Chàng đã bay lên tận nơi chỉ có thần được phép đến. Và vì thế chàng rơi xuống xa hơn bất kỳ ai từng rơi.

Ở thành Corinth có một chàng trai tên Bellerophon (đọc "Be-lê-rô-phôn"). Chàng đẹp, dũng cảm, và ôm một giấc mơ mà cả xứ cho là điên rồ: chàng muốn bắt được Pegasus (đọc "Pê-ga-dút") — con ngựa trắng có cánh, sinh ra từ máu của Medusa khi Perseus chém đầu nàng.

Pegasus không thuộc về ai. Nó uống nước ở suối Pirene rồi bay đi trước khi bất cứ ai kịp đến gần. Người ta bảo bắt Pegasus cũng như bắt một đám mây.

Bellerophon vẫn thử. Chàng phục kích, đuổi theo, giăng bẫy — thất bại hết lần này đến lần khác. Cuối cùng, kiệt sức, chàng đến ngủ trong đền nữ thần Athena, cầu xin một lời chỉ dẫn.

Đêm ấy nữ thần hiện ra trong giấc mơ, đặt xuống cạnh chàng một vật bằng vàng.

"Ngươi không bắt được Pegasus bằng dây thừng," bà nói. "Không ai trói được thứ sinh ra để bay. Hãy đợi nó cúi xuống uống nước, và đưa cho nó thứ này. Nó sẽ tự quyết định."

Bellerophon tỉnh dậy. Trong tay chàng là một chiếc hàm thiếc bằng vàng thật — không phải giấc mơ.

Chàng ra suối Pirene ngồi đợi. Khi Pegasus hạ xuống uống nước, chàng bước ra chậm rãi, không đuổi, không chụp. Chàng chỉ chìa chiếc hàm thiếc vàng ra và đứng yên.

Con ngựa thần nhìn chàng rất lâu. Rồi nó cúi đầu xuống, tự đưa mõm vào chiếc hàm thiếc.

Sau này người ta hay quên chi tiết đó: Pegasus không bị bắt. Nó đồng ý.

Từ ngày ấy, Bellerophon bay. Chàng cùng Pegasus lượn trên các thành bang Hy Lạp, và danh tiếng chàng lan nhanh hơn cả tin đồn. Nhưng danh tiếng bao giờ cũng kéo theo rắc rối.

Vì một chuyện hiểu lầm nơi triều đình, Bellerophon bị vua xứ Tiryns gửi sang cho vua Iobates (đọc "I-ô-ba-tét") xứ Lycia, kèm một bức thư niêm phong mà chàng không được đọc. Trong thư viết vỏn vẹn: "Hãy giết người mang bức thư này."

Iobates đọc thư, nhưng ông đã lỡ mời Bellerophon vào nhà và đãi chàng chín ngày. Luật hiếu khách là luật của Zeus — giết khách trong nhà mình là tội trời không dung. Nên nhà vua chọn con đường vòng: ông giao cho chàng những nhiệm vụ mà ông tin chắc sẽ giết chàng thay ông.

Nhiệm vụ đầu tiên là con Chimera (đọc "Khi-mê-ra").

Không ai từng đối mặt với nó mà sống sót kể lại. Người ta chắp vá lời mô tả từ những kẻ chỉ kịp nhìn từ xa: đầu sư tử, thân dê mọc chồi ra giữa lưng, đuôi là một con rắn sống biết cắn. Và từ họng nó phun ra lửa. Nó đã đốt trụi cả một vùng Lycia, biến đồng ruộng thành tro và làng mạc thành đá đen.

Bellerophon lên lưng Pegasus.

Đó là điều Chimera chưa từng gặp. Nó có thể đốt cháy bất cứ thứ gì chạm đất, nhưng nó không với tới bầu trời. Bellerophon bay vòng phía trên, ngoài tầm lửa, bắn tên xuống. Con quái vật gào lên, phun lửa trắng xóa vào không trung — và lửa chỉ tan trong gió.

Rồi Bellerophon làm điều thông minh nhất trận đánh. Chàng gắn một khối chì vào đầu ngọn giáo, lao thẳng xuống và phóng vào miệng Chimera.

Hơi lửa của chính con quái vật nung chảy khối chì. Chì lỏng chảy xuống họng nó. Chimera chết bởi chính thứ vũ khí đã khiến nó bất khả chiến bại.

Iobates sững sờ. Ông giao tiếp nhiệm vụ khác, rồi nhiệm vụ khác nữa — đánh bộ tộc Solymi hung dữ, đánh đội nữ chiến binh Amazon, phá một ổ phục kích. Bellerophon thắng tất cả.

Cuối cùng nhà vua hiểu ra: một người được thần linh yêu quý đến thế không thể là kẻ xấu. Ông đưa bức thư ra thú thật, gả con gái cho chàng, và trao cho chàng nửa vương quốc.

