Buổi chiều muộn, nắng đã ngả vàng như mật ong đổ xuống dãy núi Thanh Vân, nhuộm cả con đường mòn đất đỏ thành một dải lụa hổ phách dài hun hút. Vân Kỳ oằn lưng dưới gánh củi nặng gần bằng trọng lượng bản thân cậu, hai bàn chân trần bấm chặt vào từng viên đá lởm chởm, mỗi bước đi phát ra tiếng thở khẽ nhưng đều đặn như con nước suối không bao giờ ngừng chảy.

Hôm nay cậu lên núi từ khi trời còn nhọ mặt người. Mười ba tuổi, thân hình gầy nhỏ như cành sậy non, thế mà gánh củi chẳng khác gì người lớn. Đó là cách duy nhất Vân Kỳ đỡ đần được bà nội — người đàn bà tóc trắng như cước đã cúi lưng xuống đất suốt ba mươi năm để nuôi cậu lớn khôn từ khi cha mẹ bỏ đi không một lời từ biệt.

Cậu không oán giận. Hay đúng hơn, cậu đã oán giận, rồi mệt mỏi với việc oán giận, rồi đặt nó xuống như đặt gánh củi này — nặng thì có, nhưng đặt xuống được.

Bước qua khúc quanh dưới tán cây đại thụ cổ thụ, Vân Kỳ suýt vấp phải một thứ gì đó nằm chắn ngang đường.

Một lão nhân.

Ông ta nằm nghiêng, lưng tựa vào gốc cây, đầu cúi xuống như kẻ say ngủ. Nhưng cái cách ngã ngồi đó — xương gối lộ hẳn ra, tay phải đặt lên bụng, ngón tay hơi co lại — là cách của người kiệt sức, không phải người ngủ ngon.

Vân Kỳ đặt gánh củi xuống. Không cần nghĩ lâu. Cậu quỳ xuống, áp tay lên trán lão nhân.

Nóng. Không phải nóng sốt — mà nóng như than hồng đặt dưới da thịt, một thứ nhiệt độ khác thường đến mức Vân Kỳ rụt tay lại, rồi lại chìa ra lần nữa.

"Lão nhân, lão nhân có nghe tiểu tử nói không?"

Không đáp.

Vân Kỳ nhìn quanh. Con đường này vắng, từ buổi sáng cậu lên núi chỉ gặp có hai người tiều phu già đi ngược chiều. Làng gần nhất cách đây nửa canh giờ đi bộ. Cậu không thể bỏ lão nhân nằm đây đến tối.

Cậu tháo cái nón lá đội đầu, chạy đến con suối nhỏ cách đó chục bước, múc đầy nước, chạy về dội lên mặt lão nhân.

Lão nhân ho một tiếng. Mắt mở ra.

Và Vân Kỳ, trong khoảnh khắc đó, gần như bước giật lùi.

Đôi mắt lão nhân không phải mắt người bình thường.

Không phải vì chúng kỳ dị hay đáng sợ — mà ngược lại, chúng quá bình thản. Như hai giếng nước sâu không thấy đáy, phản chiếu cả trời chiều, cả núi rừng, cả cậu bé tiều phu đang đứng run run trước mặt, mà không chứa đựng một gợn sóng nào cả.

"Cháu..." lão nhân lên tiếng, giọng khàn khàn nhưng không yếu. "Cháu dội nước lên mặt ta."

"Dạ. Tiểu tử xin lỗi. Lão nhân ngất đi, tiểu tử không biết làm gì khác."

Lão nhân ngồi thẳng dậy, chậm rãi, không cần Vân Kỳ đỡ. Bộ quần áo ông mặc là vải thô màu nâu đất, vá víu nhiều chỗ, bụi đường bám đầy. Tóc bạc búi lại bằng một cọng rơm. Nhìn qua thì chẳng khác gì lão ăn mày nào đó lỡ đường.

Nhưng đôi mắt đó.

"Họ Hư," lão nhân nói, như tự giới thiệu với không khí. "Ta họ Hư. Cháu tên gì?"

"Vân Kỳ. Tiểu tử là Vân Kỳ."

"Vân Kỳ." Lão Hư nhắc lại tên cậu như đang nếm thử vị của từng chữ. Rồi ông nhìn cậu — không phải nhìn thông thường, mà là loại nhìn khiến Vân Kỳ có cảm giác lão đang xem qua cậu, nhìn thấy thứ gì đó bên trong cậu mà chính cậu không biết là có.

Một khắc. Hai khắc. Ba khắc.

