Ông Tám đến quán lúc bảy giờ kém mười lăm, đúng giờ như mọi khi.

Không phải bảy giờ đúng, cũng không phải bảy giờ mười lăm. Bảy giờ kém mười lăm — cái giờ mà chương trình cải lương sáng trên FM bắt đầu phát, và ông cần ngồi xuống, đặt ly cà phê lên bàn, chỉnh âm lượng vừa nghe, rồi mới thưởng thức được trọn vẹn từ câu mở đầu.

Cái radio của ông Tám nhỏ bằng bàn tay, vỏ nhựa màu xám đã chuyển sang màu vàng ố vì năm tháng. Anten bị gãy một đoạn, ông lấy dây kẽm buộc lại — vẫn bắt sóng tốt. Nút điều chỉnh âm lượng bên trái hơi cứng, phải xoay mạnh tay. Nút tần số bên phải thì trơn tru, chạm nhẹ là đủ.

Ba mươi năm.

Ông mua cái radio này năm bốn mươi tuổi, hồi còn làm thợ điện ở xưởng gần cầu Chà Và. Hồi đó vợ ông còn sống, con cái còn nhỏ, nhà chật nhưng vui. Cứ sáng sáng trước khi đi làm, ông bật radio nghe cải lương, bà Tám húp cháo trong bếp, mấy đứa con ăn cơm nguội soạn cặp đi học. Cái radio ấy gắn liền với mùi bếp than, với tiếng guốc mộc trên nền gạch bông, với cả một thời mà ông không bao giờ còn gặp lại nữa.

Bây giờ ông bảy mươi ba tuổi. Vợ mất đã mười hai năm. Con cái lập gia đình, mỗi đứa một ngả. Ông sống một mình trong căn nhà cũ, cái radio vẫn còn đó.

"Cà phê sữa ít ngọt, bác Tám?"

Ông Tư — người chủ quán — hỏi dù biết thừa câu trả lời. Hỏi như cách chào, như cách nói rằng tôi nhớ ông, tôi biết ông thích gì, ông không cần nói tôi cũng lo được.

"Ừ, cảm ơn chú Tư."

Ông Tám đặt cái radio lên bàn, chỉnh anten, tìm đài. Tiếng sóng xì xào rồi bắt vào đúng tần số — giọng ca cải lương vừa cất lên, trong trẻo và ngân dài. Hôm nay họ đang phát tuồng Lan và Điệp, đoạn Lan tiễn Điệp đi xa.

Ông ngồi thẳng lưng, tay ôm ly cà phê còn nóng, mắt nhìn ra con hẻm nhưng tai thì ở đâu đó rất xa, trong một vùng ký ức mà chỉ ông mới biết.

Quán lúc này thưa khách. Bà Năm bán vé số chưa đến. Anh Hùng xe ôm đang đứng chờ khách ở đầu hẻm. Chỉ có hai ông già ngồi góc kia đang đánh cờ tướng, nhưng hai người đó tới đây để đánh cờ chứ không phải để nói chuyện, nên quán gần như im lặng — im lặng đúng cái kiểu mà ông Tám thích, chỉ có tiếng radio và tiếng đá ly xuống mặt bàn gỗ.

Ông Tư đặt ly cà phê trước mặt ông rồi quay vô trong, không quên để lại cái đĩa bánh bò nhỏ — ông Tám không đặt, nhưng ông Tư biết bụng ông chỉ quen ăn nhẹ buổi sáng, bánh bò hợp hơn bánh mì.

Tuồng đang tới đoạn cảm động. Tiếng đàn tranh kéo dài, giọng nữ ngân lên rồi xuống, chữ "ơi" kéo dài mấy nhịp. Ông Tám nhắm mắt lại một chút. Ông không hát theo, không gật đầu, chỉ im lặng nghe — cái im lặng của người đang nghe bằng cả người chứ không chỉ bằng tai.

Rồi radio tắt.

Không có tiếng cảnh báo, không có tiếng xì sóng. Tắt đột ngột, giữa chừng câu hát — giọng nữ đang ngân chữ "đi" thì mất tiếng, im lặng hoàn toàn.

Ông Tám mở mắt ra.

