HỊCH TƯỚNG SĨ VĂN

Trần Quốc Tuấn — Năm Giáp Thân (1284)

Từng nghe:

Kỷ Tín đem thân chết thay, cứu thoát cho Cao Đế. Do Vu chìa lưng chịu giáo, che chở cho Chiêu Vương. Dự Nhượng nuốt than báo thù cho chủ. Thân Khoái chặt tay để cứu nạn cho nước. Kính Đức một chàng tuổi trẻ, thân phù Thái Tông thoát khỏi vòng vây Thạch Lũy. Cảo Khanh một bề tôi xa, miệng mắng Lộc Sơn không theo ý nghịch tặc.

Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ, bỏ mình vì nước, đời nào chẳng có? Giả sử các bậc đó cứ khư khư theo thói nhi nữ thường tình, thì cũng chết già ở xó nhà, sao có thể lưu danh sử sách cùng trời đất muôn đời bất hủ được?

Nay ta xem sách binh pháp của các nhà, có thấy rằng: xưa Tây Sở Bá Vương không học binh pháp mà chỉ đến lúc nguy mới hối; Hán Triệu đánh Hung Nô thì không kịp lúc còn sức. Sao bằng khi thời bình thì lo học tập, rèn luyện võ nghệ, để khi gặp giặc mạnh có thể ứng phó chu toàn?

Huống chi ta cùng các ngươi sinh ra phải thời loạn lạc, lớn lên gặp buổi gian nan. Lén nhìn sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình; đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ. Thác mệnh Hốt Tất Liệt mà đòi ngọc lụa, để thỏa lòng tham không cùng; giả hiệu Vân Nam Vương mà thu bạc vàng, vét của kho có hạn. Thật khác nào đem thịt mà nuôi hổ đói, tuy rằng có yên được chốc lát, mà tai họa sẽ về sau.

Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng.

Các ngươi ở cùng ta coi giữ binh quyền đã lâu ngày. Không có mặc thì ta cho áo. Không có ăn thì ta cho cơm. Quan thấp thì ta thăng tước. Lương ít thì ta tăng bổng. Đi thủy thì ta cho thuyền. Đi bộ thì ta cho ngựa. Lúc hoạn nạn thì cùng nhau sống chết, lúc nhàn hạ thì cùng nhau vui cười. So với Công Kiên đãi Mãnh Tương, Ngột Lang đãi Vương Diên, khác nào tay với chân.

Nay giặc Nguyên với ta có mối thù không đội trời chung. Nếu các ngươi phải làm tôi mọi cho chúng, thì ta sao cho đành lòng. Nếu cứ khư khư thờ ơ như bây giờ, thì đến lúc giặc vào đây, chăn trâu cũng không còn, huống chi được ngồi xem đá cầu. Ngày đó dẫu muốn hưởng vui vẻ, có được không?

Thử xem: các tướng của Tống như Vương Công Kiên thì đã giữ được thành Điếu Ngư chống quân Nguyên bao năm; dũng sĩ như Nguyễn Văn Lập thì còn giữ vững cô thành. Huống chi ta bây giờ quân đã đầy đủ, thành đã kiên cố, còn sợ gì mà chẳng đánh giặc?

Nay ta bảo thật các ngươi: nên lấy việc đặt mồi lửa dưới đống củi làm nguy, nên lấy sự kiến tạo mà lo trước; muốn bảo toàn thì phải học binh pháp của Tôn, Ngô. Huống chi ta với các ngươi đã từng vào sinh ra tử, biết nhau đã lâu. Các ngươi chớ có thái độ nước đôi, giúp giặc mà hại nước; chớ có ham lợi riêng mà quên ơn nước.

Nếu các ngươi biết chuyên tập sách này, theo lời dạy bảo của ta, thì mới phải đạo thần chủ. Nhược bằng khinh bỏ sách này, trái lời dạy bảo của ta, tức là kẻ nghịch thù. Ta viết bài Hịch này để các ngươi biết bụng ta.