Anh Thành đến quán lúc trời chưa kịp sáng hẳn.

Sài Gòn vào buổi sớm tháng Sáu có cái gì đó rất lạ — không phải lạ theo nghĩa xa lạ, mà lạ theo kiểu người ta chưa kịp đặt tên cho nó. Không khí còn giữ hơi mát của đêm, nhưng bên dưới đã âm ỉ cái nóng sẽ trở lại vào mười giờ. Tiếng xe máy thưa dần rồi lại đặc lại từng đợt, như nhịp thở chưa đều của một người vừa tỉnh giấc. Con hẻm 47 lúc này vẫn còn mùi nước mưa đọng từ chiều hôm qua, mùi bã trà ai đó đổ trước nhà, mùi nhang thờ từ căn nhà đầu hẻm còn chưa tắt.

Anh Thành đi từ khách sạn ra, định bụng kiếm cái gì ăn sáng rồi vào họp lúc tám giờ. Tám giờ họp ở Sài Gòn nghĩa là người ta còn đang ăn bún bò hoặc ngồi cà phê đến tám giờ mười lăm. Anh biết điều đó sau ba năm vào Nam công tác. Người Hà Nội như anh — đúng giờ theo nghĩa tám giờ là tám giờ — đã phải học lại cái đồng hồ của miền Nam.

Anh nhìn thấy ánh đèn vàng từ đầu hẻm.

Không phải đèn neon xanh lạnh của mấy quán cà phê máy lạnh mới mọc lên. Không phải đèn led trắng của mấy tiệm ăn sáng đặt biển bảng to. Đây là ánh vàng — vàng như đèn dầu hồi xưa, dù thực ra chỉ là bóng điện thường phủ chụp đèn giấy — hắt ra từ mái hiên thấp của một cái quán nhỏ nằm ép sát tường cuối hẻm. Ánh đèn đó kéo anh vào như kiểu người ta đi trong bóng tối bỗng thấy ô cửa sổ có ánh lửa bên trong.

Anh bước vào. Mái tôn thấp, bốn cái bàn gỗ, ghế đẩu cũ. Góc trong có cái kệ nhỏ đặt mấy cái phin cà phê và ấm đun nước. Một ông già ngồi sau quầy, tay cầm tờ báo giấy — báo giấy, anh không nhớ lần cuối cùng anh thấy ai đọc báo giấy là lúc nào.

"Chú ơi, còn chỗ không ạ?"

Ông Tư nhìn lên. Ba cái bàn trống, một cái có người ngồi — một bà đứng tuổi đang uống gì đó và nhìn ra cửa. Ông gật đầu, chỉ tay vào cái bàn gần cửa.

Anh Thành ngồi xuống, nhìn quanh. Không có menu treo tường. Không có bảng giá. Ông già vẫn cầm tờ báo, không hỏi.

Anh ngập ngừng một giây rồi hỏi: "Chú bán gì ạ?"

"Cà phê. Mấy loại bánh mì bên hàng xóm đem qua."

Đơn giản vậy thôi.

"Kiểu quán này ở Hà Nội ít lắm," anh nói, không hẳn nói với ông Tư, chỉ nói ra vì không nín được.

Ông Tư đặt tờ báo xuống, nhìn anh một cái không rõ ý gì. "Chú uống gì?"

Anh Thành cười nhẹ. "Chú hay uống gì thì cho con ly đó."

Câu đó anh không biết mình nói từ đâu ra. Không phải câu anh thường nói — anh thường gọi cụ thể, cà phê sữa hay bạc xỉu hay americano tuỳ quán. Nhưng lúc này, ngồi trong cái quán nhỏ ánh đèn vàng buổi sáng sớm Sài Gòn, anh không muốn gọi theo kiểu quen thuộc của mình. Anh muốn uống theo kiểu của nơi này.

Ông Tư không hỏi thêm. Ông đứng dậy, lấy cái phin bằng nhôm ra, múc cà phê xay vào, đặt lên cái ly thuỷ tinh dày. Rót nước sôi từ từ. Rồi ông ngồi lại, cầm tờ báo lên, chờ.

Anh Thành ngồi nhìn cái phin nhỏ giọt.