Lẽ ra câu chuyện nên dừng ở đây. Anh hùng có vợ, có ngai vàng, có con ngựa thần. Không thiếu gì cả.

Nhưng Bellerophon bắt đầu nghĩ.

Chàng nghĩ: mình giết Chimera. Mình thắng người Amazon. Mình cưỡi con vật mà không vị vua nào chạm nổi. Người thường đâu làm được những việc ấy. Vậy mình... đâu còn là người thường?

Ý nghĩ đó lớn dần trong chàng như một cái cây mọc trong nền nhà.

Một ngày, chàng leo lên lưng Pegasus và quay mũi lên trời.

"Ta lên đỉnh Olympus," chàng nói. "Ta xứng đáng ngồi cùng bàn với các vị thần."

Đó là hybris (đọc "hi-bri") ở dạng thuần khiết nhất — tội kiêu ngạo dám tự xếp mình ngang hàng thần linh, tội mà thần thoại Hy Lạp không bao giờ tha thứ.

Pegasus bay lên. Mây dạt ra hai bên. Mặt đất tụt xuống thành một tấm bản đồ.

Trên đỉnh Olympus, Zeus nhìn xuống. Ông không giáng sét vào Bellerophon. Ông làm một việc nhỏ hơn nhiều, và tàn nhẫn hơn nhiều.

Ông thả một con ruồi trâu.

Con ruồi bay tới, đốt vào sườn Pegasus. Con ngựa thần giật mình, chồm lên, hất tung người cưỡi.

Bellerophon rơi.

Chàng rơi rất lâu — từ độ cao mà không sinh vật mặt đất nào từng đến. Và điều kỳ lạ là chàng không chết. Chàng rơi xuống một bụi gai, gãy nát người, mù một mắt, què cả hai chân.

Người ta bảo Zeus cố tình để chàng sống. Vì cái chết thì quá nhẹ cho tội của chàng.

Bellerophon lê đi. Không ai nhận ra người anh hùng giết Chimera trong hình hài một kẻ ăn mày què quặt. Chàng sống những năm cuối đời lang thang trên cánh đồng Aleian, tránh mọi con đường có người, lẩm bẩm một mình, ngước nhìn bầu trời mà chàng từng làm chủ.

Còn Pegasus thì bay tiếp lên Olympus một mình — không có người cưỡi. Zeus đón nó, và giao cho nó một việc: mang những tia sét của ông. Con ngựa trắng ấy ở lại trên trời mãi mãi, và cuối cùng được đặt lên bầu trời đêm thành một chòm sao mà đến nay ta vẫn gọi là chòm Phi Mã.

Người Hy Lạp kể câu chuyện này cho con cái nghe không phải để dạy rằng đừng mơ lớn. Bellerophon mơ bắt được một con ngựa bay, và chàng đã bắt được — vì chàng biết cầu xin, biết chờ, biết chìa tay ra thay vì chụp lấy.

Bài học nằm ở chỗ khác: chàng quên mất rằng chiếc hàm thiếc vàng là quà tặng. Chàng bắt đầu tưởng đôi cánh dưới chân mình là của mình. Và ngay giây phút một người quên rằng thứ nâng mình lên là do ai cho, thì con ruồi trâu đã trên đường bay tới.

🐉 Bách khoa quái vật (M4): Chimera — đầu sư tử, thân có đầu dê mọc ra, đuôi rắn, phun lửa. Xuất xứ: con của Typhon và Echidna, "cha mẹ của mọi quái vật" Hy Lạp. Điểm yếu: không bay được, và chính hơi lửa của nó nung chảy khối chì giết nó. Từ tên nó, tiếng Việt và nhiều thứ tiếng có từ "chimera/khảm" để chỉ thứ ghép từ những phần không thuộc về nhau. Thử so sánh Chimera với các quái vật lai khác trong kho: Nhân sư Sphinx (Hy Lạp/Ai Cập), Nue (Nhật), Manticore (Ba Tư).

🔀 Nếu là bạn? (M3): Bạn là Bellerophon, đã có vợ, ngai vàng, danh tiếng và một con ngựa thần. Một buổi sáng bạn tự hỏi mình có xứng lên Olympus không. Bạn sẽ: (A) Bay lên, đòi chỗ ngồi giữa các thần; (B) Ở lại, cai trị Lycia và sống hết đời làm người; hay (C) Trả chiếc hàm thiếc vàng lại đền Athena và thả Pegasus tự do? Bản gốc: Bellerophon chọn A và rơi. Đâu là ranh giới giữa "dám mơ lớn" — thứ đã giúp chàng bắt được Pegasus — và "kiêu ngạo" — thứ khiến chàng ngã? Theo bạn, ranh giới ấy có nằm ở việc chàng quên mất ai đã cho chàng chiếc hàm thiếc không?