Con cá rô quẫy thêm một cái trong lòng bàn tay Kình rồi nằm im hẳn. Nó rút một cọng lác dưới chân cột, xỏ qua mang cá, thắt nút, treo lên đầu cán mái chèo cạnh cái túi vải chàm của Piên. Con cá đung đưa, đập nhẹ vào túi vải, tanh tanh.

Hồ dưới góc tờ yết vẫn rỉ. Vệt ướt chảy dài xuống thân cột, tới chỗ có ai đó khắc dở một chữ bằng mũi dao thì rẽ sang hai ngả.

Bên kia bến, chiếc ghe tam bản có hai con mắt vẽ ở mũi đã ghé hẳn vào bờ. Người đứng mũi chống sào một cái, ghe trườn sát cầu ván, đứng yên. Ông không buộc dây. Ông nhìn sang.

"Cậu vác cái mái chèo ấy đi đâu?"

Giọng Bắc, không to, mà qua được mặt sông. Mấy người đứng quanh cột yết quay lại nhìn ông, rồi nhìn Kình.

"Dạ, con đi tìm ghe."

Ông nhìn cái mái chèo trước. Nhìn lâu. Rồi mới nhìn người.

"Mái ấy hai thước tư. Ghe nó phải sáu thước trở lên. Ghe ấy không ở bến này."

Kình nhìn xuống cái mái chèo. Nó không biết ông đo bằng gì. Ông không cầm thước, không bước lại gần. Ông chỉ đứng trên mũi ghe mà nhìn.

"Ông đo bằng gì vậy ông?"

"Bằng mắt. Mắt thợ đo sai thì thợ đói."

"Dạ. Ghe đó ở bến khác."

"Thế thì đi tìm bến khác." Ông chống sào cho ghe nhích thêm một chút, mạn ghe chạm cột cầu ván kêu cộc. "Vừa nãy cậu đọc giấy cho bà bán cá."

"Dạ."

"Biết chữ à?"

Kình đứng yên. Nó chờ câu sau. Câu sau bao giờ cũng là "tên gì", "quê đâu", "họ gì". Ở cửa Giám người ta hỏi vậy. Trên đoàn kiểm kê người ta hỏi vậy. Tờ giấy dán trên cột kia cũng chỉ hỏi có vậy rồi tự trả lời: không họ.

Câu sau không tới.

"Phường tôi cần người đọc giấy," ông nói. "Cai đưa giấy, cả phường cầm ngược."

"Phường gì vậy ông?"

"Phường thợ. Xóm Kim. Ngược sông, ven kinh."

Chữ "kinh" làm Kình lùi nửa bước. Gót chân nó chạm vào chân cột yết. Cộc trên vai trái bấu chặt hơn vào cổ áo vá.

Ông trên mũi ghe nói tiếp như không thấy cái lùi ấy.

"Ở xóm tôi không ai hỏi họ. Hỏi tay thôi."

Ông chìa tay ra. Kình chần chừ, rồi bước xuống hai bậc cầu ván, đưa tay cho ông. Bàn tay ông to, sạm, khô như vỏ cây, hai ngón trỏ ngón giữa chai thành một vệt dày cong cong. Ông lật ngửa bàn tay Kình, bấm ngón cái vào chỗ chai ở gốc ngón.

"Chai chèo," ông nói. "Không phải chai đục. Thế thôi."

Ông buông tay nó ra, quay vào khoang, không hỏi nó đi hay ở.

Cộc ghé sát tai.

"Ổng không hỏi tên. Hiếm đó."

"Hiếm thì sợ."

"Sợ thì đứng đây đọc yết thêm cho bà con nghe." Cộc hất cằm về phía cái cột. "Thằng nhỏ cởi trần hồi nãy chạy đi rồi. Nó chạy đi kêu ai thì tao không biết."

Kình ngoái lại. Tờ giấy trắng trên cột. Chữ Kình, nét bộ ngư bên trái. Dưới cùng là ô vuông son đỏ, bốn cạnh thẳng, giữa trống trơn.

Nó bước xuống cầu ván.