Ông nhìn cái radio. Cái radio nằm đó, im lặng, cái màn hình nhỏ không còn sáng nữa. Pin hết.

Ông không làm gì ngay. Ông chỉ nhìn.

Nhìn cái radio tắt lặng trên mặt bàn, như nhìn một người bạn già vừa ngủ gật giữa câu chuyện. Cái mặt ông — ông Tư nhìn từ bên trong thấy — không phải mặt của người bực bội hay tức giận. Mà là mặt của người buồn. Buồn thật sự, kiểu buồn nhẹ và sâu, kiểu buồn của người mất đi điều gì đó mà không có cách nào gọi tên cho rõ.

Đoạn tuồng đó ông đã nghe không biết bao nhiêu lần. Ông thuộc từng câu, từng chỗ đàn ngân, từng chỗ giọng ca lên xuống. Nhưng nghe lần nào cũng vẫn muốn nghe đến hết. Và hôm nay nó tắt giữa chừng — giữa đúng chỗ cảm động nhất — như có người vô tình đứng dậy tắt đèn giữa buổi hát.

Ông Tám lấy cái radio lên, dốc ngược ra. Hai viên pin AA rơi ra lòng bàn tay, nhẹ như hai viên kẹo. Ông lắc nhẹ từng viên — trống không, không còn chút điện nào.

Ông không có pin dự phòng. Thường ngày ông nhớ mang theo, nhưng hôm nay quên.

Ông đặt radio xuống bàn, nhìn ra hẻm. Nắng đã lên cao hơn một chút, vài chiếc xe máy đi qua, tiếng còi xe xa xa. Cái quán vẫn im lặng như cũ, nhưng bây giờ cái im lặng có thêm cái thiếu của tiếng đàn tranh, tiếng ca cải lương — và cái thiếu đó ông cảm thấy rõ hơn cả tiếng ồn.

Ông Tư đi ra, tay cầm khăn lau bàn, mắt liếc thấy cái radio nằm im. Ông hiểu ngay.

Không hỏi, không giải thích. Ông quay vào trong, kéo ngăn kéo dưới quầy — ngăn kéo mà ông để đủ thứ lặt vặt: dây thun, tăm, vài viên kẹo bạc hà, cây bút bi hết mực chưa vứt, và — ông lục thêm một chút — hai viên pin AA còn trong hộp giấy nhỏ, loại mua dự phòng từ hồi dùng cho cái đồng hồ treo tường, giờ đồng hồ đó đã thay loại khác rồi nhưng mấy viên pin vẫn còn đây.

Ông kiểm tra — còn mới. Tốt.

Ông Tư mang ra, đặt nhẹ hai viên pin xuống trước mặt ông Tám, không nói gì.

Ông Tám nhìn xuống. Nhìn lên ông Tư. Hai người già nhìn nhau một chút.

"Chú Tư..."

"Thôi, bác lắp vô đi kẻo lỡ đoạn."

Ông Tám lấy hai viên pin, tay hơi run nhưng vẫn lắp được đúng chiều vào ngăn pin. Đậy nắp lại, bật công tắc.

Radio sáng lên.

Tiếng sóng xì một chút, rồi bắt vào đài — và giọng ca cải lương tiếp tục, đúng từ chỗ còn dang dở. Không phải từ đầu. Không phải từ chỗ khác. Đúng chỗ đó — như thể bài hát chờ ông.

Tất nhiên là vì đài đang phát tiếp, không ai dừng lại vì cái radio của ông Tám hết pin. Nhưng cái khoảnh khắc nghe thấy giọng ca tiếp tục đúng từ chỗ vừa đứt — ông Tám ngồi thẳng người lên, mắt sáng khẽ.

"Cảm ơn chú Tư," ông nói, giọng khẽ.

"Dạ không có gì, bác."

Ông Tư quay vào trong. Ông không kể cho ai nghe chuyện này, không cần kể. Đó là cái hay của quán nhỏ — nhiều chuyện xảy ra và được giải quyết trong im lặng, không cần thành lời, không cần ai biết.

