Nên xưa làm thuốc nhi khoa,

Bổ nhiều, tả ít, theo tà thực hư,

Cảm ơn liệt vị tổ sư,

Tấm lòng hoạt ấu nhân từ biết bao.

Chế ra làm tễ sẵn trao,

Bệnh nào thuốc nấy, uống vào thấy hay.

E sau thế tục nhiều thầy,

Chẳng thông y thuật hại bầy tiểu sinh.

Hỡi ôi học đạo Kỳ Huỳnh (Hoàng),

Mấy ai trị bệnh thẩm tình thực hư.

Xin coi phương sẵn Nhân Sư,

Đỡ cơn bệnh rộn tầm tư nhọc lòng.

Sau rồi rõ chước biến thông,

Máy huyền phép diệu dù lòng sử đương.

Tiểu nhi bệnh chứng dụng dược ca (Bài ca về việc dùng thuốc chữa bệnh trẻ con)

Dịch nghĩa:

Nghề y đã có riêng một khoa chữa bệnh trẻ con,

Phải nhớ kẻo khi cần không biết làm thế nào.

Sài giật, phát nóng cùng là ho có đờm,

Bảo mệnh đơn nhất thiết phải cho uống.

Cấp kinh, mạn kinh, hai chứng ấy phải dùng Tử kim đĩnh.

Sởi đậu chưa mọc, phải dùng thang Trợ vị,

Môi miệng bị lở, nên dùng thang Hóa độc.

Sốt liên miên, nên dùng Bảo long tinh tinh tán.

Nôn mửa, phần nhiều nên dùng Thiên châm hoàn.

Các chứng cam thường nên dùng Lô hội.

Các thầy thuốc nên nhớ, khỏi phải tìm tòi.

Lối này Ngư nói với Tiều:

Bấy lâu học hữu nghe nhiều phương hay.

Phận ta gặp bạn còn may,

Nhân Sư kết bạn lại hay dường nào.

Bạn thầy tài đức bậc nào,

Thầy theo chơi muộn, biết bao giờ về.

Môn rằng: chẳng những tài nghề,

Bạn thầy như ngọc chương khuê đức tuyền.

Ngươi, ta mong học hy hiền,

Thầy ta hy thánh, bạn nguyền hy thiên.

Bạn thầy mong học hy thiên,

Có nghe tên họ, đời truyền hai ông.

Hiệu xưng rằng Hưởng Thanh Phong,

Rằng Ảnh Minh Nguyệt, hai ông bạn thầy,

Thanh Phong cầm tiết chẳng day,

Bụi nhơ chẳng chút, so tày giá trong.

Lấy lòng tạo hóa làm lòng,

Cho người nghe tiếng khó mong thấy hình.

Thanh Phong vốn đã sạch mình,

Lại thêm Minh Nguyệt tài lành thú cao.

Tốt thay Minh Nguyệt thú cao,

Đường trong trời đất chỗ nào chẳng thông,

Lòng gương soi khắp non sông,

Đêm thanh cảnh vắng bạn cùng văn nhân,

Hai ông khí tượng tinh thần,

Một người một vẻ, mười phân rõ ràng.

Ở theo một bậc thanh nhàn,

Lành trau đạo vị chẳng mang lụy đời.

Thầy ta thường bữa ngâm chơi,

Khen hai ông ấy có lời thơ hay:

Hưởng Thanh Phong tự ngâm (Nhập Môn tụng truyền)

Dịch nghĩa:

Tiếng ra đời bụi chẳng nhơ mình,

Người triết yêu ta một chữ thanh.

Nhẹ thổi chòi trời tan tiếng oán,

Sạch nồng đãy đất giúp hơi sinh.

Êm lòng Sào, Hứa chơi khe biếc,

Mát mặt Di, Tề ngó núi xanh.

Ba chục sáu cung đâu chẳng biết,

Đức làm quân tử đặng thơm danh.

