Gần vùng biên ải có một ông già giỏi xem tướng số.

Người ta gọi ông là Tái ông — ông già ở biên tái.

Một hôm, con ngựa của ông tự nhiên bỏ đi, chạy sang đất người Hồ.

Ngựa là tài sản lớn. Hàng xóm kéo sang chia buồn.

Tái ông không buồn.

"Cái này," ông nói, "biết đâu lại là phúc?"

Mấy tháng sau, con ngựa trở về. Và nó không về một mình — nó dẫn theo một con tuấn mã của người Hồ, giống ngựa tốt.

Hàng xóm kéo sang chúc mừng.

Tái ông không mừng.

"Cái này," ông nói, "biết đâu lại là họa?"

Nhà giờ có ngựa hay. Con trai ông thích cưỡi ngựa. Ngày nào cậu cũng lên lưng con tuấn mã ấy.

Rồi một hôm cậu ngã. Ngã gãy xương đùi. Chân què, không đi lại bình thường được nữa.

Hàng xóm lại kéo sang chia buồn.

Tái ông không buồn.

"Cái này," ông nói, "biết đâu lại là phúc?"

Một năm sau, người Hồ kéo quân qua biên ải.

Trai tráng trong vùng đều phải cầm cung ra trận. Sách chép: mười phần chết đến chín.

Riêng con trai Tái ông, vì què chân, được ở lại nhà.

Cha con ông cùng giữ được mạng.

Sách chép xong thì hạ một câu:

Cho nên phúc hóa thành họa, họa hóa thành phúc — cái biến hóa ấy không thể lường tới cùng, cái sâu xa ấy không thể dò tới đáy.

Người Việt mượn nguyên bốn chữ ấy: tái ông thất mã. Ai gặp chuyện rủi, người ta an ủi bằng câu này. Ai gặp chuyện may quá đà, người ta cũng nhắc bằng câu này.

Nhưng có một chỗ trong truyện dễ bị đọc lệch.

Tái ông không nói "rồi sẽ tốt thôi". Ông không hề lạc quan. Bốn lần, ông đều nói cùng một dạng câu: "Sao biết đây không phải là...?"

Đó là một câu hỏi, không phải một lời hứa.

Ông không biết trước điều gì cả. Ông chỉ thôi kết luận sớm — trong khi tất cả hàng xóm, lần nào cũng vậy, kết luận ngay lập tức và lần nào cũng kết luận sai.

Ngẫm: "Biết đâu lại là phúc" nghe rất giống lời tự an ủi. Nhưng nếu đúng là an ủi, thì lần được ngựa tốt, Tái ông đã phải vui rồi. Vậy thứ ông giữ suốt bốn lần ấy là niềm hy vọng, hay là sự chưa xong của câu chuyện?

Góc tương tác: Nhìn lại một chuyện rủi đã xảy ra với bạn ít nhất ba năm trước — đến hôm nay, nó còn là chuyện rủi không? Và câu hỏi khó hơn: chuyện may lớn nhất của bạn năm nay, bạn có dám hỏi nó câu của Tái ông không?