Trong đơn có tỏ chứng đau khoản này,

Giết người vậy cũng làm thầy,

Lẽ trời nào để cho mầy hại dân.

Ngư, Tiều nghe nói ngập ngừng,

E khi lũ ấy kiện sừng sẻ chi.

Cùng nhau đang lúc thai nghi,

Bị quân sai đến bắt đi vội vàng,

Quân rằng :Phụng lệnh bản quan

Sao không hồi tỵ? Thực chàng khinh quan.

Ngư, Tiều chịu phép chẳng than,

Theo quân đến chỗ dinh quan tỏ tình,

Quân đem ngồi xó công đình,

Chờ quan tra án, rồi mình sẽ thưa,

Thấy dân quỳ trước sân thưa,

Kẻ vô đơn cáo, người chờ làm cung,

Thấy ông đai mão ngồi trong,

Có bàn hương án đốt xông trầm đàn.

Thấy quân hộ vệ hai hàng,

Trước sân vồ nọc, roi, giàn hình ra.

Lệnh rằng: Dẫn lão Đậu ra,

Hỏi làm thầy thuốc đậu khoa mấy đời.

Học hành phương pháp mấy nơi,

Đầu đuôi gốc ngọn làm lời cung khai.

Đậu rằng: Vốn chẳng học ai,

Nhờ cha, thuốc trái để bài lại cho.

Ba ngày trái mới nóng ca,

Có thang Thanh giải hốt cho mát rồi.

Sáu ngày trái mọc chẳng vui,

Có thần công tán hốt bồi cho xong.

Chín ngày trái chẳng quán nung,

Đâu đâu cũng hốt Lộc nhung thang thầy.

Mười hai ngày chẳng đóng dày,

Thiên kim nội thác thang này dùng ra,

Quá kỳ trái chẳng lạc già.

Thanh biểu tán độc phép cha tôi truyền.

Phán rằng: Cứ phép gia truyền,

Còn như kinh sách thánh hiền để chi?

Đậu sang mấy bữa có kỳ,

Trở tay thấy biến, phép y sao thường?

Chứng thời hàn, nhiệt không thường,

Hoặc hư, hoặc thực, nhiều đường khác nhau.

Đậu bằng thực nhiệt nóng lâu,

Thần công, Thanh giải ấy đầu, cũng cho.

Đậu bằng hư lạnh nóng co,

Thần công, Thanh giải hốt dò sao nên?

Đậu nhờ khí huyết làm lên,

Mủ đầy vẩy kết, mới nên công dùng.

Lộc nhung thời huyết hãm thông,

Khí hư hôi bạch quên dùng sao xong?

Thiên kim thời khí hãm thông,

Huyết hư tử hắc quên dùng sao nên?

Thiên sang, hoa trái nhiều tên,

Ai từng trị đậu mà quên mùa trời,

Đã không gia giảm theo trời,

Lại quên chấp nhất khuấy đời biết bao!

Trước cha mày để tầm phào,

Nay mày cũng ỷ sẵn dao thuốc nhà.

Cha con bây hại người ta,

Hai đời gây nợ oan gia để dồn.

Lệnh truyền cho lũ âm hồn,

Kéo ra đòi mạng, lấy côn đánh đầu.

Phán rằng: Nào lão Cứu đâu?

Làm thầy châm cứu năm lâu ăn nhiều,

Vả xưa châm cứu sách nêu,

Cứu khi cấp xúc khôn điều thuốc thang,

E sau còn đứa bạo tàn,

Học chưa tới phép, làm ngang hại mình,

Minh Đường đồ đã vẽ hình,

Mười hai kinh huyệt biên danh điểm đầu,

Phép châm phép cứu rất mầu,

Bổ hư, tả thực, cạn sâu có chừng.

Cớ sao làm việc pha rừng,

Đau đâu cứu đó, không chừng đỗi chi,

Châm thời máy chảy loang bì,

Cứu thời cháy thịt, thẹo ghi nát mình.

Tưởng là phép trị bệnh tình,

Nào hay châm cứu quá hình quan tra.

Cấp kinh chứng đã cấm la,

Dám đem ngải hỏa giúp tà cho phong,

Bảy ngày ngoại trị chứng ung,

Còn đem lửa đốt thêm xông độc vầy.

Học thầy nào dạy cho mầy,

Làm ngang không phép hại bầy sinh linh?

Cả gan riêng lập phép hình,

Khảo dân lấy của, lung tình ăn chơi,

Nghênh ngang chẳng sợ lẽ trời,

Không riêng phép nước, coi đời có ai.

Lệnh truyền vồ nọc căng dài,

Đánh cho văng thịt lấy khai thật tình.

Cứu rằng: Tôi học thầy Kinh,

Ba năm hết sức đợ mình cố công.

Phép thầy dạy vẽ vốn không,

Phần nhà con vợ bần cùng thêm lo.

Theo thầy mới biết lò mò,

Trở về làm bậy đỡ cho khỏi nghèo.

Dù hay cứ sách làm theo,

Lỗi thầy mặc sách ai kèo nài chi,

Thật tình tôi chẳng biết chi,

Coi vào châm cứu, sách y bời bời.

Ban đầu tôi mới thử chơi,

Đau đâu cứu đó, có nơi bệnh lành.

Làm vầy may cũng đặng danh,

Có danh rồi biết đem mình trốn đâu,

Bởi người thiên hạ theo cầu,

Quen chừng nóng mật, phải âu làm đùa.

Phán rằng: Mày đã làm đùa,

Đỡ cơn nghèo ngặt rồi tua học hành.

Cớ sao lại phụ thầy Kinh,

Luống tham của lợi quên mình oan khiên.

Vài liều thuốc cứu mấy tiền,

Đòi ăn trăm chục, lại thêm thưởng ngoài.

Nhà giàu chẳng luận chi tài,

Kẻ nghèo đàn cuộc kèo nài bất nhân,

Làm chi mang tiếng bất nhân,

Để cho quỷ giận thần hờn khắp nơi,

Làm chi ác nghiệp thấu trời,

Đạo y cũng mắc tiếng đời chê bai.

Vậy thà buôn bán cầu tài,

Tính lời tính vốn theo loài làm ăn.

Đong lưng, cân thiếu lăng nhăng,

Đời còn ít oán mấy thằng con buôn,

Tham lam là thói con buôn,

Chưa làm vượt phép, luông tuồng hại dân.

Huống chi thầy thuốc cứu dân,

Sao đành tham của, lột trần người ta.

Đời kêu ăn cướp gian tà,

Ai dè thầy thuốc quá cha giặc mùa.

Gây nên nhân quả một tua,

Tội mầy làm bậy tính dùa về đâu.

Âm hồn oan uổng bấy lâu,

Lệnh cho sách mạng kéo đầu nó ra,

Kim châm lửa đốt nát da,

Có vay có trả kêu la lẽ nào.

Phán rằng: Còn lão Tam sao,

Dám đem thuốc bắc trộn vào thuốc nam.

Thầy chi sách vở lam nham,

Nửa nam nửa bắc, lại làm chia hai.

Vả xưa Bản thảo nhiều loài,

Hơn nghìn vị thuốc, thang bài rõ biên,

Trải đời vua thánh tôi hiền,