Sàn bè nghiêng về bên trái từ đầu tháng. Cái thớt đầu nứt từ tuần trước, nên sáng nay Sophea đem cái thứ hai ra, cái má để dành. Cô kê nó lên một miếng ván vụn, rồi thấy miếng ván cũng nghiêng, bèn lấy cái ang úp xuống làm chân.

Thớt đứng yên. Cô cắt hành, từng khúc đều tay, đủ cho một nồi canh nhỏ.

Dưới sàn, mấy cái thùng phuy sắt đã chạm bùn từ hôm kia. Mỗi sáng cô ra mép bè nhìn cái cọc đo nước. Hôm nay nước hạ thêm một gang tay so với cuối tuần.

Cô không biết viết, nên cô nhớ bằng tay. Gang này. Gang kia.

Má ngồi ở bậc bếp, nướng cá khô trên than. Ngón tay phải của bà cong từ hồi gãy mà không bó. Bà bẻ cá bằng bốn ngón, không nhìn.

"Cá khô còn bao nhiêu?" má hỏi.

"Ba rổ. Hai rổ bán được, một rổ mốc."

"Mốc chỗ nào?"

"Rổ dưới cùng. Nước thấm từ sàn lên."

"Phơi lại."

"Phơi rồi. Nó vẫn mốc."

"Vậy bỏ."

"Bỏ hả má?"

"Bỏ. Ăn mốc thì đau bụng, mà đau bụng thì tốn thuốc."

Sophea gật. Cô không nói thêm. Mùa này cá ít, năm ngoái cũng ít, năm ngoái nữa cũng ít, nói ra cũng không thêm được con nào vào rổ. Trong làng ai cũng nói câu đó vào tháng năm, nói như chào nhau, và ai cũng nghe như được chào lại.

Hai người ăn ở cái mâm thấp trải trên chiếu bao bạt. Mép chiếu còn in chữ nhãn gạo Việt Nam, đỏ đã bạc thành màu thịt cá. Hai cái chén, hai đôi đũa, một đĩa cá khô nướng, một chén nước mắm ớt.

Cô đếm theo thói quen. Hai chén, hai người. Đúng.

Mái lá dừa nước nhỏ giọt sương đêm xuống bậc thềm. Vách bên trái là những bao bạt gạo đan vào nhau, chỗ sát cuối có một cái lỗ thủng bằng nắm tay.

Má nói sẽ vá. Má nói vậy từ hồi nào cô không nhớ. Cô cũng chưa thấy ai cầm kim ra vá, kể cả chính cô.

Qua cái lỗ ấy một sợi gió lọt vào, mỏng, lạnh hơn gió ngoài mé.

Ăn xong cô bưng chén ra mép bè rửa. Nước nâu, ấm, có váng phấn hoa trôi lờ đờ, mùi bùn nhẹ như mùi một cái chum lâu không mở.

Dưới chân cô, lồng tre nuôi cá cọ vào thùng phuy, kêu một tiếng khô. Trong lồng có ba con cá lóc, con nhỏ nhất vẫn quẫy khi bóng cô đổ xuống.

Ở đầu cầu ván, ông Chín Lưới đã ngồi từ sáng, lưng còng trên đống lưới, tay đưa kim đều như người đang đếm.

"Nước hạ mấy gang rồi con?" ông hỏi, không ngẩng.

"Một gang, ông."

"Hôm qua cũng một."

"Dạ."

"Cuối tuần hai. Mùa này hạ đều. Tháng sau thì lên."

"Sao ông biết tháng sau?"

"Tay ông biết. Vá lưới bốn chục năm, tay biết trước cái đầu." Ông bấm một nút, cắn đứt sợi chỉ. "Con đi rửa chén đi. Chén để lâu thì tanh."

"Chị Sophea!"

Thằng Vuth, cháu bà Tám, đang chèo cái thau nhôm từ nhà bên ra. Nó mới vào lớp một năm nay. Một tay nó chèo, tay kia giơ cái cặp lên khỏi đầu cho khỏi ướt. Cái thau chòng chành mỗi lần nó đổi tay.

"Đi học hả?" cô hỏi.

"Dạ. Nước hạ nữa hả chị?"

"Hạ một gang."

"Thầy nói nước hạ nữa thì thau không chèo nổi, thầy cho nghỉ."

"Thầy nói vậy hả?"

"Dạ không. Con nói." Vuth cười, lộ cái răng sún. "Mà con nói thầy nghe cũng được."

"Chèo đi. Trễ thầy ghi tên."

"Thầy ghi tên cũng được. Thầy ghi hết."

Nó chèo tiếp, cái thau xoay một vòng nhỏ rồi thẳng ra luồng. Cô nhìn theo cái cặp, không nhìn thằng nhỏ. Cái cặp xanh, quai đã sờn, hôm qua mới có thêm một miếng vá chỉ đỏ.

"Sophea!" Bà Tám gọi từ nhà bên, hai tay chống hông. "Nhà con còn ván không? Bà cần một miếng kê cái ang."

"Dạ còn. Con lấy cho bà."

"Miếng nhỏ thôi. Bà đâu có đòi nhiều."

"Dạ."

Cô chui xuống dưới bậc bếp, lục một đống ván vụn. Tìm được một miếng phẳng, cô đưa qua mé. Bà Tám cầm, lật hai mặt, gõ lên đầu gối như gõ một con cá, rồi gật.

"Ván tốt. Mai bà cho con hũ mắm."

"Con không lấy đâu bà."

"Bà cho má con. Con có phần gì mà không lấy."

Sophea quay vô nhà. Má đang chất hai rổ cá khô còn bán được lên cái ghe nhỏ buộc ở bậc thềm. Dây buộc ghe bà thắt bằng ba ngón, ngón thứ tư cong không bấm được.

Nút của bà chưa bao giờ tuột. Cô học thắt nút từ cái tay đó, và cô thắt không đẹp bằng.

"Trưa nay mày chèo ra chợ," má nói.

"Má không đi hả?"

"Má ở nhà. Hôm nay lưng đau."

"Dầu còn không má?"

"Nửa can."

"Nửa can chạy được tới chợ, không chạy về được."

"Thì chèo về."

"Chèo về mất hai tiếng."

"Mày có hai chân hai tay. Dầu thì không có."

Cô không cãi. Cô lấy cây sào dựa vách, thử độ dài, rồi đặt xuống sàn. Cái thớt vẫn đứng trên cái ang, không xê dịch.

Cô đạp thử góc sàn bằng mép ngoài bàn chân, chỗ chai dày nhất. Sàn nghiêng, nhưng nghiêng đều. Hai mươi năm cô đã quen cái nghiêng đều. Cái nghiêng không đều mới là cái làm cô thức giấc.

Sợi gió từ cái lỗ thủng đi qua mu bàn chân cô, rồi tắt. Chỗ chiếu sát vách đó trống, như mọi ngày. Má đã dọn mâm xong, đang buộc lại miệng bao muối, không ngẩng lên.

"Gạo lên hai trăm rồi," bà nói.