Nửa đêm, ba cái bóng nhỏ len lỏi qua bãi cỏ ướt sương, hướng ra bờ sông Mississippi.

Đi đầu là Tom Sawyer. Hôm ấy Tom bị mắng oan, bị dì Polly nghi ngờ, và cậu đã quyết định rồi: cậu sẽ bỏ nhà đi làm cướp biển.

"Đứng lại! Ai đó?" Tom hỏi khẽ.

"Tom Sawyer, Hắc Báo Vùng Biển Tây Ban Nha," một giọng đáp. "Xưng danh đi."

"Huck Finn, Bàn Tay Máu. Và Joe Harper, Nỗi Kinh Hoàng Của Đại Dương."

Ba tên cướp biển cười khúc khích, rồi bịt miệng nhau lại vì sợ lộ.

Chúng "mượn" một cái bè gỗ đang neo ở bến, chất lên đó một tảng thịt xông khói Tom lấy từ bếp, một ít ngô Joe mang theo, một cái ấm sứt, và mấy điếu tẩu của Huck.

Rồi cái bè trôi ra giữa dòng.

Sông Mississippi ban đêm rộng mênh mông và đen như mực. Xa xa, thị trấn St. Petersburg chỉ còn là mấy đốm đèn vàng lấm tấm. Nước vỗ nhẹ vào bè. Sao đầy trời.

Ba đứa nằm ngửa, im lặng, thấy lòng vừa buồn vừa sung sướng lạ lùng.

Đảo Jackson nằm cách bờ chừng năm cây số về phía hạ lưu — một dải rừng dài, hoang vắng, không có ai ở.

Trời vừa hửng sáng thì bè cập bãi cát.

Ôi cái ngày đầu tiên ấy!

Ba đứa nhóm lửa dưới một cây sung dâu già, rán thịt xông khói trên chảo. Chưa bao giờ có thứ gì ngon đến thế. Chúng bơi. Chúng đuổi nhau trên cát. Chúng bắt được một con rùa và cả một ổ trứng rùa. Chúng đi chân đất, cởi trần, không ai nhắc rửa mặt, không ai bắt đi lễ nhà thờ.

Huck còn dạy hai đứa kia hút tẩu.

Tom và Joe rít vài hơi, làm bộ sành sỏi. Được một lúc, mặt hai đứa xanh lét. Trời đất bắt đầu quay tròn.

"Tớ... tớ đánh rơi con dao trong bụi," Tom lắp bắp. "Tớ đi tìm tí."

"Tớ đi giúp cậu," Joe nói ngay, giọng yếu ớt.

Hai đứa lảo đảo đi vào rừng, mỗi đứa một hướng, và cả hai đều ốm lử đử suốt buổi chiều. Từ hôm ấy chẳng đứa nào nhắc tới cái tẩu nữa.

Nhưng tới đêm thứ hai thì có một thứ khác lẻn vào trong lòng ba tên cướp biển.

Nỗi nhớ nhà.

Joe nằm nghịch cát, mắt rơm rớm. "Ở nhà giờ này mẹ tớ..." Cậu bỏ lửng câu.

Tom cũng thấy cổ họng nghẹn lại, nhưng cậu là thuyền trưởng nên cậu phải cứng rắn.

Rồi, từ phía dòng sông, có tiếng động lạ.

Một tiếng nổ trầm, dội qua mặt nước.

Ba đứa chạy ra bãi. Xa xa, một chiếc phà nhỏ đang chạy chậm giữa sông, chật ních người trên boong. Bên mạn phà, một luồng khói trắng bung ra.

"Chúng bắn thần công xuống mặt nước," Huck nói khẽ. "Người ta làm thế để tìm xác người chết đuối."

Ba đứa im phăng phắc.

Rồi Tom hiểu ra. Cậu bật kêu lên: "Chúng nó tưởng bọn mình chết đuối rồi! Cả thị trấn đang đi tìm xác bọn mình!"

Trong một khoảnh khắc, ba tên cướp biển thấy mình vinh quang chưa từng có. Chúng là nhân vật chính. Cả thị trấn đang khóc chúng.

Nhưng khi đêm xuống, Joe và Huck ngủ rồi, Tom nằm mãi không yên.

Cậu bò dậy, viết vài chữ lên một mảnh vỏ cây, nhét vào túi, rồi lặng lẽ lội xuống nước.

Tom bơi qua sông trong đêm, để dòng nước đẩy mình xuôi dần, rồi bám vào một chiếc xuồng nhỏ của phà mà lên bờ.

Cậu rón rén về nhà. Cửa sổ phòng khách còn sáng đèn.

Tom bò vào qua cửa sau, nấp dưới gầm giường.

Trong phòng có dì Polly, có mẹ của Joe Harper, có em Sid và Mary.

Dì Polly đang nói, giọng nghẹn ngào.

