Thiền sư Hakuin sống trong một cái am nhỏ gần làng.

Người trong làng kính trọng ông. Ai có chuyện khó cũng lên hỏi. Ai đi ngang am cũng cúi chào.

Nhà bên cạnh có một hàng bán thức ăn, và có một cô con gái.

Một hôm, cha mẹ cô phát hiện cô mang thai.

Họ hỏi cho ra cha đứa bé. Cô không chịu nói. Họ ép mãi, ép mãi. Cuối cùng, cùng đường, cô nói ra một cái tên.

Cô nói: Hakuin.

Cha mẹ cô nổi giận. Họ xông lên am.

Họ mắng ông. Họ nói những lời nặng nhất mà họ nghĩ ra được. Cả làng kéo lên xem, và cả làng nghe.

Hakuin nghe hết. Rồi ông nói hai chữ.

"Vậy à?"

Ông không thanh minh. Không hỏi lại. Không kể lể.

Đứa bé sinh ra. Người ta đem nó lên am, giao cho ông. Danh tiếng của ông lúc ấy đã mất sạch. Không ai lên hỏi đạo nữa. Không ai cúi chào nữa.

Ông nhận đứa bé.

Ông đi xin sữa. Ông xin những thứ đứa bé cần. Người ta cho thì ít, mắng thì nhiều. Ông vẫn đi, vẫn nuôi, và ông nuôi đứa bé rất kỹ.

Một năm trôi qua.

Cô gái không chịu nổi nữa. Cô nói thật với cha mẹ: cha đứa bé là một người trai trẻ làm ở chợ cá.

Cha mẹ cô lại xông lên am. Lần này họ quỳ xuống. Họ xin lỗi. Họ lạy. Họ nói hết những lời hối hận mà họ nghĩ ra được. Rồi họ xin đón đứa bé về.

Hakuin nghe hết. Rồi ông trao đứa bé lại.

Và ông nói hai chữ.

"Vậy à?"

Truyện hết ở đó.

Hai lần, cùng hai chữ ấy. Lần đầu là lúc ông mất tất cả. Lần sau là lúc ông được trả lại tất cả. Không có gì trong giọng ông khác đi giữa hai lần.

Người ta hay đọc truyện này thành lời khen sự nhẫn nhục. Nhưng nếu chỉ là nhẫn nhục thì lần thứ hai ông đã có quyền nói một câu gì đó — chỉ một câu thôi, cũng chẳng ai trách.

Ông vẫn nói đúng hai chữ cũ.

Ngẫm: Lời vu oan và lời tạ lỗi là hai thứ hoàn toàn khác nhau — với những người nói ra chúng. Với Hakuin thì chúng giống nhau. Vậy cái gì ở nơi ông đã không đổi giữa hai lần ấy?

Góc tương tác: Nếu bị vu oan một điều bạn không làm, bạn có thể im lặng được bao lâu? Và giả sử một năm sau người ta xin lỗi — bạn có nói được hai chữ "vậy à", hay bạn sẽ muốn nói thêm một câu nữa?