"Quốc Tuấn ghi để trong lòng, nhưng không cho là phải."

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư Kỷ Nhà Trần — Thái Tông Hoàng Đế

Nhâm Tý — 1252, một năm sau

Tuấn học binh pháp trong im lặng.

Ông không nói với ai. Không có thầy, hoặc đúng hơn, thầy của ông là sách. Ông tìm được bộ Binh Thư Yếu Lược chép tay cũ trong thư khố gia đình, bản giấy đã vàng ố và mép rách, chữ viết nhỏ li ti của ai đó từ thế hệ trước. Ông đọc đi đọc lại cho đến khi thuộc. Rồi ông đi tìm thêm sách khác.

Ông tìm Tôn Tử.

Ông tìm Ngô Khởi.

Ông đọc sử Hán, sử Đường, sử Tống, tìm trong đó những trận đánh, những chiến lược, những sai lầm mà người đi trước đã trả bằng máu để ông có thể học không mất gì.

Cha ông muốn ông "lấy thiên hạ." Ông không biết làm vậy có đúng không. Nhưng ông biết chắc một điều: nếu muốn làm bất cứ điều gì, dù là điều cha muốn hay điều khác, thì trước tiên phải hiểu chiến tranh.

Mà chiến tranh thì đang đến.

Tuấn đặt quyển sách xuống và nhìn ra khoảng sân sau phủ. Buổi chiều tháng Tám, nắng nhạt. Bóng hàng cau dài qua mặt sân, rõ và thẳng như đường kẻ. Một con chim đáp xuống bờ tường, nhìn quanh một lượt rồi bay đi.

Tối đến, lão Kình, gia bộc đã hầu cha ông từ thời còn ở kinh, mang dầu đèn vào thư phòng. Ông đặt bình dầu xuống góc bàn, chưa rót vội, mắt liếc qua chồng sách đã cao gần bằng đầu gối chủ.

"Công tử đọc từ giờ Mùi đến giờ này chưa nghỉ."

"Chưa xong." Tuấn không ngẩng lên.

Lão Kình rót dầu vào đĩa đèn, bấc đèn kêu xèo nhỏ khi bén lửa mới châm. "Sáng nay dưới bến có người buôn muối từ mạn ngược về, kể quân Nguyên Mông đã nuốt trọn Đại Lý rồi." Giọng ông hạ xuống, như sợ nói to thì chuyện sẽ thành thật hơn. "Năm ngoái người ta còn nhắc tên Đại Lý mỗi bữa cơm. Giờ tên đó cũng mất, chỉ còn tên khác, xa hơn về nam."

"Tên gì."

"Con không nhớ rõ, thưa công tử. Chỉ nhớ ông ta bảo, nó tới như nước triều, không dừng."

Tuấn đặt sách xuống chiếu.

"Cha ta ngày trẻ thế nào, ông có nhớ không?"

Lão Kình hơi sững lại, tay vẫn cầm bình dầu đã vơi phân nửa. Câu hỏi tạt sang hướng khác quá nhanh. "Dạ, Đại Vương ngày đó nói to hơn bây giờ nhiều. Cười cũng to." Ông dừng, rồi nói thêm, chậm hơn. "Con không dám nói nhiều. Chỉ là, công tử ngồi đọc khuya thế này, làm con nhớ Đại Vương hồi trẻ cũng hay ngồi một mình đến khi hết dầu đèn mới thôi."

Ông cúi đầu, lui ra, khép cửa nhẹ sau lưng.

Tuấn ngồi nhìn ngọn đèn mới châm, lửa đứng thẳng chưa kịp lay.

Sớm hay muộn, họ sẽ đến đây.

Lời thề của cha vẫn còn đó. Ông ghi vào lòng, không quên.

