Có những điều người ta chờ đợi cả bốn năm, nhưng đến khi nói ra lại chỉ cần đúng một tờ giấy nhỏ gấp nhiều lần.

Buổi sáng lễ tốt nghiệp, An thức dậy lúc năm giờ rưỡi.

Không phải vì háo hức. Hay nói đúng hơn — không hoàn toàn vì háo hức. An nằm trên giường nhìn lên trần nhà, lắng nghe tiếng xe máy ngoài ngõ bắt đầu rục rịch, tiếng mẹ dậy sớm đun nước pha trà vọng qua cánh cửa khép hờ. Bình thường như bao sáng khác. Chỉ có điều trong túi quần An, tờ giấy đã gấp đi gấp lại đến mức những nếp gấp gần như thành vết rách.

An đã viết tờ giấy đó ba tuần trước.

Không, sai. An đã viết phiên bản đầu tiên ba tuần trước. Rồi xé đi. Rồi viết lại. Rồi xé tiếp. Tổng cộng bảy lần. Tờ giấy đang nằm trong túi An là phiên bản thứ tám, được viết lúc hai giờ sáng hôm qua khi An ngồi trong căn phòng trọ tám mét vuông, ánh đèn vàng leo lét, và cuối cùng quyết định: nếu không nói bây giờ thì sẽ không bao giờ nói nữa.

Sau lễ tốt nghiệp, Minh sẽ về Đà Nẵng. Cha Minh mở xưởng cơ khí, đã chờ Minh về phụ từ năm ngoái. Minh sẽ không ở lại Hà Nội. An biết điều đó từ tháng Ba, khi hai đứa đang ngồi trong thư viện sửa chương ba luận văn, Minh buột miệng nói: "Tao nghĩ sau tốt nghiệp tao về nhà, ông già tao cần người." Giọng Minh bình thản như đang nói chuyện thời tiết. Còn An ngồi im, nhìn xuống màn hình laptop, gõ tiếp một câu không có nghĩa gì rồi xóa đi.

Đó là lần đầu tiên An nhận ra mình sợ.

Bốn năm đại học, An và Minh ngồi cạnh nhau từ tiết học đầu tiên năm nhất vì tên trong danh sách lớp xếp gần nhau. Minh thì to xác, hay cúi đầu ngủ gật trong giờ lý thuyết nhưng đến giờ thực hành lại nhanh tay nhất phòng. An thì nhỏ người, ghi chép cẩn thận, hay nhắc Minh những hạn nộp bài mà Minh quên. Người ngoài nhìn vào hay nói hai đứa bù trừ cho nhau. Nhưng An nghĩ đó không hẳn là lý do.

Lý do là — Minh làm An thấy mọi thứ vừa đơn giản vừa đáng để cố.

Năm hai, kỳ thi Kinh tế vi mô, An trượt môn lần đầu trong đời. Buổi tối hôm nhận điểm, An ngồi trên bờ tường sau ký túc xá, không khóc mà cũng không nói được gì. Minh đến ngồi cạnh, không hỏi, chỉ mở túi ra lấy một gói xôi lạc và đặt vào tay An. "Ăn đi rồi tính." Vậy thôi. Nhưng An ăn hết gói xôi đó và cảm thấy bớt chìm xuống một chút.

Năm ba, kỳ thực tập ở công ty tư vấn quận Đống Đa, hai đứa phải chạy xe máy qua bảy cây số mỗi sáng. Những hôm trời mưa, Minh hay đưa áo mưa của mình cho An dùng rồi tự ướt, bảo "tao to người mưa mát còn tốt." An hay nhớ cái cảm giác ngồi sau xe Minh, tay bám vào thành túi đựng đồ phía sau, gió mùa đông thổi lạnh buốt mà lại không muốn về.

Năm tư, tháng cuối viết luận văn, hai đứa ngủ lại thư viện trường ba lần. Lần cuối, khoảng hai giờ sáng, Minh gục xuống bàn ngủ thiếp. An ngồi nhìn Minh — mái tóc hơi xõa xuống trán, bờ vai rộng co lại theo nhịp thở đều — và lần đầu tiên An nghĩ thẳng thắn ra điều mà bốn năm nay cứ nằm dưới đáy ngực không chịu nổi lên: Tao không muốn sau này không còn thấy mặt mày nữa.

