Bảy Nhâm ngồi xếp bằng trên bộ ván gõ, cây bút lông cầm hờ trên tay, mắt nheo lại nhìn trang sổ đinh trải trước mặt dưới ánh đèn dầu vặn nhỏ. Ngoài kia trời đã sập tối từ lâu, tiếng ếch nhái rộ lên từng đợt ngoài mé đìa, xen lẫn tiếng nước Vàm Sậy chảy rề rề qua chân cồn.

Trang sổ mở ra là danh sách hộ khẩu Cồn Su, chia theo từng nóc nhà, ghi tên chủ hộ, số người trong nhà, tuổi tác, nghề nghiệp. Mười tám trang đã kín chữ, đều tăm tắp, không một chỗ gạch xóa. Còn ba trang cuối để trắng, chờ đo lại phần đất mới bồi ở mũi cồn phía Nam trước khi biên nốt.

Ông đã giữ cuốn sổ này gần chục năm, từ hồi Cồn Su còn chưa tới mười nóc nhà, dân tứ xứ dạt tới dựng chòi tạm bợ, chưa ai buồn nghĩ tới chuyện tên tuổi ghi vào đâu. Chính ông là người đề nghị với Ông Cả Ngoạn năm đó: có sổ thì mới có cớ xin nhập vào sổ điền của tổng, có tên trong sổ điền thì con cháu sau này mới không bị coi là dân ở đậu trên đất không ai nhận. Từ đó ông thành biện xóm, không ai bầu chính thức, chỉ vì ông là người duy nhất viết được chữ cho ra chữ.

"Cha còn thức đó hả?"

Út Thà bưng chén nước từ nhà sau lên, đặt xuống cạnh bộ ván, ngồi thu chân bên cha. Cô mười sáu tuổi, tóc búi gọn sau gáy, tay còn dính chút bùn từ buổi chiều lội ruộng phụ hàng xóm bắt cá.

"Biên cho xong sớm, mai mốt lên tổng trình còn kịp." Bảy Nhâm không ngẩng lên, ngón tay lần theo dòng chữ cuối cùng đã viết. "Xóm mình mà có tên chính thức trong sổ điền của tổng, sau này con cháu không còn ai gọi là dân cồn hoang nữa."

"Con nghe người ta nói," Út Thà hạ giọng, "năm nay lúa gò cao chỉ được nửa vụ. Nhà mình còn đủ gạo ăn tới Tết không cha?"

Bảy Nhâm dừng bút. Câu hỏi đó ông đã tự hỏi mình cả tuần nay, chỉ là chưa ai nói thành lời. "Còn đủ. Con đừng lo." Ông nói, rồi cúi xuống viết tiếp, như thể viết được thì mọi chuyện còn nằm trong tầm kiểm soát của ông.

Bên ngoài có tiếng bước chân lội nước, rồi tiếng gọi cửa. "Biện Nhâm ơi, biện Nhâm còn thức không?"

Là thằng Tý, con nít mười tuổi, cha mẹ đã mất từ hồi dịch đậu mùa mấy năm trước, nay ở nhờ nhà bà con xa cuối cồn. Nó đứng ngoài hiên, chân trần lấm bùn tới gối, thở hổn hển.

"Chuyện gì vậy con?" Bảy Nhâm bước ra, Út Thà theo sau.

"Ông Cả Ngoạn kêu... kêu biện Nhâm qua nhà ổng gấp. Nói có chuyện ruộng đất cần biên." Thằng Tý nói, mắt liếc quanh như còn sợ điều gì khác chưa dám nói ra. "Con thấy... con thấy nhà cô Sáu Cội cũng có người qua lại đông lắm."

Bảy Nhâm khựng lại. Cô Sáu Cội là góa phụ ở gần giữa cồn, chồng mất năm ngoái vì bệnh gan, một mình nuôi hai đứa nhỏ. Giờ này mà nhà cô đông người, không phải chuyện ruộng đất.

"Con về nhà trước đi, khuya rồi." Ông xoa đầu thằng Tý, giọng cố giữ bình thường. "Có gì để mai biện Nhâm hỏi lại."

Thằng Tý dạ nhỏ rồi chạy đi, bóng nó khuất nhanh vào bóng tối giữa hai hàng nhà lá.

Út Thà nhìn theo, rồi quay sang cha. "Cha đi liền hả?"

"Ừ. Con đóng cửa, ngủ trước đi, đừng chờ cha."

Bảy Nhâm cầm theo cây đèn nhỏ, xỏ đôi dép lá, bước ra khỏi nhà. Đường mòn giữa cồn lồi lõm, mấy chỗ còn đọng nước mưa cũ chưa rút hết, lún tới mắt cá chân. Gió đêm thổi hơi lạnh từ phía Vàm Nao, mang theo mùi bùn tanh trộn mùi khói un muỗi từ mấy nhà dọc đường.

Ngang qua nhà cô Sáu Cội, ông thấy đúng như lời thằng Tý: năm sáu người đứng lố nhố trước cửa, giọng nói xì xào không rõ. Bà Tám Đảnh cũng có mặt, tay ôm cái giỏ đựng lá thuốc, mặt căng thẳng khác thường.

"Chuyện gì vậy?" Bảy Nhâm hỏi một người quen đứng ngoài cùng.

"Thằng con lớn cô Sáu Cội. Chiều nay còn khỏe mạnh, ăn cơm bình thường. Tối nay tự nhiên ói mửa dữ dội, đi tả liên tục, người lả đi." Người đó lắc đầu. "Bà Tám đang coi thử, chưa biết là bệnh gì."

Bảy Nhâm đứng lặng một lúc, rồi bước tiếp tới nhà Ông Cả Ngoạn, không nán lại lâu. Chuyện ruộng đất còn có thể chờ, nhưng nếu ông đứng đó nhìn, ông sợ mình sẽ nghĩ tới những chuyện chưa nên nghĩ tới vội.

Ông Cả Ngoạn đang ngồi trước hiên nhà, tay vân vê điếu thuốc rê chưa châm lửa, vẻ mặt nặng nề hơn thường ngày. Thấy Bảy Nhâm tới, ông ra hiệu ngồi xuống, không vòng vo.

"Biện Nhâm à, tui kêu ông qua không phải chuyện ruộng đất đâu." Ông Cả Ngoạn nói, giọng trầm hẳn xuống. "Tui muốn hỏi ông, sổ đinh xóm mình, tính tới bữa nay, đủ bao nhiêu miệng ăn hết thảy?"

"Hai mươi ba nóc nhà, tính đủ già trẻ lớn bé là một trăm lẻ chín người." Bảy Nhâm đáp không cần nghĩ, con số đó ông thuộc lòng hơn cả tên mình.

Ông Cả Ngoạn gật gù, mắt nhìn xa ra phía mé nước, nơi tiếng Vàm Sậy vẫn chảy rì rào trong đêm. "Một trăm lẻ chín," ông lặp lại, rồi im lặng thật lâu trước khi nói tiếp, giọng như đang tự hỏi chính mình hơn là hỏi Bảy Nhâm. "Tui có linh cảm không hay, biện à. Cái linh cảm mà hồi trẻ, ở quê cũ, tui từng có một lần, đúng năm mất mùa lớn nhất đời tui."

Ông chưa nói hết câu thì từ phía nhà cô Sáu Cội, một tiếng khóc rú lên xé giữa đêm tối, rồi tắt lịm.