Đôi khi ông ngồi thẳng lưng, buông sách xuống chiếu, và nhẩm lại từng chữ một. Không phải vì sợ quên. Mà vì mỗi lần nhẩm, ông cảm thấy ngón tay mình khép lại, không hẳn nắm đấm, chỉ là cong nhẹ, như phản xạ. Hơi thở cũng khác đi: chậm hơn một nhịp, nông hơn. Không khí trong thư phòng buổi chiều đứng yên, không có gió, và ông cảm được cái tĩnh lặng đó tựa lên cổ như một bàn tay. Lời thề đứng trong im lặng đó, không tan.

Rồi ông nghĩ đến giọng cha.

Không phải nội dung lời thề. Chỉ là giọng, trầm và mệt, không phải giọng của người đang hô hào. Giọng của người đã mang thứ gì đó quá lâu và biết mình sắp không mang được nữa. Tuấn nhớ rõ hơi gió từ cửa sổ hôm đó, cách cha ngồi không thẳng lưng, điều chưa bao giờ xảy ra trước đó. Vai cha lúc ấy trông nhỏ hơn Tuấn tưởng.

Ông đẩy ký ức đó sang một bên.

Ông nghĩ đến lời thề khác đi bây giờ. Không phải với sự nhiệt tình hay sự sợ hãi. Chỉ là... nó ở đó. Như một nét mực đã hạ xuống trang giấy, không xóa được, nhưng hình nó vẽ ra vẫn còn chưa rõ.

Cha muốn gì? Cha muốn ông giành ngôi báu, trả thù Trần Thủ Độ, phục hồi danh dự cho người đàn bà bị ép rời bỏ chồng sang nhà người khác. Cha muốn điều không thể.

Điều không thể, vì muốn lấy được thiên hạ thì trước tiên phải có lý do mà thiên hạ chịu theo. Trần Thủ Độ có lý do: ông ta đã lập nên nhà Trần, ổn định thiên hạ sau loạn Lý, nuôi dưỡng cả một triều đại. Thái Tông có lý do: ông là vua. Vua có thứ mà tất cả mọi người cần: tính chính danh, cái trật tự thiêng liêng giúp nước không tan vỡ.

Còn Tuấn có gì? Ông có lời thề của cha. Ông có mối hận không phải của mình.

Không đủ.

Không đủ để lấy thiên hạ. Và cũng, ông lặng lẽ thừa nhận điều này trong bóng chiều, không phải thứ ông muốn.

Ông muốn gì?

Tuấn nhặt quyển sách lên lại. Chỗ ông đang đọc là về trận Chi Lăng, khi quân Nam Hán kéo sang và bị quân Ngô Quyền phục kích, không phải bởi quân đông hơn mà bởi mưu lược. Ngô Quyền biết địch sẽ tiến theo đường nào. Ông đóng cọc xuống lòng sông. Ông chờ.

Và khi địch đến, chỉ cần một đợt thủy triều lên.

Tuấn đọc đoạn đó lần thứ năm và cảm thấy thứ gì đó trong ngực dịch chuyển. Không phải hứng khởi, mà là nhận ra. Như khi đặt mảnh ghép vào đúng chỗ.

Ông muốn hiểu cái đó. Cái mưu lược biến nước thành vũ khí. Cái bình tĩnh của người cắm cọc rồi ngồi chờ thủy triều.

Ngoài sân, bóng tối đã nuốt hết hàng cau, chỉ còn viền lá lờ mờ dưới ánh trăng non. Đâu đó có tiếng chim đêm, không rõ loại gì, chỉ là một tiếng kêu đơn độc lặp đi lặp lại rồi im.

Ông muốn bảo vệ thứ gì đó.

Không phải trả thù.

Không phải "lấy thiên hạ."

Chỉ là, nếu cái ngày quân Nguyên kéo đến, ông muốn đứng ở phía trước chứ không ngồi sau.

Ông gấp sách lại. Nhìn tay mình lần nữa. Các ngón vẫn cong nhẹ như hồi nãy, như chưa nhớ ra phải duỗi.

Lời thề của cha vẫn ở đó, như cái cọc đóng xuống. Ông không nhổ được nó ra. Nhưng có lẽ, ông chưa chắc, có lẽ ông không cần nhổ.

Có lẽ chỉ cần để nó đó và đi con đường của mình.