mẹ quí hóa đã nuôi nấng chúng tôi trong bao nhiêu lâu. Bấy giờ tôi ngoảnh lại trông, thấy các cây lúa cây nào cũng cụt mất khúc đầu, thật là đau lòng đứt ruột.

III). — Thôi từ bấy giờ đi, chúng tôi bị rầy và hành hạ hết cấp: nào họ lấy đoạn thừng chói chặt chúng tôi lại mà đập trên tảng đá cho các chị em chúng tôi vốn chung một mẹ phải lìa nhau ra; lại đem phơi đem sẩy, rồi bỏ vào cối say mà nghiền, đổ xuống cối đá mà rã, làm cho da thịt phải sây sứt ra, thật là trăm hình trăm tội.

(IV). — Bây giờ chúng tôi chỉ còn có cái thân trong trắng muốt: gọi tên là hột gạo. Người ta đổ chúng tôi vào cái rá, dội nước và vo sát cho sạch hết các chất dơ bẩn bám vào người, rồi đổ vào trong nồi có nước, đun sôi lên sùng sục mấy lần, thật nóng như thiêu như đốt, làm cho chúng tôi phải chương nở ra.

(V). — Bây giờ đã đến lúc chúng tôi sắp vào trong bụng người mà mai-một tiêu tán đi. Nhưng dù chúng tôi có chết đi cũng không ân hận gì, vì chúng tôi sẽ biến-hóa thành da, thịt, máu, sữa. Lớn, bé, già, trẻ mọi người đều nhờ có chúng tôi mới sống được.

LỜI CHỈ DẪN

Những đầu bài như bài này phải làm ra nhời các vật ấy tự nói ra. Lại phải nhận kỹ xem người ta bảo mình kể từ đâu đến đâu, như trong bài này không cần phải kể từ lúc hột thóc gieo xuống đất cho đến lúc thành cây lúa có bông.

ĐẦU BÀI TƯƠNG TỰ

43. — Một cái suối kể chuyện mình tự lúc ở trong núi ra đến lúc chảy xuống bể.

44. — Một hột muối kể chuyện mình.

45. — Một cái bàn (hoặc cái ghế, cải tủ, v. v.) từ lúc còn là khúc gỗ đến lúc thành thân phải qua tay những người thợ nào?

46. — Trong một cái áo phải cần đến những thứ gì? Những thứ ấy lấy ở đâu ra? Những người nào làm ra hoặc sinh sản ra nhưng thứ ấy?