Ở Hà Nội anh uống cà phê trứng, cà phê vợt, cà phê rang xay đặc trưng của người Hà Nội — đắng, đậm, mùi nồng. Ở đây cà phê phin miền Nam nhỏ xuống chậm hơn, màu nâu trong hơn, mùi khác một chút — không hẳn thơm hơn hay dở hơn, chỉ là khác. Như tiếng người Sài Gòn khác tiếng người Hà Nội — cùng tiếng Việt, nhưng nhịp điệu khác, âm vực khác, cái cách người ta nhấn vào từng từ cũng khác.

"Chú ở Hà Nội vô?" Bà đứng tuổi ngồi bàn bên hỏi, không hẳn tò mò, chỉ như người ta nói chuyện cho có.

"Dạ, vô công tác ạ."

"Bao lâu?"

"Một tuần."

Bà gật đầu. "Vậy còn mấy ngày nữa về?"

"Hết tuần này ạ. Thứ Sáu."

Bà uống hết ly của mình, đứng dậy, để lại tờ tiền trên bàn rồi đi ra. Không nói thêm gì. Ông Tư nhìn theo, lấy tờ tiền bỏ vào ngăn kéo, không đếm.

Cái phin nhỏ giọt cuối cùng. Ông Tư bước lại, lấy cái phin ra, đặt sang bên.

Anh Thành nâng ly lên. Đen, không đường, không đá — đúng như ông Tư hay uống. Anh uống một ngụm nhỏ.

Đắng. Đậm. Nhưng không gắt. Có cái gì đó ở dưới vị đắng — không phải ngọt, không phải chua, chỉ là một cái gì đó anh không đặt tên được nhưng cảm thấy quen.

Anh nhìn ra cửa hẻm.

Sài Gòn đang thức giấc — từng nhịp một. Một người đàn ông đẩy xe bánh mì đi qua, tiếng bánh xe lăn trên nền gạch lát. Một đứa nhỏ mặc đồng phục trắng chạy ra từ căn nhà đối diện, tay còn cầm cái bánh tiêu chưa kịp ăn, mẹ nó kêu với theo gì đó anh không nghe rõ. Một con mèo vàng ngồi trên mái tôn thấp nhìn xuống với vẻ mặt không quan tâm đến bất cứ thứ gì.

Ba năm vào Nam, lần nào anh cũng ở khách sạn, làm việc, ăn cơm văn phòng hoặc đặt đồ ăn, tối về phòng mở laptop tiếp. Chưa bao giờ anh ngồi như thế này — ngồi trong một cái quán nhỏ, uống cà phê phin chậm rãi, nhìn một con hẻm Sài Gòn bắt đầu ngày mới.

Anh nghĩ đến Hà Nội. Nhà anh ở phố Khâm Thiên, căn tập thể cũ của ba mẹ, anh sửa lại khi cưới vợ. Buổi sáng ở đó cũng có tiếng xe, tiếng còi, tiếng người bán hàng rong rao ngoài phố. Nhưng khác. Âm thanh Hà Nội có cái gì đó trầm hơn, nặng hơn — hay chỉ là vì đó là âm thanh của nhà mình nên nghe nó khác.

Vợ anh bây giờ chắc đang chuẩn bị cho thằng con trai học lớp Ba đi học. Mỗi lần anh vào Nam, cô ấy gọi điện buổi tối, nói chuyện năm mười phút rồi thôi — không phải vì không có gì nói, mà vì đã nói xong rồi, quen rồi. Chín năm vợ chồng thì cái sự quen ấy cũng là một dạng gần gũi.

Anh uống thêm một ngụm.

Bên ngoài, ông chủ nhà đối diện mở cửa garage, tiếng sắt kéo rè rè. Một xe ôm công nghệ đỗ đầu hẻm, người lái nhìn điện thoại chờ khách. Tiếng chim gì đó ríu rít từ cái cây me già cuối hẻm — Sài Gòn vẫn còn cây me già trong hẻm, điều đó mỗi lần thấy anh đều thấy lạ và mừng.

"Chú hay ngồi đây không?" Anh hỏi ông Tư.

Ông Tư nhìn lên. "Ngày nào cũng ngồi."