Không phải tình bạn. An biết đó không phải tình bạn. Nhưng biết và nói là hai chuyện khác nhau.

Lễ tốt nghiệp bắt đầu lúc tám giờ sáng, kết thúc lúc mười một giờ.

Hội trường lớn, ghế nhựa xanh xếp thành hàng, tiếng micro rè rè của ban tổ chức, những bài phát biểu của thầy hiệu trưởng mà An nghe mà không nghe. An ngồi trong hàng ghế sinh viên, hai tay đặt lên đùi, cảm nhận tờ giấy trong túi quần qua lớp vải mỏng. Minh ngồi cách An hai ghế, đang dùng điện thoại nhắn tin cho ai đó — có lẽ cha, có lẽ bạn ở nhà.

Khi xướng tên lên nhận bằng, An bước lên sân khấu, bắt tay thầy hiệu trưởng, quay ra nhìn xuống hội trường và không tìm mặt ai khác ngoài Minh.

Minh đang nhìn lên. Và khi hai ánh mắt chạm nhau, Minh giơ ngón cái lên. Vẫn cái kiểu đó. Bốn năm không thay đổi.

An bước xuống, tim đập không theo nhịp bình thường.

Sau lễ là thời gian tự do để chụp ảnh.

Sân trường tháng Sáu nắng đổ vàng trên từng phiến gạch. Mọi người ùa ra, áo cử nhân xanh bay phấp phới, tiếng cười, tiếng gọi nhau, tiếng shutter điện thoại liên tục. Ai cũng muốn chụp cùng ai. Ai cũng muốn giữ lại cái khoảnh khắc này trước khi nó tan ra.

An đứng ở rìa một nhóm chụp ảnh, cười theo, nhưng mắt cứ đảo tìm Minh trong đám đông.

Minh đang đứng cạnh mấy đứa bạn cùng nhóm thực tập, đang bị kéo vào một kiểu ảnh nhảy lên cùng nhau. Minh cười, tóc hơi rối, cổ áo cử nhân lệch một bên. Trông Minh không có vẻ buồn gì cả.

An chợt nghĩ: biết đâu chỉ có mình tao đang buồn.

Rồi nghĩ tiếp: nếu vậy thì tờ giấy này không thể nằm trong túi thêm một ngày nào nữa.

An len qua đám đông, đi thẳng về phía Minh. "Minh." Giọng An hơi khô hơn dự định. "Mày... ra chỗ kia tao cần nói chuyện chút."

Minh nhìn An một cái, có lẽ nhận ra gì đó trong giọng, gật đầu rồi nói với mấy đứa kia: "Tao ra chút."

Góc vắng An kéo Minh đến là hành lang dài dọc theo dãy phòng học cũ, ít người qua lại hơn. Tiếng ồn từ sân trường vọng vào nghe như từ xa lắm. Nắng chiếu nghiêng qua cửa sổ hành lang, đổ những ô sáng dài trên nền gạch.

An dừng lại. Minh dừng lại nhìn An.

Tay An run. Không nhiều, nhưng đủ để An cảm thấy. An cúi xuống lấy tờ giấy từ túi quần ra — tờ giấy đã gấp nhiều lần đến mức các cạnh đã mềm nhũn — rồi đưa cho Minh.

Không nói gì.

Minh nhìn tờ giấy, nhìn An, rồi nhận lấy.

An quay mặt đi nhìn ra cửa sổ. Không dám nhìn Minh mở ra. Không dám nhìn Minh đọc. Chỉ đứng đó, nghe tiếng giấy sột soạt khẽ, nghe tiếng bước chân xa xa ngoài sân, nghe tim mình đập theo nhịp đếm ngược mà không biết đếm đến đâu.

Không khí im.

An không biết Minh đọc bao lâu. Có thể ba mươi giây. Có thể một phút. Cảm giác dài hơn bất kỳ kỳ thi nào An từng ngồi qua.

Rồi có tiếng động nhỏ — tiếng giấy gấp lại.

An vẫn không quay lại.

Rồi Minh nói, giọng khẽ hơn thường ngày, như sợ vỡ cái gì đó:

"Tao cũng vậy. Chỉ là tao không biết mày muốn gì."