Trên ghe có ba người nữa. Một gã cao lêu nghêu, tóc buộc vội, cười hở cả lợi, chìa tay đỡ cái mái chèo cho nó như đỡ một cây sào bình thường. Một người đàn ông gầy, ít tuổi hơn ông trên mũi, đang cúi buộc lại chồng ván, không ngẩng lên. Và một con bé tóc tết một đuôi ngồi chồm hổm trên đống gỗ mít, tay cầm cái đục nhỏ. Con bé nhìn cái mái chèo, nhìn hai bàn tay Kình, rồi bĩu môi một cái thật dài.

"Tay ấy cầm đục thì hỏng gỗ," con bé nói, không với ai.

"Ngồi im," gã cao bảo.

"Em nói gỗ chứ có nói người đâu." Con bé hất cằm về cái mái chèo. "Mái ấy ai đẽo?"

"Dạ, không biết," Kình nói. "Của thầy tui."

"Đẽo vụng. Cán lệch một phân."

"Lệch mà chèo được."

"Chèo được thì chèo. Em chỉ bảo nó lệch."

Kình nhìn cán chèo. Nó không thấy lệch chỗ nào.

Khoang ghe chất đầy ván xẻ mới, thớ còn trắng, mùi mùn cưa hăng tới mức cay mắt. Cộc vừa tụt khỏi vai Kình xuống khoang đã hắt hơi. Một cái. Hai cái. Một tràng.

Con bé tóc tết ngó quanh. "Đứa nào hắt hơi?"

"Gió," gã cao nói.

Ghe nhổ sào lúc chiều. Ông trên mũi chống ba sào thì ghe ra giữa dòng, mắt vẽ ở mũi nhìn ngược nước. Kình ngồi ở đuôi, mái chèo gác ngang đùi, chưa ai bảo nó chèo.

Tối, ghe neo ở một vụng nước lặng, bờ có hàng tre cong. Ở đuôi ghe có cái bếp đất nung, than còn đỏ. Kình gỡ con cá rô khỏi đầu cán, nướng trên than. Mỡ cá xèo xèo nhỏ xuống. Nó lấy móng tay tách đôi con cá, nửa đuôi để ăn, nửa đầu đặt riêng lên một mảnh lá chuối.

Gã cao ngồi xuống cạnh nó, ăn cơm nắm.

"Để phần ai đấy?"

"Dạ, để phần cái mũi ghe."

Gã cười hở lợi, gật như hiểu.

"Miệt dưới à?"

"Dạ."

"Nghe giọng là biết. Ở xóm tôi có một ông lái miệt dưới, chửi thề nghe như hát." Gã nhai hết nắm cơm. "Ông Cả bảo mai cậu đọc giấy cho phường. Đọc chậm thôi, phường tôi nghe chậm."

"Giấy gì vậy anh?"

"Giấy cai. Đọc thì biết." Gã phủi tay. "Tôi tên Ngãi. Còn cậu thì thôi, khỏi nói."

Kình mang mảnh lá chuối ra đặt ở mũi ghe, chỗ tối nhất. Lúc nó quay đi, một khúc tay lông xù cụt ngang khuỷu thò ra từ bóng tối, kéo mảnh lá vào trong.

"Đầu cá rô ngon nhất," Cộc nói từ trong tối, miệng đầy. "Ngoại mày nói vậy."

"Cha nói câu đó hồi trưa rồi."

"Nói hai lần cho mày nhớ."

Gần khuya, Kình nằm co ở đuôi ghe, đầu gối lên cuộn dây thừng. Nó nghe tiếng bước chân trên ván. Ông trên mũi ghe đi qua chỗ nó, dừng lại trước cái mái chèo Kình dựng nghiêng vào mạn.

Kình nhắm mắt, để hở một khe.

Ông cầm cây mái chèo lên. Ông rút ở thắt lưng ra một cây thước gỗ, một đầu gãy, chỗ gãy quấn dây gai chặt từng vòng. Ông đặt cây thước dọc cán mái chèo, đo một lượt từ đầu cán tới bản chèo, môi mấp máy đếm.

Rồi ông gật, dựng cái mái chèo về chỗ cũ. Đúng chỗ. Đúng cái nghiêng Kình đã dựng.