"Từ mấy giờ?"

"Sáu giờ mở. Chín giờ tối đóng."

Anh gật đầu. "Vậy là chú thấy hẻm này mỗi ngày, từ sáng đến tối."

Ông Tư không trả lời, chỉ uống ly cà phê của ông — ly nhỏ, đặt trên bàn cạnh tờ báo. Không phải ông không muốn trả lời. Chỉ là câu hỏi đó không cần trả lời.

Anh Thành hiểu. Có những thứ người ta không nói ra vì nói ra thì nó lại thành khác đi.

Anh ngồi thêm mười lăm phút nữa. Không nhìn điện thoại. Không kiểm tra email. Chỉ ngồi uống cà phê và nhìn con hẻm. Đây là điều anh hiếm khi làm — hiếm khi cho phép mình làm. Luôn có cái gì đó cần làm, cần kiểm tra, cần trả lời. Nhưng sáng nay, trong cái quán nhỏ này, anh ngồi không làm gì.

Và kỳ lạ là anh không thấy bứt rứt.

Khi cà phê gần cạn, anh nhìn quanh quán một lần nữa. Mái tôn thấp với vài vết ố nước mưa cũ. Tấm lịch năm ngoái vẫn còn treo trên tường, không ai gỡ xuống. Cái kệ gỗ đặt mấy cái phin cà phê, vài cái ly, một cái hộp đường để đó nhưng dường như ít ai dùng. Góc tường có cái ghế mây cũ, trên đó đặt tờ báo gấp lại.

Anh lấy điện thoại ra.

Không phải để kiểm tra tin nhắn. Anh mở camera, nhìn qua khung hình. Ánh đèn vàng đổ lên cái bàn gỗ, cái phin nhôm bên cạnh ly cà phê còn sót một ít đáy, con hẻm mờ mờ phía sau cửa, bóng ông Tư ngồi sau quầy với tờ báo — tất cả trong một khung hình nhỏ.

Anh chụp.

Không chỉnh filter. Không suy nghĩ góc độ. Chỉ chụp như thấy.

"Đăng mạng xã hội hả?" Ông Tư hỏi, không nhìn lên khỏi tờ báo.

"Không." Anh cất điện thoại vào túi. "Để nhớ."

Ông Tư gật đầu, như thể câu trả lời đó là đúng nhất trong tất cả những câu trả lời có thể có.

Anh Thành đứng dậy, hỏi tiền. Ông Tư nói một con số — ít hơn anh nghĩ nhiều. Anh trả, nói cảm ơn. Ông Tư gật đầu, cầm tờ báo lên tiếp.

Anh bước ra cửa. Nắng đã lên một chút — cái nắng Sài Gòn đầu ngày còn dịu, chưa chói, vàng nhạt đổ xuống mái tôn và nền gạch hẻm. Tiếng rao bánh mì từ đầu hẻm vọng vào, tiếng xe máy nhiều hơn.

Anh đứng ở cửa hẻm một giây, nhìn trở vào phía quán.

Ánh đèn vàng vẫn thắp. Ông Tư vẫn ngồi đó. Mọi thứ vẫn như cũ, như thể anh chưa từng ghé vào, như thể sau khi anh đi rồi sẽ không có gì thay đổi — và đúng là như vậy, không có gì thay đổi cả.

Nhưng anh thì sẽ nhớ.

Anh quay bước ra đường lớn, lẫn vào dòng người Sài Gòn đang đổ ra đi làm buổi sáng. Thứ Sáu này anh về Hà Nội. Tuần sau lại sẽ có deadline khác, chuyến đi khác, khách sạn khác. Nhưng tấm ảnh trong điện thoại anh sẽ vẫn còn đó — ánh đèn vàng, cái phin nhôm, con hẻm Sài Gòn lúc trời chưa kịp sáng hẳn.

Đôi khi người ta không cần lưu lại một nơi bằng cách quay lại. Chỉ cần lưu đúng khoảnh khắc thôi.

Và đôi khi, một ly cà phê đen không đường uống trong mười lăm phút lặng yên — lại là thứ đủ để người ta hiểu ra mình đang thiếu gì, mà không cần ai nói ra.