"Nó không xấu đâu chị ạ. Nó chỉ nghịch thôi. Nghịch như con ngựa non ấy mà. Nó có bao giờ ác với ai đâu... Mà nó tốt bụng nhất trên đời..."

Rồi bà òa lên khóc.

Dưới gầm giường, Tom Sawyer thấy mắt mình cay xè. Cậu chưa bao giờ nghe dì nói về mình như thế. Cậu suýt bò ra, suýt ôm chầm lấy bà.

Nhưng rồi cậu nghe mẹ Joe nói: "Chủ nhật này làm lễ truy điệu cho ba đứa, nếu tới lúc đó vẫn không tìm được..."

Và trong đầu Tom Sawyer, một ý tưởng lộng lẫy bừng lên.

Cậu bỏ mảnh vỏ cây lại trong túi, không đưa ra nữa. Cậu hôn nhẹ lên mái tóc bạc của dì Polly khi bà đã ngủ thiếp trên ghế, rồi lẻn ra ngoài, bơi trở lại đảo Jackson.

Sáng Chủ nhật, chuông nhà thờ đổ chậm rãi, buồn bã.

Cả thị trấn kéo tới. Ai cũng mặc đồ đen. Người ta xì xào nhắc lại những kỷ niệm về ba đứa trẻ, và ai cũng bỗng nhớ ra rằng chúng ngoan biết bao, đáng yêu biết bao. Mấy đứa bạn cùng lớp khóc thút thít.

Mục sư giảng về ba tâm hồn bé nhỏ. Ông nói tới những điều tốt đẹp mà giờ đây người ta mới nhìn thấy. Cả nhà thờ nức nở. Chính mục sư cũng lau nước mắt.

Rồi có tiếng cọt kẹt ở cửa.

Mục sư ngẩng lên, và đứng chết lặng.

Từ ngoài hành lang, ba đứa trẻ bước vào — Tom đi đầu, Joe theo sau, và cuối cùng là Huck Finn rách rưới, đang lấm lét nép mình vì không biết trốn đi đâu.

Chúng đã nấp trên gác lửng để nghe hết bài điếu văn cho chính mình.

Một giây im lặng.

Rồi cả nhà thờ vỡ òa.

Dì Polly lao tới, ôm chầm lấy Tom, vừa hôn vừa khóc vừa mắng. Mẹ Joe siết chặt con trai. Còn Huck tội nghiệp thì đứng trơ ra, chẳng ai ôm cả, mặt nóng bừng, chỉ muốn chạy trốn.

Tom kêu to: "Dì Polly ơi, thế này không công bằng. Phải có người mừng cả thằng Huck nữa chứ!"

"Đúng rồi, và dì mừng nó!" dì Polly nói ngay, rồi kéo Huck vào lòng mà ôm — khiến thằng bé càng ngượng nghịu hơn, nhưng lần đầu tiên trong đời, nó thấy mình có nhà.

Mục sư giơ tay lên cao, hét vang: "Hát đi! Hát bài tạ ơn! Hát cho thật to!"

Và cả nhà thờ hát. Bài thánh ca dâng lên, mái nhà rung lên, cửa sổ rung lên. Tom Sawyer, kẻ Hắc Báo Vùng Biển Tây Ban Nha, đứng giữa đám bạn đang trợn tròn mắt ngưỡng mộ, và thầm nghĩ đây là khoảnh khắc huy hoàng nhất đời mình.

Nhưng tối hôm ấy, khi dì Polly chải tóc cho cậu trước lúc đi ngủ, bà hỏi khẽ:

"Tom này, con có nghĩ tới dì chút nào không, suốt mấy hôm ấy?"

Tom im lặng một lúc.

"Con có ạ," cậu nói. "Con có về nhà. Con nấp dưới gầm giường và con nghe hết. Con còn định để lại thư cho dì nữa."

Dì Polly nhìn cậu, không biết nên tin hay không. Nhưng ngày hôm sau, bà tìm thấy trong túi chiếc áo khoác của Tom một mảnh vỏ cây, trên đó nguệch ngoạc mấy chữ:

Dì Polly ôm mảnh vỏ cây vào ngực, và bà khóc — lần này là khóc vì vui.

(M6 — Đố vui) Vì sao ba đứa trẻ biết cả thị trấn tưởng chúng đã chết? (Gợi ý: một tiếng nổ trầm dội trên mặt sông — người ta bắn thần công để tìm xác người chết đuối.)

→ Tom bỏ nhà đi để chứng minh mình chẳng cần ai, rồi lại phát hiện ra mình được thương đến nhường nào. Đôi khi ta chỉ nhận ra điều quý giá khi tưởng như sắp mất nó.

(M8 — Chuyện kể đêm · Nhịp kể) Kể nhanh và tinh nghịch ở đoạn trên đảo, hạ giọng thật khẽ ở đoạn Tom nấp dưới gầm giường, rồi mở giọng ấm và đầy ở đoạn nhà thờ hát vang.