Vân Kỳ không dám động đậy. Không biết vì sao cậu không dám.

"Năm nay cháu bao nhiêu tuổi?"

"Mười ba."

"Gia đình?"

"Tiểu tử sống với bà nội. Cha mẹ... đã đi lâu rồi."

"Hm." Lão Hư gật đầu nhẹ, như đây là thông tin ông đã biết trước. "Cháu có đi thử linh căn chưa?"

Câu hỏi như mũi kim đâm vào chỗ bầm dập nhất trong lòng Vân Kỳ.

"Có," cậu đáp, giọng phẳng lặng đến mức chính cậu cũng không nhận ra tiếng mình. "Tiểu tử đã thử. Linh căn bậc Vô. Thấp nhất trong tất cả các bậc — thấp hơn cả bậc Hạ Hạ. Không môn phái nào nhận."

"Ta biết."

Vân Kỳ nhìn lên. "Lão nhân biết?"

"Ta biết cháu bị từ chối ở Thanh Vân Môn, ở Tứ Hải Các, ở Kiếm Lâm Đường." Lão Hư đếm tên các môn phái trên đầu ngón tay, giọng không vội không vàng. "Năm ngoái còn có một đoàn tuyển mộ từ Ngọc Hư Cung đi ngang, cháu chạy ra xin thử, họ nhìn đá linh căn một cái rồi lắc đầu không nói lời nào."

Vân Kỳ cứng người.

"Lão nhân... làm sao biết chuyện đó?"

"Ta biết nhiều thứ," lão Hư nói, không giải thích thêm. Ông chống tay đứng dậy, phủi bụi trên ống tay áo, rồi đột ngột hỏi thẳng: "Con có muốn tu luyện không?"

Câu hỏi quá đơn giản đến mức Vân Kỳ không biết phải đáp thế nào.

Muốn. Dĩ nhiên cậu muốn. Từ khi còn nhỏ xíu, cậu đã nhìn những đệ tử môn phái cưỡi kiếm bay qua bầu trời mà nín thở không dám thở mạnh, sợ giấc mơ vỡ tan. Cậu muốn tu luyện đến mức nhiều đêm không ngủ được, nằm nhìn trần nhà đất nghĩ về những vì tinh tú mà các cao nhân nói là cõi tiên cao nhất.

Nhưng muốn mà không được — thì muốn để làm gì?

"Tiểu tử linh căn bậc Vô," Vân Kỳ nói, cố giữ cho giọng không run. "Không thể tu luyện. Không có linh căn thì linh khí trời đất không thể đi vào kinh mạch. Đây là điều cả thiên hạ đều biết."

"Cả thiên hạ đều biết." Lão Hư lặp lại câu đó, khẽ mỉm cười. Nụ cười kỳ lạ — không phải cười chế giễu, không phải cười thương hại, mà là nụ cười của người biết một điều bí mật mà không ai khác biết. "Vậy cháu có biết tại sao cả thiên hạ đều biết điều đó không?"

Vân Kỳ nhíu mày. "Vì... đây là sự thật?"

"Vì cả thiên hạ đều đo bằng cùng một cái thước." Lão Hư nói chậm rãi, từng chữ như viên đá thả xuống giếng sâu, tiếng vang còn đọng lại lâu sau khi đã rơi. "Đá linh căn đo ngũ hành — Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Nếu cháu thuần một hành thì linh căn thượng phẩm. Hai hành thì trung phẩm. Ba hành trở lên thì hạ phẩm, vì linh khí tản mác không tập trung. Đá đo không thấy gì thì gọi là bậc Vô — vô linh căn, vô hy vọng."

"Đúng vậy," Vân Kỳ gật đầu. "Tiểu tử đã được giải thích rõ."

"Nhưng đá linh căn đó..." Lão Hư nhìn thẳng vào mắt cậu, "chỉ đo được ngũ hành thông thường. Nếu có một loại linh căn không thuộc ngũ hành — thì đá đó đo được không?"

Vân Kỳ nín thở.

"Linh căn bậc Vô của cháu..." lão Hư tiếp tục, giọng trầm xuống như tiếng gió đêm thổi qua khe núi, "chưa hẳn là linh căn tệ. Mà rất có thể — rất có thể thôi, ta chưa dám chắc hoàn toàn — là loại linh căn mà thiên hạ nghìn năm chưa từng thấy."

Vân Kỳ đứng im.

Không phải vì cậu tin ngay. Ngược lại — cậu từng bị lừa một lần, bởi một lão lang băm nào đó nói rằng uống loại thảo dược đặc biệt sẽ khai mở linh căn, rồi lấy hết số tiền bà nội dành dụm cả mùa. Sau đó bà khóc một đêm không ngủ, nghĩ cậu không nghe thấy, nhưng cậu nghe thấy tất cả.