Ảnh Minh Nguyệt tự ngâm (Nhập Môn tụng truyền)

Dịch nghĩa:

Khỏi vòng hối thực thấy ra mình,

Đời tối trông ta một chữ minh.

Bóng thỏ ven mây lồng đất trắng,

Gương thiềm đáy nước vẽ trời xanh,

Ra vào chẳng nhọc người dong bước,

Tròn méo nào cho vật giấu hình.

Hai chục tám sao đều chạy mặt,

Theo thời biết mấy lúc hư dinh (doanh).

Nhập Môn đọc mới dứt lời,

Phút đâu có khách tới chơi nói dồn.

Khách rằng: Nghe tiếng người đồn,

Chúa Liêu khiến sứ tới môn Đan Kỳ.

Sứ đem lễ rước Nhân Sư,

Về Liêu làm chức Thái y trong tòa.

Nhân Sư xưng bệnh chẳng ra,

Chưa hay xưng bệnh ấy là bệnh chi.

Nhập Môn nghe nói sợ nghi,

Vội vàng ngày ấy liền đi thăm thầy.

Ngư, Tiều sắm lễ học thầy,

Đều theo Đường thị lối này đem đi,

Ba người lên chốn Đan Kỳ,

Gió nam riu thổi, vừa khi nắng chiều.

Trời tây cảnh vật buồn hiu,

Hồ sen ngút tỏa, non Kiều mây bay.

Nơi nơi tang giá bóng day,

Canh lui dặm liễu, mục quày đường lê.

Ngày chiều nhả bức hồng nghê,

Hươu vào động núi, hạc về đình xưa.

Ba người tới cửa vừa ưa,

Thấy người Đạo Dẫn đứng ngừa trước sân.

Cùng nhau gặp mặt chào mừng,

Đem vào tịnh thất vừa chừng hoàng hôn.

Ngư, Tiều cùng gã Nhập Môn,

Một đêm han hỏi chuyên tôn sư dài.

Dẫn rằng: Việc chẳng khá nài,

Nhân Sư bệnh, ở Thiên Thai lánh người.

Dạy ta thay mặt, đổi lời,

Về đây từ tạ sứ vời Tây Liêu.

Thầy ta chẳng khứng sĩ Liêu,

Xông hai con mắt bỏ liều cho đui.

Gặp cơn trời tối thà đui,

Khỏi gai con mắt, lại nuôi tấm lòng.

Nhập Môn nghe nói não nùng,

Trách rằng Minh Nguyệt, Thanh Phong phụ thầy.

Hai ông đã chẳng khuyên thầy,

Phần ngươi sao nỡ để vầy, không can.

Vả xưa lắm kẻ từ quan,

Ai từng ở ẩn lại mang tật sầu.

Di, Tề chẳng khứng giúp Châu (Chu).

Ăn rau non Thú phải âu trọn mình.

Thà như Quỷ Cốc tiên sinh,

Gặp đời Chiến quốc thanh danh chẳng sờn.

Thà như bốn lão Thương Sơn,

Hồng bay phụng lánh, ai ràng buộc đâu.

Thà như hai họ Nghiêm, Châu,

Chẳng tham lộc Hán, cày câu mặc tình.

Thà như Ngũ Liễu tiên sinh,

Gặp cơn Tấn loạn giữ mình cũng xong.

Họ Đào Tể tướng sơn trung,

Chúa Lương khuất lễ mới dùng đặng va.

Họ Vương dạy học Phần Hà,

Buổi Tùy không đạo, ở nhà cũng hay,

Trúc Lâm là bọn đắm say,

Nước loàn bầu rượu còn hay che mình,

Rong chơi là bọn Lan đình,

Bụi Hồ chẳng đến nhơ hình chiếc ghe.

Sách nêu xử sĩ nhiều phe,

Hành tàng hai chữ ít nghe phụ lòng.

Vòng danh, xiềng lợi, thả dong,

Vật ngoài gió bụi, người trong tiên thần.

Thôi thời thôi vậy đành phần,