Ông Tám uống ngụm cà phê, nghe tiếp đoạn tuồng. Lần này ông nhắm mắt lại, thoải mái hơn, như người vừa trải qua một cơn lo nhỏ và bây giờ được thở lại.

Hôm trước, đứa con trai lớn ghé thăm, mang theo cái hộp quà.

"Ba, tụi con mua điện thoại cho ba. Loại dễ dùng, chữ to, có nút gọi nhanh về nhà con."

Ông Tám mở ra xem. Cái điện thoại thông minh, màn hình lớn, vỏ màu đen bóng. Đứa con cài sẵn mấy ứng dụng, trong đó có ứng dụng nghe nhạc, có YouTube, có đủ thứ.

"Ba có thể nghe cải lương trên này luôn, nhiều bài lắm ba ơi, không cần radio nữa."

Ông Tám cầm điện thoại lên xem một chút. Nặng hơn cái radio. Màn hình sáng quắc.

"Ừ, cảm ơn con," ông nói. "Để ba để đó."

"Ba xài đi chứ, mua cho ba mà."

"Ừ, để ba xài dần."

Cái điện thoại nằm trên tủ đầu giường từ đó đến giờ, sạc đầy pin, chưa mở lần nào.

Không phải ông không biết dùng. Ông có thể học — con cái có dạy, ông nghe, không phải người không hiểu. Nhưng học để làm gì? Để nghe cải lương trên cái màn hình sáng chói, với tai nghe nhét vào lỗ tai, ngồi một mình trong phòng?

Cái radio này ba mươi năm nay chưa hư.

Ba mươi năm — nghĩa là nó ở với ông từ hồi vợ ông còn sống. Từ hồi mấy đứa con còn nhỏ. Từ hồi cái xưởng điện còn hoạt động và ông còn trẻ đủ để leo lên cột điện buộc dây. Từ hồi Sài Gòn còn ít xe hơn, hẻm còn rộng hơn, người ta còn ngồi trước nhà uống nước nhiều hơn.

Ba mươi năm cái radio theo ông — hư đâu sửa đó, thay pin đều đặn, không bao giờ bỏ. Bởi vì bỏ cái radio là bỏ cái thói quen, mà bỏ cái thói quen là mất đi cái sợi dây mỏng nối ông với ngày trước.

Ông không giải thích điều này với con cái. Có những thứ giải thích ra nghe kỳ lắm.

Tiếng ca cải lương đang tới đoạn cuối tuồng — Lan và Điệp chia tay, đàn tranh rưng rưng, giọng nữ lên cao rồi xuống thấp, câu chót kéo dài mấy nhịp rồi tắt trong tiếng vỗ tay của khán giả thu âm.

Ông Tám ngồi im thêm một chút sau khi tuồng hết. Cái quán đã đông hơn lúc nãy — bà Năm vừa vào, kéo ghế ngồi góc quen, đặt xấp vé số xuống bàn. Anh Hùng xe ôm đã có khách, không thấy ở đầu hẻm nữa. Vài người khác tới lui.

Ông Tám uống hết ly cà phê, ăn thêm miếng bánh bò cuối cùng.

Ông tắt radio — tắt đúng cách, không phải để pin chết — rồi cất vào túi vải nhỏ mang theo. Đứng dậy, móc tờ tiền đặt lên bàn.

"Bác về rồi hả?" ông Tư hỏi từ phía trong.

"Ừ, về. Cảm ơn chú Tư nghe."

"Bác đi cẩn thận."

Ông Tám bước ra hẻm. Nắng đã lên cao, con hẻm bắt đầu ồn ào hơn. Ông đi chậm, tay cầm cái túi nhỏ có cái radio bên trong — bây giờ đã có pin mới, sẵn sàng cho ngày mai.

Ông Tư nhìn theo bóng ông già đi khuất cuối hẻm, rồi quay vào lấy ly cà phê cũ đem rửa.

Hai viên pin AA. Không đáng bao nhiêu.

Nhưng đôi khi người ta cần ai đó lục ngăn kéo, tìm thứ còn sót lại, đặt xuống trước mặt mình — không hỏi, không giải thích, chỉ đặt xuống — để buổi sáng được tiếp tục đúng từ chỗ còn dang dở.