An thở ra.

Một hơi thở dài, chậm, như thể bốn năm nén lại trong lồng ngực đột nhiên được tháo ra cùng một lúc. Vai An hơi run. Không phải vì buồn. Không hẳn vì vui. Chỉ là — nhẹ. Nhẹ đến mức An không quen.

An quay lại nhìn Minh.

Minh vẫn đứng đó, tờ giấy cầm trong tay, mặt không che giấu gì nhiều — cái biểu hiện mà An đã học thuộc trong bốn năm, biết khi nào Minh đang thật sự nói thật và khi nào Minh đang nói cho xong. Lần này là thật.

"Mày giữ tờ đó bao lâu rồi?" Minh hỏi.

"Ba tuần," An nói. Rồi sửa lại: "Ba tuần phiên bản này. Trước đó còn mấy phiên bản khác."

Minh nhìn tờ giấy một lúc, rồi cất vào túi áo cử nhân. "Tao không biết," Minh nói lại, chậm hơn lần trước, như đang tự kiểm tra từng chữ. "Tao cứ nghĩ mày coi tao là bạn thôi. Mày không bao giờ... tao không đọc được."

"Tao cũng không đọc được mày," An nói. "Mày về Đà Nẵng — tao cứ tưởng chắc không có gì ở đây giữ mày lại."

Minh im một chút. Ngoài sân tiếng ai đó đang đếm "một, hai, ba" rồi cả nhóm cười rộ lên. Ô nắng trên nền gạch dịch chuyển rất chậm.

"Mày muốn tao ở lại không?" Minh hỏi.

Câu hỏi đơn giản đến mức An không ngờ. An nghĩ sẽ phải giải thích nhiều hơn, sẽ phải vòng vo hơn, sẽ có khoảng thời gian im lặng khó chịu dài hơn. Nhưng Minh hỏi thẳng như Minh vẫn hay làm — như hỏi có muốn ăn xôi không, như hỏi xong chương chưa, như tất cả những câu hỏi bốn năm nay Minh đặt ra đều không cần nhiều chữ mà vẫn đủ.

"Tao không biết mày ở lại hay đi," An nói. "Tao chỉ muốn mày biết. Trước khi không còn dịp."

Minh gật đầu. Chậm.

"Tao biết rồi," Minh nói.

Rồi Minh nhìn An theo cái cách mà An sẽ nhớ rất lâu sau này — không phải cái nhìn kịch tính, không phải cái nhìn như trong phim, chỉ là cái nhìn bình thường của một người đang nhìn thật sự, không có màng che — và nói thêm: "Tao phải về Đà Nẵng. Nhưng Đà Nẵng không phải tận cùng thế giới."

An không trả lời ngay. Nhưng lần này là im lặng khác. Không phải im lặng của người sợ. Là im lặng của người vừa đặt xuống được thứ gì đó nặng, và đang đứng thẳng người lại sau khi buông.

Họ quay trở ra sân sau đó.

Vẫn còn nhiều người chụp ảnh. Vẫn còn tiếng cười, tiếng gọi nhau, tiếng nhạc ai đó bật từ điện thoại. Ánh nắng tháng Sáu vẫn vàng rực trên những tà áo cử nhân xanh tung bay.

Một đứa trong nhóm kéo An vào chụp ảnh cùng. An cười, lần này cười thật. Minh đứng bên cạnh, vai chạm vai An một cái rất tự nhiên, không nói gì, nhưng không bước ra.

Sau này An sẽ nhớ lại buổi sáng đó nhiều lần — nhớ tờ giấy gấp tám lần, nhớ hành lang có ô nắng nghiêng, nhớ hơi thở dài sau bốn năm. Nhớ rằng điều chưa nói cuối cùng đã được nói, không phải bằng lời nói đầu tiên mà bằng tờ giấy, và câu trả lời không phải là có hay không mà là tao cũng vậy — ba chữ ngắn đủ để mọi thứ bắt đầu từ đây.

Mặt trời tháng Sáu đứng bóng trên sân trường. Áo cử nhân bay. Và An, lần đầu tiên trong bốn năm, đứng giữa tiếng ồn ào mà không thấy mình đứng một mình.