Cậu không muốn bà khóc thêm lần nào nữa.

"Lão nhân..." Vân Kỳ chọn từng chữ cẩn thận. "Tiểu tử không có gì để đưa cho lão nhân. Nếu lão nhân cần tiền hay lương thực, tiểu tử có thể mang chút gì về từ nhà—"

"Ta không cần tiền." Lão Hư bật cười, tiếng cười khàn khàn nhưng thật lòng. "Ta đã qua cái tuổi cần tiền lâu rồi, Vân Kỳ."

"Vậy lão nhân muốn gì?"

"Ta muốn xem." Lão Hư nhìn cậu, đôi mắt sâu thẳm lại sáng lên một thứ ánh sáng kỳ lạ — không phải ánh linh quang bùng phát của các cao nhân trong truyện kể, mà là thứ ánh sáng nhẹ nhàng, điềm tĩnh, như ngọn đèn dầu nhỏ trong đêm tối không bao giờ tắt. "Ta đã đi khắp thiên hạ bảy mươi năm, thấy đủ thứ kỳ trân, đủ loại linh căn thượng phẩm rồi. Ta muốn xem thứ mà ta chưa từng thấy."

"Tiểu tử... chưa hiểu."

"Cháu không cần hiểu ngay." Lão Hư cúi xuống nhặt cây gậy gỗ dựa bên gốc cây — Vân Kỳ không nhớ đã thấy cây gậy đó ở đó lúc nãy hay chưa. "Ta đang ẩn cư trên sườn Đông núi Thanh Vân, cách đây khoảng ba dặm. Nếu cháu muốn, ba ngày sau hãy lên tìm ta. Chỉ cần đi theo con suối nhỏ đến chỗ nó rẽ đôi, rồi đi về phía có tảng đá hình đầu rùa. Ta sẽ ở đó."

Ông chuyển người, chống gậy bước đi.

"Lão nhân—"

"Ta không ép cháu." Lão Hư không quay đầu lại. "Đây là lựa chọn của cháu. Nếu cháu cho rằng ta là kẻ lừa đảo thì đừng đến — ta sẽ không trách. Nếu cháu cho rằng ta nói thật thì hãy đến — ta sẽ chỉ cho cháu xem thứ mà cả thiên hạ bỏ sót trong người cháu."

Bóng lão nhân khuất sau khúc quanh.

Vân Kỳ đứng nhìn theo một lúc lâu. Gánh củi vẫn nằm bên đường, chờ cậu.

Cậu nhấc gánh lên, bắt đầu bước về phía làng.

Đầu óc cậu trống rỗng — không phải trống rỗng vì không nghĩ gì, mà trống rỗng như bầu trời sau cơn mưa lớn, khi mây đã tan hết và còn lại sự im lặng rộng rãi đến mức không biết phải chứa đựng gì vào đó.

Lão nhân nói dối? Có thể lắm.

Lão nhân nói thật? Cũng có thể.

Nhưng điều khiến Vân Kỳ không thể gạt đi được, điều cậu cứ suy nghĩ mãi trên suốt quãng đường về — là đôi mắt đó. Đôi mắt của người đã sống quá lâu để còn phải nói dối, đôi mắt nhìn cậu không phải bằng ánh thương hại hay tò mò rẻ tiền, mà bằng thứ gì đó giống như sự nhận ra.

Như thể lão nhân họ Hư kia đã đi kiếm một thứ gì đó rất lâu, và tìm thấy nó ở nơi cậu không ngờ nhất — trong người một đứa trẻ gánh củi trên con đường núi vắng.

Ba ngày.

Vân Kỳ nhìn lên bầu trời chiều, màu cam và tím đan vào nhau như tranh lụa cũ.

Ba ngày để quyết định xem cậu có tin hay không.

Ba ngày để biết rằng đôi khi, thứ cả thiên hạ bỏ qua — lại chính là thứ thiên hạ chưa bao giờ dám nhìn thẳng vào mặt.

Gánh củi oằn xuống. Bước chân cậu không dừng lại.

Nhưng trong lồng ngực nhỏ của Vân Kỳ, lần đầu tiên từ sau ngày bị Ngọc Hư Cung lắc đầu bỏ đi — có một thứ gì đó rất nhỏ, rất mỏng manh, le lói lên như tàn lửa cuối cùng của một đống than tưởng đã tắt từ lâu.